Twee kauwen, een ekster en maar liefst drie gaaien doen telkens mijn tuin even aan. Als ze in de vorstige ochtendzon aanvliegen, kleuren de kauwen goud, wordt de ekster geel en zijn de gaaien oranje als olympische kampioenen. Misschien dat de gaaien vanwege die kleur geen Vlaamse gaaien meer heten.

Ekster, kauw en gaai zijn ’s lands drie kleine kraaiachtigen. Hoe modern en seculier Nederlanders ook zijn, kraaiachtigen worden nog altijd een beetje vereenzelvigd met duivelse krachten. De boze geesten worden soms nog met bijgelovige middelen verjaagd, bijvoorbeeld door een dode soortgenoot op te hangen. …

Lees Meer Lees Meer

Van de hei bij Hilversum lopen we het bos in. De zon schijnt en de lente kondigt zich zicht- en hoorbaar aan. Koolmezen en pimpelmezen zingen en maken elkaar het hof. Boomklevers schieten door de bomen, ‘ziep ziep ziep’ roepend. En ‘krrrr’, daar roffelt een grote bonte specht. Voor ons klinken die spechtenroffels allemaal even fraai en mysterieus, maar de spechten zelf weten waarschijnlijk precies wie er van hen roffelt. De snelheid en het aantal slagen per roffel is voor elke individuele specht anders, zo bleek vorige week uit een wetenschappelijke publicatie in Plos 1, van Poolse onderzoekers. Boven ons zien we de specht een zonbeschenen, kale tak bewerken. Geen specht roffelt zo snel als de grote bonte. …

Lees Meer Lees Meer

Mijn geliefde en ik verkennen de Hoorneboegse Heide in Hilversum. Die hei ligt klem tussen wegen, wijken en ze lfs een vliegveldje van de media-stad. Pardon: dorp. De inwoners van Hilversum gaan er prat op dat hun stad een dorp is.

Het is zaterdag en het is zonnig en de hei wordt druk bevolkt door mensen met honden. Honden mogen hier los. Wij manoeuvreren behoedzaam om niet in een drol te trappen. Zoals zeevogels vis en ander voedsel uit zee halen en dat na een korte bewerking in de ingewanden als guano op eilanden laten vallen en stranden en rotsen bemesten, zo zorgen ’s lands anderhalf miljoen huishonden voor bemesting van bossen en heiden met hun tot drollen omgevormde brokjes die weer gemaakt zijn van met tropisch veevoer vetgemeste landbouwdieren. …

Lees Meer Lees Meer

Regelmatig krijg ik een melding van een lezer over een ‘witte reiger’. Meestal betreft dat een grote zilverreiger. Zeker in de winter zijn die in weilanden en langs oevers te zien. Ze vallen lekker op, in die smetteloze bruidsjurk. Grote zilverreigers zijn uit het zuidoosten van Europa opgerukt en hoewel ze nog niet zo algemeen zijn als blauwe reigers, zijn ze bepaald niet zeldzaam meer. …

Lees Meer Lees Meer

Als de temperatuur daalt tot even onder het vriespunt, kan er ijshaar groeien. IJshaar is geen schimmel, het is een soort rijp die wel veroorzaakt wordt door een schimmel. Marjon Compeer stuurde er een foto van en vroeg zich af wat ze had gefotografeerd.

Rijp is bevroren condenswater uit de lucht of uit planten. Het kan de fraaiste kristallen vormen, bladeren omlijsten en twijgjes versieren. IJshaar, soms ijswol genoemd, is ook bevroren gecondenseerde waterdamp, maar dan uit houtschimmels. …

Lees Meer Lees Meer

De boomkruiper is een bosvogel, die voedsel zoekt op en onder boombast. Onder losse schors kunnen boomkruipers ook broeden, al doen ze dat liever in een hol. Ze kruipen graag over bomen met een ruwe bast, om uit de kieren en krochten larven en insecten te pikken. Als die bast hier en daar een beetje los zit, kunnen boomkruipers er hun snaveltje onder wrikken, of er helemaal onder verdwijnen om te jagen op wat daar verstopt zit: schorskevers bijvoorbeeld en hun larven. …

Lees Meer Lees Meer

De eksters zijn al aan het nestelen. Ze overwinteren in Nederland en kunnen dus vroeg beginnen. Dat is handig, want ze maken veel werk van hun nest. Wekenlang zijn eksters bezig met de bouw van hun soms wel een meter grote constructie, liefst hoog in een boom, soms ook laag in een weerbarstige mei- of sleedoorn. Dagelijks zie ik eksters met takken vliegen.

Eksters horen, zoals alle kraaiachtigen, tot de intelligentste vogels. Intelligentie is een minder objectief vast te stellen eigenschap dan je zou denken. We vinden iemand die de moeilijkste sommen oplost intelligent, maar als die goochemerd zo in zijn som opgaat dat ie de melk laat aanbranden en hij pas opschrikt als zijn huis in vlammen opgaat, vinden we dat misschien minder intelligent. …

Lees Meer Lees Meer

De eerste kokmeeuwen laten hun kop zwart kleuren. Of eigenlijk krijgen kokmeeuwen nauwelijks meer zwart dan een kap. Vandaar dat ze ook kapmeeuwen genoemd worden.

Ik fiets regelmatig over een lang fietspad door een woonwijk. Om de zoveel meter staat een lantaarnpaal en op iedere straatlantaarn staat een kokmeeuw. Soms is hij even afwezig maar dan ligt zijn poep er nog.

Waarschijnlijk zit het heerlijk op de halfronde lampenkappen. Kapmeeuwen! Die lantaarnpalen geven een handig uitzicht over de naburige grasperken (wormen en emelten) en het kanaal (broodkruimels, dode waterdiertjes). Of zou er meer aan de hand zijn? …

Lees Meer Lees Meer

Met een kunstzinnig aangelegde vriend bezoek ik het Groninger Museum om De Romantiek in het Noorden te bekijken. Wij laten ons verpletteren door 95 woeste landschappen, ruige bergen, hoge watervallen, grillige eiken, schuimende zeeën van Noord-Europese schilders.

Een van de minder dramatische taferelen is een tamelijk hoopvol doek van Christoffer Wilhelm Eckersberg met melkmeisjes onder twee regenbogen: een heldere en een vage. Precies zo verschijnen  regenbogen; Eckersberg heeft goed gekeken. Hoewel? In het echt is de tweede boog een spiegelbeeld van de eerste, met omgekeerde kleurenvolgorde. Had Eckersberg niet goed gekeken of schilderde hij hem met opzet verkeerd om? …

Lees Meer Lees Meer

Zaterdag was ik op de kwelder bij Hornhuizen, waar Ineke Noordhoffs boek Schaduwkust gepresenteerd werd. Dat beschrijft de geschiedenis van de boeren en het landschap van de Westpolder, op het Hogeland in Noordwest-Groningen.

In Groningen konden boeren hun land dankzij het beklemrecht voor een beetje erfpacht als hun eigendom beschouwen en bewerken. Voorwaarde was dat het bedrijf een geheel bleef en niet over de erfgenamen verdeeld werd. Daardoor bleven de Groninger boerderijen eeuwenlang groot. Ze werden zelfs steeds groter, want boeren mochten zelf ingedijkte kwelders aan hun bezit toevoegen. Noordhoff beschrijft de geschiedenis van de Groninger kust aan de hand van de familie Sijpkens, van wie enkele leden bij de boekpresentatie waren. …

Lees Meer Lees Meer