Het is weer tijd voor de kleine voorjaarsspanner. In februari krijgt deze nachtvlinder het estafettestokje van de kleine wintervlinder. In een oud loofbos kwam ik dit exemplaar tegen, een mannetje dat waarschijnlijk nog maar net uit de grond was gekropen. Het zat op een stronk, in het middagzonnetje, dat voor het eerst na een week of vijf scheen.

Het was nochtans min 1 graden, maar in de stralingswarmte van de zon en wellicht een graadje warmte uit de verterende boomstronk, zal hij het best redden. Zo’n winterse nachtvlinder heeft genoeg antivries in z’n lijf om een lichte nachtvorst te overleven. Verder hoeft ie niet zoveel. Alleen paren. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst schreef ik over de tuinvogeltelling en merkte ik op dat we geen huismussen in de tuin hadden. Daags erna verscheen er een zwermpje en dat heeft het wel naar zijn zin. Ik zie de mussen dagelijks. Ze tjilpen en hippen rond, eten zaadjes en snorren van tijd tot tijd de hulst in.

Merels zijn er ook steeds, soms zes tegelijk: drie mannen en drie vrouwen. Misschien zijn het drie stelletjes. Maar de mannen zingen nog niet, dus het liefdesgedoe houdt hen nog niet bezig. Misschien zijn het overwinteraars uit Zweden.

Spreeuwen schuimen samen met de merels het gras af. Ook de spreeuwen zijn met hun zessen. De merels zoeken regenwormen, de spreeuwen emelten, al zullen ze vast weleens van prooi wisselen. Emelten zijn de larven van langpootmuggen. …

Lees Meer Lees Meer

Hoewel de meeste planten ’s winters rusten als rozet, knop, knol of bol, zijn er soorten die de hele winter bloeien, zoals klein kruiskruid. Hoewel het door veel tuinierders als onkruid wordt verwijderd, heet ik die winterbloeier welkom.

Klein kruiskruid is inderdaad klein, veel kleiner dan bijvoorbeeld Jakobskruiskruid. En het bloeit op bescheiden wijze. Het spreidt zijn samengestelde bloempjes niet uit tot een zonnetje, zoals de eerste paardenbloemen en klein hoefblad, die onder de sneeuw al aan het popelen waren. Klein kruiskruid bloeit alleen met buisbloemen, hoewel het heel zelden ook lintbloemen vormt. …

Lees Meer Lees Meer

Eindelijk heb ik Moby Dick gelezen, van Herman Melville. Ik lees afwisselend fictie en non-fictie, nieuw en oud werk. Ik ken lang niet al mijn klassieken en die hiaten vul ik. Daarbij komt dat ik drie keer wekenlang op Groenland heb gezeten voor een boek over drieteenstrandlopers, en er een keer met Trouw-lezers ben geweest. Vooral op die lezersreis en vijf lezersreizen naar Spitsbergen zagen we allerlei (soorten) walvissen en alleen al daarom wilde ik Moby Dick niet ongelezen laten. Al betreft dat boek een potvis, en ik heb nooit een potvis gezien.

Jaren geleden kocht ik het boek, niet eens duizend bladzijden zoals ik had gevreesd, maar de helft daarvan. Toch zag ik er tegenop. Het ging over de jacht op een potvis en al is die vijand symbolisch, ook in een symbolische strijd tussen mens en walvis kies ik partij voor de laatste. Daarbij zag ik op tegen negentiende-eeuwse uitweidingen. Ooit was ik gek op Tolstoi en Couperus, maar met de jaren ben ik er niet geduldiger op geworden. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik in Amsterdam ben, en een randstedeling vraagt naar mijn herkomst, reageert men alsof ik een expeditie vanaf de Arctische toendra achter de rug moet hebben. Ik zeg dan dat ik noodrantsoenen meedraag en de ontberingen op de permafrost het hoofd bied.

Meestal tovert dat een glimlachje op het randstedelijke gelaat; men weet ergens wel dat de Noordpool niet vlak buiten de Amsterdamse ringweg begint. De laatste weken echter was de bodem onder onze voeten in ’s lands noordelijke gebiedsdelen permanent bevroren. Als bonus kwam er een laag helder ijs van een halve centimeter over alles te liggen. Vanuit iets warmere wolken was regen gevallen op de vrieskoude grond.

Het leeghalen van de brievenbus was een heikele onderneming en met het uitlaten van de hond tartte ik het noodlot. Zelfs de hond glibberde hier en daar op haar vier poten over het ijs. Ik overwoog het aantrekken van mijn schaatsen, maar dan zul je zien dat er één fataal ijsvrij steentje ligt. …

Lees Meer Lees Meer

Grote zilverreigers staan te boek als zwijgzaam. En het moet gezegd: aan de rauwe, spookachtige kreten van blauwe reigers kunnen ze niet tippen. Als ze nestelen praten grote zilverreigers wel met elkaar, maar verder hoor je inderdaad weinig van ze. Tenzij het kalm weer is en er vlakbij zo’n witte schoonheid opvliegt.

In 1978 broedde het eerste paartje grote zilverreigers in Nederland, een jaar later gevolgd door het eerste paartje kleine zilverreigers. Als piepjonge vogelaar fietste ik erheen vanuit Amersfoort en sliep ik er in een vogelkijkhut, om bij het krieken van de dag gewekt te worden door gillende waterrallen, gakkende grauwe ganzen, zwiepende porseleinhoentjes, krijsende blauwe reigers, snaterende eenden en krassende karekieten. Toch vond ik het er niet lawaaiig, want vogelgeluiden maken min of meer deel uit van de stilte. …

Lees Meer Lees Meer

Ooit was de zwarte els vermoedelijk Nederlands talrijkste boomsoort. Langs bijna iedere sloot verrezen elzen. Ook werden elzensingels aangeplant, als windbrekers, perceelscheiders en houtleveranciers. Elzenhout is zacht en gemakkelijk te bewerken, terwijl het onderwater niet gaat rotten. Het was dus handig voor heipalen. Verder brandt elzenhout uitstekend in de haard – Elsje fiederelsje…

Tegenwoordig liggen elzenhagen lang niet meer zo voordehand. Onderwater gebruiken we kunststof, aan houtbewerking doet bijna niemand meer en fikkie stoken is taboe vanwege klimaatverandering. Hoogovens zijn nog wel toegestaan, maar die branden op steenkool. …

Lees Meer Lees Meer