Er vliegen veel heidelibellen. De mannetjes van de drie algemeenste soorten worden, als ze op kleur zijn, rood in uiteenlopende tinten. De vrouwtjes soms ook, maar meestal zijn die geel of bruin. Er zijn bruinrode, steenrode en vuurrode heidelibellen, niet te verwarren met vuurlibellen en vuurjuffers. Dan zijn er nog zwarte heidelibellen, waarvan de vrouwtjes ook geel zijn. …
Een gele rivier golft over de vleugels van de zwartbandspanner. Dat is een nachtvlinder die ’s nachts op licht afkomt en dus op een venster kan belanden. Daar kun je hem goed bekijken. Overdag zitten zwartbandspanners ook wel op een buitenmuur, zoals de vlinder op de foto. Daar zijn ze nog beter te bekijken, want overdag is het licht beter en dutten ze.
Ik vind het altijd een beetje raar dat nachtvlinders op licht afkomen. Vlieg dan overdag! Muggen doen dat logischer. Wij hebben geen hor voor het raam en het raam staat open. Er komen nauwelijks insecten binnen, echt een alarmerend verschil met twintig jaar geleden. Niettemin word ik sinds het warme weer soms wakker van gezoem, ondanks een wapperende ventilator. Toch maar eens een hor regelen. …
De grote uittocht is begonnen. Zoals ieder jaar vertrekken honderdduizenden broedvogels naar zuidelijker oorden. Grasmussen, roodstaarten, vliegenvangers, kwikstaarten, zwaluwen, fitissen, visdiefjes, boomvalken en nog veel meer soorten verlaten ons land. Het duurt even voordat iedereen weg is, en ondertussen kunnen er soortgenoten uit bijvoorbeeld Polen of Zweden passeren, of even neerstrijken om te eten.
Die noorderlingen zingen hier na aankomst soms even, waarschijnlijk om een tijdelijk territorium in beslag te nemen, waar ze zich kunnen volproppen met insecten, alvorens hun intercontinentale vlucht te vervolgen. …
Om negen uur loop ik bij de Kobbeduinen op Schiermonnikoog. Ik ben de enige mens; pas na de koffie en de aankomst van de ochtendboot zal het peloton elektrische fietsers zich melden. Ik volg het paadje door de kwelder richting Waddenzee. Over een slenk is een bruggetje gebouwd. Ik ben hier al een tijd niet geweest, maar oud kan het bruggetje niet zijn. Toch is nu al een kwart van de planken weg. …
’s Zomers is noordwesterstorm zeldzaam. Dat zo’n noordwester samenvalt met springvloed is helemaal bijzonder. Eind augustus vindt zulks plaats en bevind ik me op Schiermonnikoog. Ik heb een wandelafspraak met een dame die onder de naam Moedertje Groen over natuur schrijft en die zich verknocht heeft aan Schiermonnikoog. Belust op sensatie tijgen wij naar de noordwestkant van het eiland. Daar storten wind en zee zich op het strand. De vloed verovert het zand zo snel, dat we soms voor de golven uit moeten springen. We lopen langs de duinrand vier kilometer naar het noordoosten. …
Ging ik gisteren naar de oost-, vandaag bezoek ik de westpunt van Schiermonnikoog. ’Om de west’, zei mijn vader dan. Tot voor kort sleet het eiland aan de westzijde, maar tegenwoordig lijkt het er aan te groeien. De boot naar Schiermonnikoog vaart onder het Rif langs, de vlakte aan de zuidwestkant. Het Rif is weids en verlaten. Ik wandel er blootsvoets, want zelfs bij eb is het er nat en modderig. Ik zag de begroeiing er in twintig jaar veranderen van kaal met zeekraal naar een bloeiende kwelder vol lamsoor. Een eind naar het noordwesten vormt een strandwal van zandduintjes de grens tussen Waddenzee en Noordzee. …
Op een zomerdag neem ik de van dagjesmensen uitpuilende boot naar Schiermonnikoog. In ons huisje haal ik een barrel uit de schuur, pomp de banden op, en zet koers naar het verre oosten.
Ik kruis via de Reddingsweg het eiland en rammel over het Waterstaatpad naar paal 10, vanwaar ik zes kilometer onder de duinen langs ploeter. Een smal en hobbelig spoor, vaak glibberig en anders mul, door duindoorns (een wonder dat ik geen lekke band krijg) en diepe geulen. Parnassia, ogentroost, duizendguldenkruid en goudknopje wuiven me toe in een briesje. Ik had beter langs de waterlijn kunnen fietsen, want het is eb en de oostenwind stelt niets voor. Langzaam schuif ik voorbij het baken van Willemsduin, dat zich soms tussen de duinen door laat zien. Paal 14. …
De hei bloeit al een maand, eikels zijn gevallen, de meidoornbessen rood… Begint de herfst een maand eerder dan in de goeie ouwe tijd, toen het klimaat nog niet veranderde? Ik wil het niet weten. Niet dat ik mijn kop in het zand steek, dat doe ik wel een keer als ik over regenwormen schrijf. Nu geniet ik boven het maaiveld van de bloeiende hei. Die paarse velden danken hun kleur aan struikhei, een plant die in natuurlijke omstandigheden geen vlaktes vult, maar daar alleen toe in staat is op uitgemergelde, afgeplagde en overbegraasde grond. Hei heeft weinig nodig, is bestand tegen warmte en droogte, en stelt maar één harde eis: zon. …
Onlangs noemde ik viltige basterdwederik in één zin met haagwinde, waarmee de wederik geassocieerd dreigde te worden met een wurgende woekeraar. Dat leverde een reactie op van een lezer, die me wees op de onderschatte geneeskracht van de basterdwederik. Twee koppen viltige-basterdwederikthee per dag, en al uw blaas- en prostaatklachten verdwijnen. Echt iets voor een middelbare vent als ik; nooit meer nadruppen! …
Wespendieven zijn roofvogels van het formaat buizerd, en – zeker jonge – lijken ook op buizerds. Maar dat lijkt eerder mimicry te zijn dan verwantschap. Wespendieven zijn meer verwant aan wouwen dan aan buizerds. Het zou kunnen dat de gelijkenis op buizerds marters en haviken afschrikt, hoewel ik regelmatig hoor dat wespendieven ten prooi vallen aan een havik. Buizerds ook trouwens. Maar dat zullen haviken pas doen als gemakkelijker prooien als duiven schaars worden.
Onlangs cirkelde er een prachtige wespendief over ons huis. Ik heb vaker een wespendief boven de bebouwde kom gezien, al cirkelen daar veel vaker buizerds. Ga op een warme nazomermiddag eens op je rug in het gras liggen en speur de hemel af. Niet in de zon kijken. Er zullen ongetwijfeld stippen en streepjes te zien zijn – vogels. Meeuwen, maar grote kans dat er ook buizerds tussen zitten. Of ooievaars. Al die grote vogels maken gebruik van thermiek: warme lucht die omhoog kringelt en die de zwevende vogels optilt. …