ndb 2010 – 2014

ndb van 2010 tm. 2014

Waarom brandganzen zo noordelijk broeden

Waarom brandganzen zo noordelijk broeden

Brandganzen. Foto Jeroen Reneerkens
Brandganzen. Foto Jeroen Reneerkens

Wat bezielt brandganzen om naar Spitsbergen te vliegen om te broeden? Ze kunnen ook in Nederland blijven en dat doen er ook veel. Maar in het noorden komt ’s zomers een immens landoppervlak beschikbaar. Daar wordt alle groei en bloei in twee zomermaanden geconcentreerd. De toendra bruist dan van het leven. En je kunt er dag en nacht voedsel zoeken, want de zon ’s nachts gaat niet onder. Je zou als vogel wel gek zijn dat gebied niet te gebruiken.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Kerstboom

Kerstboom

Spar. Foto Koos Dijksterhuis
Spar. Foto Koos Dijksterhuis

De kerstboom inspireerde afgelopen dagen drie columnisten in Trouw. Ook ik moet eraan geloven. Ik vind het niet erg om een kerstboom te moeten optuigen, maar als ik geen kinderen had, zou ik er niet aan beginnen. De vorige twee winters konden we het wegens uithuizigheid zonder boom stellen, maar dit jaar blijven we thuis.

In de binnenstad kwam ik een kennis van vroeger tegen. Ze deed kerstinkopen en zocht versierselen. Dit jaar blijken wit, blauw en grijs de kleuren te zijn, waarin wij onze kerstbomen, kersttakken en kerststukjes moeten versieren.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Kleine ragebollen in wilde tuinen

Kleine ragebollen in wilde tuinen

Koeienoog Telekia speciosa. Foto Koos Dijksterhuis
Koeienoog Telekia speciosa. Foto Koos Dijksterhuis

In Domies Toen, een fraaie heemtuin met veel wilde planten te Pieterburen, zag ik vreemde uitbloeisels op hoge stengels. Het waren koeienogen. Koeienogen zien eruit als reuzen-paardebloemen. Ze hebben alleen een duidelijk hart in een krans van dunne franje: de lintbloemen. Uitgebloeid vormen ze een pluizenbol voor het zaad. Dat doen paardebloemen ook. Maar koeienogenpluizenbollen zien er heel anders uit dan de pluizenbollen van paardebloemen, ze lijken op miniatuur-ragebolletjes. Ze blijven ook langer aan de steel zitten dan pluizenbollen van paardebloemen. Daarom zijn koeienogen zulke geschikte tuinplanten. Ze bloeien in de zomer en blijven bloeien tot in september, waarna de bloemen langzaam uitbloeien. Ze laten hun franje hangen en veranderen in gelige bolletjes en vervolgens in ragebollen. Die staan er tot in de winter mooi bij. Je moet wel de ruimte voor ze hebben, want koeienogen kunnen anderhalve meter hoog worden en komen in een groep het mooist tot hun recht.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Bitterzoete zwavelkopjes

Bitterzoete zwavelkopjes

Zwavelkopjes. Foto Koos Dijksterhuis
Zwavelkopjes. Foto Koos Dijksterhuis

Op de boomstronk groeit een krans van kleine, oranjegele paddestoelen met een ronde hoed. De hoeden zijn in het midden donkerder oranjegeel dan aan de rand. Zwavelkopjes, lijkt me, gewone zwavelkopjes. Want de stronk is van een oude wilg en op loofhout groeien gewone zwavelkopjes. Op naaldhout zouden dennenzwavelkopjes staan. Dit vertelde mij Staatsbosbeheerder Herman Dieben, die veel van paddestoelen weet. Bij twijfel over de boomsoort even proeven: gewone zwavelkop smaakt bitter. Paddestoelen kun je beter niet proeven door er een hap van te nemen, maar door een flintertje tegen de tong te houden. U weet immers nooit? En gewone zwavelkopjes zijn giftig. Na consumptie duurt het uren voordat u er iets van merkt. Dood gaat u er niet van, maar uw lever en darmen krijgen een opdoffer. Op z’n minst leidt het eten van de zwammen tot een zo heftige stoelgang, dat u erdoor bijkans van de pot gelanceerd wordt.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Appels van de galwesp

Appels van de galwesp

Galappel op eik. Foto Jeanette Essink
Galappel op eik. Foto Jeanette Essink

Galappels zijn geen appels en geen gal. Het zijn ook geen vruchten. Het zijn woekeringen van de plant of boom waar de galappels aanzitten. De plant of boom reageert dan allergisch op de aantasting door een schimmel of insect. De kogelronde gallen op bijvoorbeeld de onderkant van eikenblaadjes, die vaak glanzend geel of rood zijn en op mini-appeltjes lijken, zijn veroorzaakt door een klein wespje. Dat is het galwespje Cynips quercusfolii.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Zilver- en/of zeeschildzaad

Zilver- en/of zeeschildzaad

Zilverschildzaad. Foto Koos Dijksterhuis
Zilverschildzaad. Foto Koos Dijksterhuis

Al drie keer vond ik een plantje met witte bloempjes, en drie keer zocht ik de plant op en drie keer determineerde ik hem als schildzaad. Eén keer determineren zou genoeg moeten zijn, maar als je de naam weer vergeet, heb je er niets aan. In mijn bloemenboek uit 1977 staat ie als zeeschildzaad, Lobularia maritima. Niet dat ik de plant ooit aan zee vond. Afgelopen zaterdag vond ik hem in volle bloei onderaan de spoordijk bij Wijhe. Volgens de plantenboeken en bloemenwebsites bloeit Lobularia maritima tot in september, dus dan was mijn exemplaar drie maanden te laat. Het klimaat mag dan veranderen, je kunt het ook overdrijven!

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Smienten zijn de zondebok

Smienten zijn de zondebok

Smienten. Foto Koos Dijksterhuis
Smienten. Foto Koos Dijksterhuis

Toen er 1500 smienten waren gevangen, werden er twee gevonden met het vogelgriepvirus. Bijna alle media meldden die ontdekking. Er werd gesproken en geschreven over wilde eenden en over smienten, terwijl wilde eenden een andere soort zijn dan smienten. Onze parkeenden horen tot de soort wilde eend. Smienten zijn een andere soort eenden en leven in het wild; het is ook moeilijk. Wat deed het ertoe, het was immers gelukt bewijs te vinden dat ‘wilde eenden’ de schuld hadden aan de vogelgriep op pluimveehouderijen? Eindelijk betrapt!
Als je lang genoeg zoekt, vind je altijd een zondebok.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Hoogveen in de stad

Hoogveen in de stad

Gevallen wilg. Foto Koos Dijksterhuis
Gevallen wilg. Foto Koos Dijksterhuis

In het noorden van Kopenhagen ligt een kilometerslange groenstrook, Utterslev Mose genaamd. Dat zagen we op de plattegrond. Het leek ons een aardige wandeling, na twee dagen steen. We namen de stadsbus, sjokten een eindje langs een autoweg en zie: daar strekten glooiende velden, bossen, meren en rietvelden zich uit.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Wilde kat?

Wilde kat?

Noorse boskat. Foto Koos Dijksterhuis
Noorse boskat. Foto Koos Dijksterhuis

Op de vangrail in de middenberm van de snelweg bij Meppel schreed een kat voort. Katten zijn meesters in balanceren. Deze kat was groot, om niet te zeggen immens. Hij of zij had een dikke staart, een ruige vacht en een kop met baarden en bakkebaarden. Het leek wel een minitijger. Zijn kleur was grijsbruin met een zweempje groen. Ik kon in de gauwigheid van het langsrijden niet zien of hij strepen had.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Een vruchtbare kring van paddestoelen

Een vruchtbare kring van paddestoelen

Weidechampignon. Foto Koos Dijksterhuis
Weidechampignon. Foto Koos Dijksterhuis

Ze zijn meestal klein en rond, in de keuken tenminste, als ze uit hun supermarktbakje komen en gesneden en in de pan gehakt worden. In het wild zijn champignons vaak een stuk groter. Ook zijn ze niet altijd bol. Integendeel, de weidechampignon heeft vaak genoeg een flaphoed, met een golvende rand. De lamellen onder die hoed zijn gebroken wit tot rossig. De hoeden kunnen groter worden dan tien centimeter en staan vaak in een heksenkring. De heksenkring van weidechampignons waarin het exemplaar op de foto zich bevond, was een prachtige cirkel. Er zijn meerdere soorten paddestoelen die heksenkringen vormen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN