In de verwilderde weilanden bij Eelde zie ik kleine spreeuwenzwermen. Ze hebben het daar ideaal. De weiden zijn na jarenlang agrarisch gebruik met stalmest rijkelijk voorzien van emelten, der spreeuwen hoofdgerecht. De velden worden jaarlijks gehooid, zodat het gras zo kort blijft, dat de spreeuwen bij die emelten kunnen komen. Zij vangen die larven van langpootmuggen door met hun scherpe oogjes piepkleine gaatjes te detecteren, hun puntige snavel in de grasmat te rammen, boven de dikke kont van zo’n forse larve die snavel te openen en de prooi eruit te sjorren. De grasmat vouwt zich daarna weer dicht. …

Lees Meer Lees Meer

Soms verschijnen ze eind oktober al, maar nu is er zelfs op vrijdag de dertiende nog geen pestvogel gezien. Als ze komen, arriveren ze vaak ongeveer tegelijk met verkoudheden en griepvirussen, en dan is een verband gauw gelegd. Gelukkig heeft de filosoof Karl Popper honderd jaar geleden een denkwijze uitgedokterd, die het risico op foutief gelegde verbanden minimaliseert. Als we dat wetenschappelijk denken afschaffen en weer de onderbuik geloven, staat pestvogels bestrijding van Middeleeuws kaliber te wachten. Heksenverbrandingen liggen dan in het verschiet. Een politiek leider begon al met een boekverbranding en noemde dat vrijheid van meningsuiting. …

Lees Meer Lees Meer

Ooit vroeg een lezer me waar hij schaalhorens kon vinden. Dat verlangen kwam mij bekend voor. Toen ik op mijn achtste schelpen begon te verzamelen, keek ik vaak in mijn schelpenboek verlekkerd naar de plaatjes van schaalhorens. Schaalhorens, ook napslakken genoemd, zijn zeeslakken met een huisje in de vorm van een Oost-Aziatische hoed.

Toen ik negen was gingen we op vakantie naar Wales: schaalhorens. Een paar jaar later togen we naar Bretagne: schaalhorens. Overal waar ik kwam, van Jan Mayen tot Portugal, vond ik schaalhorens. Dode, lege schelpen lagen op het strand. Bij eb bleken de rotsen vol levende schaalhorens te zitten. Als ik er een probeerde los te trekken, gaf hij heel even mee, maar zoog hij zich vervolgens snel vast tegen de rots aan. Onwrikbaar als verankerd beton. Er is in de natuur waarschijnlijk geen krachtiger zuignap te vinden dan die van schaalhorens. …

Lees Meer Lees Meer

De herfst is lekker bezig met regen en wind, maar de eerste vogelstelletjes bereiden zich al voor op het volgende broedseizoen. Nijlganzen stappen twee aan twee rond, zeearenden inspecteren hun nest, bosuilen en zwarte spechten hun holen. Eén van de eerste vogels die op vrijersvoeten gaan zijn duiven, en wel vooral Turkse tortels.

Turkse tortels zijn een andere soort dan tortelduiven. Tortelduiven zijn vogels van het boerenland en dus bijna uit Nederland verdwenen. Turkse tortels zijn een soort van bossen, parken en tuinen. Ze arriveerden in 1949 in ons land vanuit het zuidoosten, en breidden zich uit tot één van onze talrijkste vogels. Inmiddels zitten ze weer in de min; het zou kunnen dat ze niet tegen houtduiven en stadsduiven kunnen concurreren om voedsel en leefgebied. …

Lees Meer Lees Meer

De polder Lappenvoort bij Eelde bestaat uit voormalige landbouwgrond die jaarlijks gehooid wordt. De Drentse A stroomt erdoorheen en de oude sloten zijn er allemaal nog. Veel watergangen raken in de zomer verstopt met grote waternavel. Dat is een beruchte, exotische waterplant. Vanuit de oever overwoekert de plant stilstaand en traag stromend water. …

Lees Meer Lees Meer

Regelmatig zie ik een zeearend over ons huis zweven. Er zijn diverse broedgevallen geweest rond de stad Groningen, waarvan één op tien minuten lopen van ons huis. Er vlogen twee jongen uit. Die hangen nu rond bij grote plassen als het Zuidlaardermeer en de Onlanden, en in het kleine Sassenhein, waar sportvissers karpers uitzetten. Ook zeearenden hebben hangjongeren. …

Lees Meer Lees Meer

De kerncentrale bij Borssele neemt koelwater in uit de Westerschelde en loost het na gebruik weer op die zeearm. Het water is dan opgewarmd, maar niet radioactief. De uitlaat is een kolkende waterval, die algauw als een vredige slenk naar zee meandert. Op de oevers staan meeuwen en reigers, vooral kleine zilverreigers. Die trekken deels weg naar Zuid-Europa en de achterblijvers zullen het warme afvalwater weten te waarderen. Maar dat is niet de belangrijkste reden dat ze daar pootje staan te baden. …

Lees Meer Lees Meer

De slechtvalk is het snelste dier ter wereld. Wie een jagende slechtvalk ziet hoeft geen formule-1 meer. De stevig gebouwde vogels hebben de vorm van een torpedo. Ze jagen op vogels, en zijn zelfs meeuwen en kraaien de baas. De op kruissnelheid voortwiekende vogel wordt tijdens de jacht een door de lucht stuiterend projectiel, zwermen vogels opjagend. Op superieure hoogte vouwt zij of hij de vleugels dicht, waarna de valk als een raket op een prooi afduikt. Een snelheid van meer dan 200 kilometer per uur is dan routinewerk; soms gaan ze veel sneller dan 300. …

Lees Meer Lees Meer

Koolmezen, pimpelmezen en soms een grote bonte specht; voor ons raam met het toch zo fraaie uitzicht op struiken, bomen en bloemen verdringen de vogels zich minder dan voor het raam van ons vroegere stadstuintje. Dat komt vooral doordat we ze niet bijvoeren met vetbollen en zaden. Dat deden we in de stad wel. Hier vinden ze hun kostje: insecten, bessen en zaden, in die bloemen, bomen en struiken. …

Lees Meer Lees Meer