Rob Buiter stuurde me een foto van opengebroken en vermoedelijk leeggegeten slakkenhuizen in het bos. Net als hij dacht ik meteen aan een lijstersmidse. Lijsters gebruiken stenen, boomwortels, boomstronken en andere harde ondergrond als aambeeld om slakkenhuizen op kapot te smijten. …
Vandaag stemmen we op Europees niveau onze leefomgeving weg. Europa zorgde voor enige weerstand tegen het Nederlandse milieubeleid, dat vooral de grootschalige chemische landbouw decennialang grotendeels ontzag en zelfs bleef subsidiëren. Het beleid leidde tot het ene lapmiddel na het andere, met mazen in de wet die door nieuwe regels gedicht werden (dichtregels). Er is door de politiek in overleg met de agro-industrie een bureaucratisch doolhof aangelegd, dat averechts werkt: de productie blijft stijgen, ten koste van natuur, milieu en landschap. Ten koste dus van onze leefomgeving.
Mensen laten zich graag verleiden door eenduidige boodschappen, geformuleerd in oneliners, vooral als die tegen een gemeenschappelijke vijand zijn gericht. Een concrete vijand, geen lastige als klimaatverandering, stikstof of landbouwvergif. Maar vijandelijkheden tegen een zichtbare bevolkingsgroep zijn voor velen onweerstaanbaar. Wie dat als geen ander inzag, was Hitler.
Van kamervoorzitter Marco Bosma (PVV) mag je extreemrechts niet extreemrechts noemen. Kennelijk willen extreemrechtse lieden niet weten hoe extreem hun uitlatingen zijn, zoals ze ook voor de wegkwijnende leefomgeving hun ogen sluiten. Media als NOS en Trouw gehoorzamen door extreemrechts ‘radicaal rechts’ te noemen. Ik vind het raar dat een liefdevolle omgang met onze leefomgeving, zonder wie ook de extreemste extremist niet kan leven, als links gemoraliseer van Gutmensche wordt weggehoond. ‘Goed mens’ is voor extreemrechts een scheldwoord.
Na iedere verkiezing, de laatste twee het meest, ben ik onthutst dat ’s lands bevolking nóg minder om de leefomgeving blijkt te geven. Vandaag stemmen we op Europees niveau de leefomgeving weg. We houden van zingende vogels, we halen ze zelfs in huis, zoals we ook bloemen en planten in huis halen, maar buiten de deur vernielen we hun en onze leefomgeving. Terwijl we niet zonder kunnen.
Wat vindt u de leukste of mooiste insecten? Ik gok vlinders. Dat geldt voor mij ook. Dagvlinders vooral. Van de nachtvlinders spreken de pijlstaarten het meest tot mijn verbeelding, en ook daarin zal ik niet uniek zijn.
De bekendste pijlstaart is de kolibrievlinder. Maar er zijn veel meer soorten, met fraaie kleuren en buitenissige vormen. Ze zijn genoemd naar het puntige uitsteeksel op het achterwerk van hun rupsen en vaak naar de waardplant waarop ze hun eitjes afzetten en die door hun rupsen gegeten wordt: walstropijlstaart, ligusterpijlstaart, teunisbloempijlstaart, lindepijlstaart. De laatste trof ik aan op straat. …
Ooit toog ik naar het Bargerveen om een grauwe klauwier te zien. Dat hoogveengebied in Zuidoost-Drenthe was het laatste bolwerk van die prachtige vogelsoort. Uit de rest van het land waren ze in de jaren zeventig met hagen en insecten en al weggevaagd. …
We zijn verhuisd maar nog niet klaar met het geklus. De timmerman legt de laatste hand aan de schuur, waarbij we assisteren. De schuur bestaat deels uit de niet-verrotte delen van de garage en schuur die er eerst stonden, en deels uit nieuw hout. Een prachtig zwartglanzende kever sjouwt over een net gemaakt kozijn. Twee sprieten verraden de familie waartoe hij hoort:
‘Boktor’, zeg ik en de timmerman kijkt geschrokken. Er zijn veel soorten boktorren en er is er maar één die huizen en schuren weg knaagt. Dat doen de larven. De kevers eten niet of weinig; die zijn te druk met paren en eitjes leggen op… hout. …
Woensdagmorgen maakte ik een ommetje. Het was een druilerige morgen na een periode van zon. Voor vogels kun je ’t beter andersom hebben. Maar de regen had als voordeel dat er minder mensen op de been waren. Bovendien was de wind gaan liggen.
Met op de achtergrond een koekoek hoorde ik het gebruikelijke arsenaal aan vogels, aangevuld met de gekraagde roodstaart die sinds kort dagelijks in onze tuin zit te zingen. Als je vaak ommetjes maakt, hoor je in de lente steeds latere terugkomers. Het is altijd leuk om de eerste zwaluw te zien en dat geldt voor tientallen soorten. Inmiddels heb ik notoire laatkomers als tuinfluiter en wielewaal gehoord en woensdag eindelijk een bosrietzanger. Die is meestal hekkensluiter. …
De lissen bloeien en weinig bloemen hebben zo’n intense kleur als zij. Lissen worden ook irissen genoemd; zo is de blauwe iris een intens blauwe bloem uit de bergen, en is de gele lis een intens gele bloem die in en langs water groeit.
Als kind had ik een botanische voorkeur voor grote en felgekleurde bloemen, zoals dahlia’s. De bloemen van lissen/irissen waren niet alleen grote en felgekleurd, ze hadden ook nog eens een grillige, maar fraai symmetrische vorm. Ik vond ze prachtig.
Inmiddels is die kinderlijke voorkeur veranderd in een voorkeur voor kleine, witte bloemen, maar voor lissen/irissen heb ik een zwak gehouden. Ze staan in onze vijver uitbundig te bloeien. …
Mijn geliefde is net als ik begaan met leven en leed van anderen, onder wie ook dieren en zelfs planten. Bij planten gaat het ons om de verscheidenheid van soorten, vormen, kleuren, die vernietigd wordt ten bate van de puissante rijkdom van enkele mensen. Bij dieren gaat onze empathie verder, omdat we ons kunnen vereenzelvigen met individuele dieren die lijden. Een orang oetan in de laatste boom van een weggevaagd oerwoud doet ons medelijden. …
Als je de berenklauw noemt, reageren mensen vaak bezorgd. Als ik een berenklauw aanwijs, reageren mensen vaak ongelovig. Anders dan mensen denken zijn berenklauwen vaak slechts een meter hoog en hebben hun witte schermbloemen eerder het formaat van taartschoteltjes dan van dinerborden. Bovendien kun je de plant straffeloos aanraken, zonder risico op blaren, ook in de zon. Dat betreft dan gewone berenklauwen. …
In alle tuinrubrieken en op alle tuinier-websites is iedere lente te lezen hoe je in je tuin slakken kunt bestrijden zonder vergif. Een geheide tip is dat je je tuin met planten aantrekkelijk moet maken voor slakken etende dieren. Dan worden onder meer egels, zanglijsters, eenden en kippen genoemd.
Wel, mijn oude tuin zat werkelijk barstensvol naaktslakken; iedere opkomende zaailing ging eraan. Wel woonden er vorig jaar drie egels in dat tuintje, en ze snuffelden een enkele keer heel even aan een naaktslak, maar aten die niet op. Of ze segrijnslakken aten, weet ik niet, maar het zou kunnen. Segrijnslakken zijn huisjesslakken die eveneens de meeste zaailingen soldaat maken. …