Natuurdagboek 2025
Knallend ten onder

Knallend ten onder

Vliegtuig. Foto Koos Dijksterhuis
Vliegtuig. Foto Koos Dijksterhuis

De hortensia barst bijna uit zijn knoppen, terwijl de bloemen van vorig jaar nog roze zijn. Duiven koeren, mezen zingen, kraaien krassen, bosuilen roepen. Eksters nestelen, eenden vormen stelletjes. Lente!

Ik harkte blad van het gras. Daar kreeg ik het zo warm van dat ik mijn jas uittrok. Het begin november gemaaide gras stond alweer vijftien centimeter hoog. ’s Winters groeiend gras is een recent verschijnsel. Gooi er wat kunstmest op en je hebt een snede extra voor de gigantische veestapel.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
In de knop

In de knop

Sering in de knop. Foto Koos Dijksterhuis
Sering in de knop. Foto Koos Dijksterhuis

In sommige bomen popelen de knoppen – ze hadden beter even kunnen wachten, want intussen sloeg de vorst toe en de koudste maanden komen nog. Straks vriezen ze alsnog stuk. Maar de eerste weken van december was de temperatuur zo hoog! Iedere dag verbrak zijn historische record.

Boven ons huis torent een rode beuk uit. Hoewel kaal, hangen er verspreid nog honderden bladeren in de enorme kruin. We hebben een hele rij kruiwagens vol beukenblad van het gras geharkt. Nou ja, het was één kruiwagen die telkens opnieuw reed. Hoe kaler de beuk, des te meer knoppen kwamen er aan het licht.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Duivengekoer – ergerlijk of dromerig?

Duivengekoer – ergerlijk of dromerig?

Holenduif. Foto Koos Dijksterhuis
Holenduif. Foto Koos Dijksterhuis

Dat de dagen kort zijn – er is nog geen acht uur daglicht – weerhoudt duiven niet van koeren en baltsen. Duiven zijn onverwoestbare optimisten. Holenduiven bassen dat het een aard heeft en Turkse tortels koeren hun drietonige liefdeslied. Houtduiven koeren iets lager en in vijf tonen.

Houtduiven en tortels zijn ontroerend onhandige nestelaars en hun nesten waaien vaak uit de boom. Met hun geklapwiek verraden ze bovendien de plek van hun nest aan eierliefhebbers. Om toch wat nageslacht te krijgen, zijn ze bijna het hele jaar door met hun voortplanting bezig.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
De dagen lengen

De dagen lengen

Zonsopkomst. Foto Koos Dijksterhuis
Zonsopkomst. Foto Koos Dijksterhuis

De vroegste avond is al ruim een week geleden gevallen, en de donkerste ochtend komt nog, maar netto krijgen we er vandaag een paar seconden daglicht bij ten opzichte van gisteren.

Dat de daglengte door het jaar heen varieert, is het gevolg van de scheve hoek van de aardas met het vlak waarin ze om de zon zoeft. ’s Winters is de noordpool afgewend van de zon en dus duister. Hoe noordelijker, des te donkerder. Boven de Poolcirkel komt vandaag de zon niet boven de horizon uit. Hoe zuidelijker je gaat, des te hoger de zon overdag komt en hoe langer er daglicht is. In Maastricht is het vandaag een half uur langer licht dan in Groningen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Herfstkrokus en wonderplant

Herfstkrokus en wonderplant

Saffraankrokus Foto Koos Dijksterhuis
Saffraankrokus. Foto Koos Dijksterhuis

Sinds kort bloeit er namelijk een goudmijntje in onze tuin: saffraankrokussen. Omdat ik voor mijn degradatie een jaar op het Gymnasium zat, zou ik ze liever kroki noemen, maar dan beticht men mij vast van aanstellerij. Krokussen dus.

Ik kreeg voor mijn verjaardag van mijn kinderen een doos vol gifvrije bollen. Dat zijn overwegend bollen waaruit in de lente allerlei kleurrijks verschijnt. Saffraankrokussen echter bloeien in de herfst. Dat geldt trouwens ook voor herfsttijlozen, die volgens mij bekender en algemener zijn dan saffraankrokussen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Trillende kannibaal

Trillende kannibaal

Trilspinnen. Foto Koos Dijksterhuis
Trilspinnen. Foto Koos Dijksterhuis

Er hangt een trilspin op de plek waar kort geleden (zie foto) drie trilspinnen hingen. Trilspinnen hebben een klein, langwerpig lijf met een kop, en lange, dunne poten. Ze hangen vaak aan plafonds, of bovenin kasten. Vaak verstoppen ze zich overdag, om ’s nachts op pad te gaan. Ze vangen prooien in hun rommelige webben. Die ragebollige flarden zien er onbewoonbaar uit. Toch zijn ze nog in gebruik. Trilspinnen waren er in mijn kindertijd nog niet, ze zijn vast per ongeluk na vakanties in zuidelijke landen meegekomen in auto’s, caravans of bagage. En ze hebben het zich gemakkelijk gemaakt in Nederlandse huizen. Het wemelt ervan.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Flierefluiters

Flierefluiters

Sijs. Foto Koos Dijksterhuis
Sijs. Foto Koos Dijksterhuis

De sijzen zijn weer in het land. Sijzen broeden in Scandinavië en zijn bij ons vooral ’s winters te zien en te horen. Op windstille, zonnige dagen hoor ik afgelopen tijd een gekwetter uit de bomen, alsof niet alleen het klimaat de winter overslaat, maar alsof ook de zangvogels aan het voorjaar begonnen zijn.

Het zijn groepen vinkachtigen: sijzen, putters, vinken en groenlingen. De putters kwetteren, de sijzen fluiten een fraai ‘wieuw’. Een boomklever en een winterkoning tetteren er doorheen, maar de vinkvogels zingen onverstoorbaar door.

Sijzen heb ik al driekwart jaar niet gezien. Ze zijn niet zeldzaam – in de uitgestrekte sparrenbossen van Noord-Europa broeden ze met duizenden. ’s Winters in Nederland zijn ze in tuinen en parken te vinden, in bossen en zelfs op het boerenland, als daar tenminste nog elzen staan.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Praten met de beek

Praten met de beek

Drentsche Aa Foto Koos Dijksterhuis
Drentsche Aa. Foto Koos Dijksterhuis

Eén van de mooiste landschappen van Nederland vind ik het stroomgebied van de Drentsche Aa, de verzamelnaam van meerdere diepen (beken) die ten zuiden van Assen ontspringen en aan weerszijden van die stad noordwaarts kabbelen en samenvloeien.

De beken worden gevoed door kwelwater uit het Drents Plateau. In het gebied zijn behalve glinsterende beken bloemrijke hooilanden, heidevelden en knoestige loofbossen te vinden. Er groeien orchideeën, er broeden watersnippen, er leven bevers, er paaien windes.

Nieuwsgierig blader ik door het boekje van schilder/schrijver Klaas Koops: In gesprek met de Aa (Blinuet €24,99). De Drentsche Aa en Koops zijn oude bekenden, naar menselijke maatstaven. Koops groeide op in woont nog steeds in het Aa-stroomgebied.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Een prachtig duikeendje uit het noorden

Een prachtig duikeendje uit het noorden

Brilduiker. Foto Koos Dijksterhuis
Brilduiker. Foto Koos Dijksterhuis

De vogeltrek is grotendeels voorbij, al druppelen er nog allerlei noorderlingen binnen om de ijzige winter te ontvluchten. Daar zitten exotische schoonheden bij als kruisbekken en pestvogels, wat algemenere en minder flamboyante vogels als sijs en barmsijs, en alledaagse kandidaten als houtduiven, gaaien en vinken.

Maar vooral arriveren de eendvogels: zwanen, ganzen en eenden. Onder die eenden bevindt zich een klein, noordelijk beestje, dat zich vaak onopvallend tussen de gevliesde menigten ophoudt. Net als de kuifeenden waar ie nogal eens tussen zit, is de brilduiker zwart met wit, en duikt hij vaak onder. Vooral als je hem juist in beeld krijgt en wilt scherpstellen verdwijnt ie met een soort sprongetje onder water.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Beemdkroon trotseert alles, behalve drijfmest

Beemdkroon trotseert alles, behalve drijfmest

Beemdkroon. Foto Koos Dijksterhuis
Beemdkroon. Foto Koos Dijksterhuis

Volgens de boeken bloeit beemdkroon tot in september, maar bij ons in de tuin blijft deze plant ondanks een rijtje vorstige nachten nog steeds nieuwe bloemen vormen. Op een enkele pyjamazweefvlieg of blinde bij na zie ik er geen insecten meer op. Beemdkroon is nochtans een nectarleverancier aan allerlei vlinders, maar vlinders zie ik niet meer, tenzij in winterse sluimerstand in de schuur. Nachtvlinders zie ik trouwens wel maar of die voor een drankje op beemdkroon neerstrijken weet ik niet.

Lees Meer Lees Meer

DELEN