De vraag die ik laatst opwierp: hoe een koekoek leert dat ie koekoek moet zeggen, leidde tot meer misverstanden dan opheldering. Een koekoekskuiken wordt door zangvogels opgevoed. Zijn pleegouders zijn de koekoekentaal niet machtig, laat staan dat ze hem overdragen. Ik concludeerde daaruit dat het roepen van ‘koekoek’ een genetisch vastgelegd, erfelijk verschijnsel is. …
Deze lente zag ik mijn eerstelingen later dan anders. Pas op 5 mei zag ik de eerste gierzwaluw, een bevrijdende ervaring! Drie dagen daarvoor diende mijn eerste huiszwaluw zich aan. Ook kruisten de eerste grasmus en gekraagde roodstaart mijn pad. Kleine karekiet, sprinkhaanzanger en braamsluiper kwamen voorbij en op 3 mei hoorde ik het gekras van visdiefjes die hun broedgebied bereikt hadden en uitgelaten de lucht doorkliefden. Een nachtegaal heb ik nog niet gehoord, en een wielewaal al helemaal niet. Tuinfluiter en bosrietzanger laten eveneens op zich wachten. …
Rond en boven ons huis is van alles te zien, zeker op de zonnige dagen rond de maandwisseling. Vlinders, bijen, zwaluwen, spreeuwen… de lente barst los, of liever: het leven.
Al dat leven heeft een omgeving nodig met schuilplaatsen en voedsel. Een omgeving die geeft om leven. In zo’n leefomgeving leven ook wij mensen, al lijken velen ons dat niet te beseffen. Het zou ook kunnen dat velen van ons denken dat we kunnen leven in een omgeving die bestaat uit tegels, asfalt, glas, plastic, bedrijventerreinen, monoculturele grasvlakten en doodgespoten akkers. …
De mensheid is een ramp voor de aarde maar de individuele mens kan een wonder van creativiteit en liefde zijn. De foto spreekt voor zich. Het nest was van koolmezen, als ik me niet vergis. Ik heb vaker meldingen gekregen van vogelnesten in brievenbussen en op nog gekkere plekken, zoals de boekenkast van Arnold Pilon. Daarin broedden roodborstjes op de boeken. Ze vlogen door een bovenraampje af en aan en brachten hun broedsel droog en kattenvrij op.
Veel mensen zouden er niets van willen weten. Een mees aan de vetbol, à la, maar in huis? Nee, dat is vies of eng of hinderlijk en hoe dan ook ongewenst. Chapeau voor wie een brievenbus of boekenkast een maand afstaat aan een vogelpaar in woningnood. …
Op de vensterbank zit een rode waterjuffer. Volgens mij is het een mannetjesjuffer. Hij kijkt uit het raam. Het is een nog maar net geplaatst HR++-raam, maar dat zal de juffer waarschijnlijk koud laten. Juffers die voor het raam zitten en door het raam kijken willen meestal naar buiten. Maar naar buiten gaan lijkt voor insecten een stuk lastiger dan naar binnen gaan. Ze voelen kennelijk niet aan tochtstromen waar ze een opening kunnen verwachten. …
Toen Beatrix de scepter zwaaide, bereikten de gierzwaluwen hun stedelijke woonplaatsen op koninginnedag. Sinds Willem Alexander de verantwoordelijkheid van het jaarlijkse koekhappen op zich heeft genomen, vervroegden de oranjegezinde vogels hun aankomstdatum naar koningsdag.
Diet Groothuis, die vroeger in Trouw een rubriek schreef over schoonmaken, appte op koningsdag dat ze de vogels inderdaad had gezien, de bofkont. Zelf heb ik ze niet gezien, maar ik meed de Groninger binnenstad waar ze broeden dan ook – mensenmenigten zijn aan mij niet besteed.
Ik speur al een tijdje het luchtruim af en spits mijn oren op gewone soorten die eind april binnenkomen: behalve gierzwaluwen zijn dat bijvoorbeeld huiszwaluwen, gekraagde roodstaarten, grasmussen, visdiefjes en diverse andere. Geen van alle kruiste reeds mijn pad. Word ik doof of kortzichtig, of zijn ze laat? …
Eén van de vlinders die het in ons door insecticide-rijke en bloem-arme land toch goed weet te doen is het bont(e) zandoogje. Bonte zandoogjes vliegen in april veel rond, hoewel ze van juli tot september nog talrijker zijn. Dat komt doordat ze zich in de tussentijd voortplanten. Er zijn drie generaties per jaar en in augustus ontpopt zich een tweede cohort dat weer rupsen achterlaat die als rups of als pop de winter ingaan. In maart ontpoppen zich dan de eerste vlinders. Eind juni is er even een dip in de aantallen, tussen de eerste en tweede generatie. …
Er is een otter doodgereden bij de Van Brienenoordbrug in Rotterdam. Stichting Otterstation Nederland meldt dat het de eerste waarneming in Rotterdam is sinds een eeuw geleden, toen een dier nog de Rotterdamse pers haalde. De Rotte was ooit waarschijnlijk een zwemroute voor otters en zou dat weer kunnen worden.
Ik kan het me nog goed heugen dat de laatste otter in Nederland werd doodgereden. Dat was in 1988, op 17 september om precies te zijn. Ik was net afgestudeerd en bereidde een wereldreis voor. Ik zou, afgezien van een paar pauzes, bijna vier jaar wegblijven. Wat moest ik nog in een land dat zijn laatste otter doodrijdt. …
In onze oude tuin bloeit nu daslook, in onze nieuwe tuin staat bieslook in de knop en in beide tuinen bloeit look-zonder-look. De laatste is, de naam verraadt het al, eigenlijk geen look, al ruikt de plant uiig. Look is ui: Allium in wetenschapslatijn. Uien hebben mooie bloemen en ook daslook bloeit fraai met witte bloemen.
In de vroege lente zijn die bloemen een uitkomst voor vliegen die wel van stuifmeel met uiensmaak houden. Waarschijnlijk zijn ook vossen en dassen na de winter blij met een uitje. De naam verwijst zelfs naar de das. Ook beren (Ursus) vinden daslook vast lekker. Beren staan te boek als alleseters, wat betekent dat ze vlees zowel als plantaardige kost lusten. Ik denk dat ze zelfs meer rauwkost eten dan vlees, want vlees heeft de neiging zich van vleeseters weg te haasten. Beren zijn vaak bezig met bessen, wortels en paddenstoelen. En om met Winnie-the-Poe te spreken: ‘isn’t it funny that a bear likes honey’, vrij vertaald met: ‘iedereen weet dat een beer graag honing eet’. Beren vinden een vleesmaaltijd een traktatie maar hun dierlijke dieet bestaat vermoedelijk uit meer mierenlarven dan konijnen, reeën of zwijnen. Daslook is behalve naar de das ook naar de beer vernoemd: Allium ursinum. Beren zullen na hun winterslaap vast blij zijn met een veldje daslook. …
We weten nauwelijks hoe groot de teloorgang is van ooit wemelende soorten als huismus en spreeuw. Ze worden pas geteld sinds het opviel dat de tjilpende massa’s zwegen. Dat is begrijpelijk want vogelaars en plantenliefhebbers kijken liever naar zeldzame soorten dan naar huismus en paardenbloem. Schaarste is waarde.
De veldleeuwerik hoorde in de jaren ’70 bij onze tien talrijkste broedvogels. Overal in open terrein vulde hun klaterende lentelied de ruimte. Zelfs langs snelwegen ontbraken ze niet. Ineens kelderde hun aantal. Nu zijn ze vrijwel alleen nog te vinden in natuurterreinen en een paar niet zo intensief bewerkte akkerlanden. …