Met 3700 vierkante kilometer bos zijn er nauwelijks landen met minder. In Europa laat Nederland alleen ministaatjes als Andorra achter zich. In aandeel bosbedekking scoort Nederland nog slechter: een met Ierland gedeelde laatste plaats: tien à twaalf procent.
Veel van ons weinige bos is productiebos, bedoeld voor de oogst van hout. Het argument voor houtoogst is economisch, al kost het geld. Het kappen van bos wordt altijd duurzaam bosbeheer genoemd, maar is dat zelden. …
Het is weer spechtentijd! Op de zomerse draaihals na zijn onze spechten het hele jaar aanwezig. Ze kunnen dus vroeg beginnen met baltsen, hakken en broeden.
Grote bonte spechten roffelen al sinds december. Ik zie ze vaak achter elkaar aanjagen, strijdend om territoria. Prachtige beestjes, zo groot als spreeuwen. Zwart-wit met een rode bips en – alleen het mannetje – een rood achterhoofdje.
De middelste en kleine bonte specht heb ik nog niet gehoord, laat staan gezien. De middelste roffelt niet maar maakt de gekste geluiden. De kleine, nauwelijks groter dan een mus, roffelt wel: een snel en lang ‘rrrrrr’; een naaimachine, of een mitrailleur van een kabouter. …
Vandaag komt Le Chant des Forêts (Whispers in the Woods) in de bioscopen. Het is de tweede grote publieksfilm van natuurfotograaf Vincent Munier. Daarmee bedoel ik meer een grote film voor het publiek, dan een film voor het grote publiek. Hoewel ik iedereen de adembenemend mooie opnamen gun.
Vijf jaar geleden zag ik zijn film La Panthère des Neiges en ik was diep onder de indruk. Dat ik na een leven vol verwennerij door David Attenborough nog zó geraakt kon worden door een natuurfilm! …
Voor Turkse tortels heb ik een zwak. Nu heb ik een zwak voor al wat leeft. Maar ik heb een iets zwakker hart voor dieren, een nog zwakker hart voor wilde dieren, het zwakste hart voor vogels en het allerzwakste voor duiven, waarvan de Turkse tortel misschien wel het aller-aller… enfin, ik vind ze leuk.
Tortelduifjes worden geassocieerd met verliefde stelletjes, en terecht. Verliefde stelletjes kunnen overigens nogal saai zijn voor wie er geen deel van uitmaakt. Tortels blijven als paartje het hele jaar en hun hele leven samen en zijn vanaf februari vaak te zien, terwijl ze gezellig tegen elkaar aan schurken. Soms grijpen ze elkaar bij de snavels en bewegen ze hun koppen alsof ze tongzoenen. Ze leveren dan lekkernijen uit. Zo voeren ze de eerste dagen jongen, met melk uit hun krop. …
Toen wij bijna twee jaar geleden ons huis betrokken, viel het ons op dat het aangrenzende gras van de buren vol met molshopen zat, terwijl ons gras ervan gevrijwaard bleef. Het leek alsof een ondergronds voortdenderende mol op de perceelgrens terugdeinsde. Bovengronds is het één groot grasveld, maar vlak onder de grond vonden we een blauw gecoate elektriciteitsdraad, een barrière die zo’n eeuwig ronddrenzende grasmaaier tegenhoudt. Zouden de mollen van de buren die elektriciteit voelen?
Nu troffen we van de vorige bewoners een garage vol vergif aan, tegen allerlei levensvormen. Mossen, paddenstoelen, wilde planten, slakken en insecten werden kennelijk als de vijand beschouwd, die met chemische wapenen bestreden diende te worden. Er zat zelfs een lading DDT bij, dat al sinds 1969 verboden is. …
In het Haagse Mauritshuis is een expositie ingericht met als titel Birds (Vogels). Daar wil ik naartoe. Ik speur op (oude) schilderijen altijd naar vogels, insecten, wilde bloemen en andere wezens uit de natuur. Soms zijn die symbolisch, soms decoratief, soms essentieel.
In veel culinaire taferelen op oude meesterwerken vinden de door de adel gewaardeerde pauwen en fazanten hun laatste rustplaats. Ook patrijzen, zomertalingen, kemphanen en kieviten zijn vaak van de partij. Die vier soorten waren in vervlogen tijden algemeen. In hoeverre de jacht de hoeveelheid wilde vogels beperkte, hangt af per soort. Van de vier genoemde ligt de teloorgang vooral aan de verdwijning van hun agrarische leefgebied. …
Dinsdag 18 februari hoorde ik de eerste vinkenslag. Die begon aarzelend. Ik liep door de tuin en dacht even: wat is dat ook alweer? Toen sloeg hij zijn slag al wat beter en herkende ik hem. Ik moet elke lente veel vogelliedjes opnieuw leren kennen. Voor de vogeltellers die op strategische plekken staan en tientallen overvliegende trekvogels aan een piepje herkennen voel ik grote bewondering.
Maar een oefenende vink valt binnen mijn hoorgeheugen. Die dag was het weliswaar ijzig koud, maar het waaide weinig en de zon brak door. Dan willen vinken wel slaan. Ik hoorde nog minstens twee andere. De vinkenslag is een luide riedel van hoog naar laag, met weer een slag omhoog als uitsmijter. Echt mooi vind ik het niet, maar lelijk ook beslist niet, en als lentebode vind ik de eerste slag verheugend. …
De lente begon laat dit jaar, maar toen 20 februari het kwik enkele graden boven nul steeg, kon de popelende wachtkamer aan de slag. Speenkruid had zijn hartvormige blaadjes al klaarstaan. Klein hoefblad trappelde vlak onder het maaiveld van ongeduld. Wilgen- en populierenknoppen stonden op springen, sterhyacinten en forsythia’s kregen er een kleur van.
Gek genoeg kwam hier in januari, tijdens een zacht intermezzo van dooi, al een paardenbloem in bloei. Maar de rest wachtte op betere tijden. Zelfs sneeuwklokjes kwamen pas midden februari massaal in bloei. Anders dan deze haantjes de voorste zijn de vroegste bloeiers vaak geel. Winterjasmijn, forsythia, speenkruid, klein hoefblad, en als laatste maar zeker niet minste: winterakoniet. Allemaal geel, waarschijnlijk omdat vroege insecten dat goed zien. …
Al drie weken had ik ze niet gezien, en al had het vaak gemist, ik kreeg hun nest wel regelmatig in het oog. Maar de zeearenden niet. Eerder zag ik er regelmatig een op een kale tak of in een boomkruin zitten. Soms zag ik een zeearend vliegen. Als ik er één zag, kon het zijn dat de ander op het nest zat. Als ik er geen zag, kon het zijn dat de een op het nest zat, terwijl de ander de kost verdiende door een karper, meerkoet of gans achterna te zitten.
Het arendsnest is van twee kanten zichtbaar, op grote en op geringe afstand: een enorme takkenbos. Het bevat waarschijnlijk een holte, een kuil, die te diep is om te zien of er een vogel opzit. Van de geringe afstand is dat al helemaal niet te zien. Van verre was bij helder licht door de kijker heel soms een over de rand glurende kop te zien. …
Ooit logeerde ik in onderzoeksstation Zackenberg, Noordoost-Groenland, twintig kilometer van de Deense basis Daneborg. Ik arriveerde begin juni, kort voor de hondensleden.
Vanuit Daneborg inspecteren Deense commando’s met hondensleden de tweeduizend kilometer lange kust van het onbewoonde Noordoost-Groenland. Van november tot juni gaan deze Sirius-patrouilles op pad: zes sleden met elk twee commando’s en twaalf honden.
Ze controleren en bevoorraden vijftig voormalige pelsjagershutten, die ingericht zijn voor verdwaalden. Op een uur lopen van ons station staat zo’n hut. Er is voedsel en een kachel vol brandhout. Eén lucifer is genoeg. Uit het doosje dat klaarligt steken er twee. Als je bevroren vingers hebt, kun je ze tussen je tanden klemmen. …