Natuurdagboek

(On)brandbare berenklauw

(On)brandbare berenklauw

Gewone berenklauw met insecten. Foto Koos Dijksterhuis
Gewone berenklauw met insecten. Foto Koos Dijksterhuis

Als je de berenklauw noemt, reageren mensen vaak bezorgd. Als ik een berenklauw aanwijs, reageren mensen vaak ongelovig. Anders dan mensen denken zijn berenklauwen vaak slechts een meter hoog en hebben hun witte schermbloemen eerder het formaat van taartschoteltjes dan van dinerborden. Bovendien kun je de plant straffeloos aanraken, zonder risico op blaren, ook in de zon. Dat betreft dan gewone berenklauwen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
De slak met het badwater

De slak met het badwater

Grote wegslak. Foto Koos Dijksterhuis
Grote wegslak. Foto Koos Dijksterhuis

In alle tuinrubrieken en op alle tuinier-websites is iedere lente te lezen hoe je in je tuin slakken kunt bestrijden zonder vergif. Een geheide tip is dat je je tuin met planten aantrekkelijk moet maken voor slakken etende dieren. Dan worden onder meer egels, zanglijsters, eenden en kippen genoemd.

Wel, mijn oude tuin zat werkelijk barstensvol naaktslakken; iedere opkomende zaailing ging eraan. Wel woonden er vorig jaar drie egels in dat tuintje, en ze snuffelden een enkele keer heel even aan een naaktslak, maar aten die niet op. Of ze segrijnslakken aten, weet ik niet, maar het zou kunnen. Segrijnslakken zijn huisjesslakken die eveneens de meeste zaailingen soldaat maken.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
‘Koekoek!’

‘Koekoek!’

Koekoek. Foto Ronald van Houten
Koekoek. Foto Ronald van Houten

De vraag die ik laatst opwierp: hoe een koekoek leert dat ie koekoek moet zeggen, leidde tot meer misverstanden dan opheldering. Een koekoekskuiken wordt door zangvogels opgevoed. Zijn pleegouders zijn de koekoekentaal niet machtig, laat staan dat ze hem overdragen. Ik concludeerde daaruit dat het roepen van ‘koekoek’ een genetisch vastgelegd, erfelijk verschijnsel is.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
De eerste meikever op 1 mei

De eerste meikever op 1 mei

Meikever. Foto Koos Dijksterhuis
Meikever. Foto Koos Dijksterhuis

Deze lente zag ik mijn eerstelingen later dan anders. Pas op 5 mei zag ik de eerste gierzwaluw, een bevrijdende ervaring! Drie dagen daarvoor diende mijn eerste huiszwaluw zich aan. Ook kruisten de eerste grasmus en gekraagde roodstaart mijn pad. Kleine karekiet, sprinkhaanzanger en braamsluiper kwamen voorbij en op 3 mei hoorde ik het gekras van visdiefjes die hun broedgebied bereikt hadden en uitgelaten de lucht doorkliefden. Een nachtegaal heb ik nog niet gehoord, en een wielewaal al helemaal niet. Tuinfluiter en bosrietzanger laten eveneens op zich wachten.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Blijven zingen

Blijven zingen

Spreeuw. Foto Koos Dijksterhuis
Spreeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Rond en boven ons huis is van alles te zien, zeker op de zonnige dagen rond de maandwisseling. Vlinders, bijen, zwaluwen, spreeuwen… de lente barst los, of liever: het leven.

Al dat leven heeft een omgeving nodig met schuilplaatsen en voedsel. Een omgeving die geeft om leven. In zo’n leefomgeving leven ook wij mensen, al lijken velen ons dat niet te beseffen. Het zou ook kunnen dat velen van ons denken dat we kunnen leven in een omgeving die bestaat uit tegels, asfalt, glas, plastic, bedrijventerreinen, monoculturele grasvlakten en doodgespoten akkers.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Nest in de bus

Nest in de bus

Brievenbusnest. Foto Koos Dijksterhuis
Brievenbusnest. Foto Koos Dijksterhuis

De mensheid is een ramp voor de aarde maar de individuele mens kan een wonder van creativiteit en liefde zijn. De foto spreekt voor zich. Het nest was van koolmezen, als ik me niet vergis. Ik heb vaker meldingen gekregen van vogelnesten in brievenbussen en op nog gekkere plekken, zoals de boekenkast van Arnold Pilon. Daarin broedden roodborstjes op de boeken. Ze vlogen door een bovenraampje af en aan en brachten hun broedsel droog en kattenvrij op.

Veel mensen zouden er niets van willen weten. Een mees aan de vetbol, à la, maar in huis? Nee, dat is vies of eng of hinderlijk en hoe dan ook ongewenst. Chapeau voor wie een brievenbus of boekenkast een maand afstaat aan een vogelpaar in woningnood.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Juffer voor het raam

Juffer voor het raam

Vuurjuffer. Foto Koos Dijksterhuis
Vuurjuffer. Foto Koos Dijksterhuis

Op de vensterbank zit een rode waterjuffer. Volgens mij is het een mannetjesjuffer. Hij kijkt uit het raam. Het is een nog maar net geplaatst HR++-raam, maar dat zal de juffer waarschijnlijk koud laten. Juffers die voor het raam zitten en door het raam kijken willen meestal naar buiten. Maar naar buiten gaan lijkt voor insecten een stuk lastiger dan naar binnen gaan. Ze voelen kennelijk niet aan tochtstromen waar ze een opening kunnen verwachten.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Pleegkind van gastouders

Pleegkind van gastouders

Koekoek. Foto Koos Dijksterhuis
Koekoek. Foto Koos Dijksterhuis

Toen Beatrix de scepter zwaaide, bereikten de gierzwaluwen hun stedelijke woonplaatsen op koninginnedag. Sinds Willem Alexander de verantwoordelijkheid van het jaarlijkse koekhappen op zich heeft genomen, vervroegden de oranjegezinde vogels hun aankomstdatum naar koningsdag.

Diet Groothuis, die vroeger in Trouw een rubriek schreef over schoonmaken, appte op koningsdag dat ze de vogels inderdaad had gezien, de bofkont. Zelf heb ik ze niet gezien, maar ik meed de Groninger binnenstad waar ze broeden dan ook – mensenmenigten zijn aan mij niet besteed.

Ik speur al een tijdje het luchtruim af en spits mijn oren op gewone soorten die eind april binnenkomen: behalve gierzwaluwen zijn dat bijvoorbeeld huiszwaluwen, gekraagde roodstaarten, grasmussen, visdiefjes en diverse andere. Geen van alle kruiste reeds mijn pad. Word ik doof of kortzichtig, of zijn ze laat?

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Reislustige vlinders

Reislustige vlinders

Bont zandoogje. Foto Koos Dijksterhuis
Bont zandoogje. Foto Koos Dijksterhuis

Eén van de vlinders die het in ons door insecticide-rijke en bloem-arme land toch goed weet te doen is het bont(e) zandoogje. Bonte zandoogjes vliegen in april veel rond, hoewel ze van juli tot september nog talrijker zijn. Dat komt doordat ze zich in de tussentijd voortplanten. Er zijn drie generaties per jaar en in augustus ontpopt zich een tweede cohort dat weer rupsen achterlaat die als rups of als pop de winter ingaan. In maart ontpoppen zich dan de eerste vlinders. Eind juni is er even een dip in de aantallen, tussen de eerste en tweede generatie.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Otterdam

Otterdam

Otter. Foto Koos Dijksterhuis
Otter. Foto Koos Dijksterhuis

Er is een otter doodgereden bij de Van Brienenoordbrug in Rotterdam. Stichting Otterstation Nederland meldt dat het de eerste waarneming in Rotterdam is sinds een eeuw geleden, toen een dier nog de Rotterdamse pers haalde. De Rotte was ooit waarschijnlijk een zwemroute voor otters en zou dat weer kunnen worden.

Ik kan het me nog goed heugen dat de laatste otter in Nederland werd doodgereden. Dat was in 1988, op 17 september om precies te zijn. Ik was net afgestudeerd en bereidde een wereldreis voor. Ik zou, afgezien van een paar pauzes, bijna vier jaar wegblijven. Wat moest ik nog in een land dat zijn laatste otter doodrijdt.

Lees Meer Lees Meer

DELEN