Koos Dijksterhuis

Toen ik onlangs in Marokko was, kwam ik terecht in een autobandenwwerkplaats. Dat is precies zo’n inspirerende omgeving als u denkt. Geen daglicht dringt door in de krochten waar zwarte vegen, glinsterende plassen en een enkele reclame-affiche de enige versiering zijn van de betonnen muren en vloeren. Hard gesis van hydraulische bandenpompen, het gekletter van enorme bandlichters op de grond en daardoorheen een hard jengelende radio maken communicatie nagenoeg onmogelijk. Wel was iedereen reuze-aardig en behulpzaam.

In een kooitje op de grond zat een putter op het enige zitstokje in zijn gevangenis. Aan zijn snavel zag ik dat ie soms geluid maakte. Waarschijnlijk zong hij zijn gevarieerde kwetterliedje. Niemand hoorde het, laat staan een soortgenote. In steden zingen zangvogels luider om over de herrie heen te komen, maar hier viel niet tegenop te schreeuwen. …

Lees Meer Lees Meer

Elke lente krijg ik lezerspost over vogels die hardnekkig op het raam kloppen. Alsof de vogel naar binnen wil. Soms verwijst men naar het versje: “roodborstje tikt tegen het raam, tiktiktik, laat mij erin.’ Men vindt het meestal grappig. Nergens blijkt uit dat de op het raam kloppende roodborst of andere vogel het ook grappig vindt. Die pikt bloedserieus tegen het raam.

Intussen heb ik van dat roodborstje tot een knobbelzwaan gehoord en vaak ook zelf gezien, dat ze tegen een raam pikken. Het getik is niet bedoeld om binnengelaten te worden; de ruimten achter het gepikte glas zijn zelden bevolkt met mensen die klaar staan met korreltjes suiker of kruimeltjes brood. Nee, het pikken is geen toenaderingspoging, integendeel, het is bedoeld om een rivaal te bestrijden. …

Lees Meer Lees Meer

‘Ik zag laatst zonnedauwvedermotten!’ Joop Verburg van de Natuurvereniging Zuidwolde klinkt verbaasd en verwonderd en verheugd. ‘Het waren er veel, ik dacht eerst mugjes, maar toen keek ik eens goed… Denk je eens in dat een vlindertje van hooguit dertien millimeter op zonnedauw gaat zitten!’

Dat is inderdaad kras want zonnedauw is een vleesetend plantje. Insecten die zich laten lokken door de glinsterende, zoet geurende druppeltjes op de blaadjes, kleven eraan vast en worden verteerd. Maar de zonnedauwvedermot weet er ongedeerd eitjes op af te zetten. …

Lees Meer Lees Meer

Vanuit de Randstad veroverden ontsnapte en verwilderde Nijlganzen de rest van het land. Zelf deed ik dat ooit ook. Ik verliet op mijn zeventiende de Randstad en verwilderde rap in het noorden des lands waar ik, behoudens enkele jaren in verre buitenlanden, en deeltijdbewoning in Den Bosch, Boxtel en Haarlem, altijd bleef en nog steeds woon. Mijn haren zijn wild gebleven maar aanzienlijk grijzer, terwijl mijn leefstijl getemd is.

De Nijlganzen hier zijn ook helemaal ingeburgerd en houden er een huiselijke leefstijl op na, met een bloeiend gezinsleven dat vaak in de winter al begint. Veel vogelaars en natuurkenners kijken neer op de exotische en van oorsprong voor de sier gehouden pronkvogels. Ze beseffen niet dat die ganzen zich niet vrijwillig lieten kortwieken. Ze zijn toch maar mooi ontsnapt en verwilderd in een vreemd continent. Knap eigenlijk. …

Lees Meer Lees Meer

In 2009 sprak ik scholekster-onderzoeker Bruno Ens van Sovon Vogelonderzoek, die waarschuwde voor de vrije val waaraan de scholeksterstand begonnen leek te zijn. Sovon had toen het Jaar van de Scholekster uitgeroepen. Er broedden nog bijna honderdduizend paartjes scholeksters in Nederland. Daar is intussen slechts een derde van over. En hoewel 2023 alweer een Jaar van de Scholekster was, gaat de achteruitgang door.

Niet dat schollies zo veeleisend zijn. Ze zijn wadvogel, strandvogel, weidevogel en akkervogel, ze broeden op dijken, graslanden, kwelders, stranden, schelpenvelden en grinddaken. Ze eten kokkels, mossels, oesters, wormen en larven. Maar hoe veelzijdig en flexibel ook, tegen het ruimtebeslag van ons mensen kunnen ze niet op. …

Lees Meer Lees Meer

Als natuurdagboekanier schrijf ik graag over dieren en planten die ik zelf tegenkom. Dat heeft als bijkomend voordeel dat mijn onderwerp enigszins actueel is. Hoewel ik tijdloosheid nastreef, want wie in het hier en nu leeft, plukt de dag, zo doen alle moderne coaches en goeroes geloven. De dieren en planten die ik tegenkom hebben weinig last van gepieker over de toekomst dan wel gezwijmel bij het verleden. Die leven, zij het niet allemaal, bij de dag.

Dat ik bij voorkeur schrijf over wat ik zelf meemaak, heeft een keerzijde: de dieren en planten die zich gemakkelijk laten zien, hebben meer kans de krant te halen. Nachtvlinders zijn er veel meer dan dagvlinders, maar je ziet ze niet hè. Tenzij ze overdag actief zijn, zich snel uit de planten laten opjagen of op licht afkomen en op het keukenraam gaan zitten. …

Lees Meer Lees Meer

Op mijn eerste wandeling na thuiskomst uit Marokko zag ik een vogel in de bosjes zitten. Ze hield zich stil, op haar af en toe draaiende kop na. Ze was zo groot als een Turkse tortel maar had een gestreepte borst als een sperwer.

Ik had er in Marokko al één gehoord, en onderweg in Frankrijk één gezien (het karakteristieke, valkachtige silhouet met de gekromde puntvleugels), maar viel nu wel met mijn neus in de boter: een koekoek. Ze zat op een meter of vijftien afstand, hooguit twintig. Ze zat in bosjes in een rietveld. Ze loerde ongetwijfeld naar de rietzangers en kleine karekieten die daar aan het zingen waren en hun territoria verdeelden. …

Lees Meer Lees Meer

Op familiebezoek in Marokko hebben wij ons een vogelreis gepermitteerd. De Nederlandse reisorganisatie BirdingBreaks is in vogelreizen gespecialiseerd en heeft Marokko in het pakket. Met zeven deelnemers, een Nederlandse gids en een Marokkaanse chauffeur begaven wij ons in een busje naar de meest uiteenlopende plekken, om zoveel mogelijk vogels(oorten) te zien. Wij reden van broeierige valleien naar het frisse hooggebergte en van de Atlantische Oceaan tot de Sahara op de Algerijnse grens.

Onze gids bleek niet alleen een uitstekende vogelkenner te zijn, hij ging uit van het leefgebied van die vogels. ‘Dit lijkt me een geschikt bosje voor een Levaillants specht’, zei hij een keer. Hij liet de chauffeur langs de weg stoppen, we stapten uit en hoorden en zagen een Levaillants specht. …

Lees Meer Lees Meer

De gekraagde roodstaart vind ik een van ’s lands mooiste vogels, een mening die ook de vogelaar des vaderlands toegedaan was: Nico de Haan, die onlangs helaas is overleden. Gekraagde roodstaarten zingen er niet minder om. Er zingen dagelijks twee mannetjes in onze tuin. Vrouwtjes zijn schaarser, dus dat mannenkoortje leidt niet vanzelfsprekend tot voortplanting.

In Marokko, en in mindere mate Algerije en Tunesië, leeft de overtreffende trap van de gekraagde roodstaart. Verder komt die soort nergens voor, en dan vooral in de Atlas- en Rif-gebergten, op terrein met weerbarstige struiken. Ik heb het over de diadeemroodstaart. …

Lees Meer Lees Meer

Van een dakterras af kijken we over de medina van Marokkaanse stad Fez. In de avondzon kleuren de overvliegende koereigers oranje. Een lijntje zwarte ibissen schuift voorbij en een zwerm torenvalken passeert op weg naar de slaapplaats. Het zijn kleine torenvalken, een andere soort dan gewone torenvalken. Ze komen voor rond de Middellandse Zee en in Centraal-Azië. Kleine torenvalken leven in kolonies in ruïnes en oude gebouwen. …

Lees Meer Lees Meer