Koos Dijksterhuis

Sinds kort hebben we een hond, zodat onze menagerie nu bestaat uit kat, hond en vier kippen. Als ik niet ingrijp komen daar baby-ezels en -geitjes bij. Ik grijp dus in, want er zijn grenzen. Al die baby’s zijn schattig, maar… wel, ze worden groot.

Sinds mijn twee kinderen volwassen en min of meer het huis uit zijn, wil ik geen huisdieren meer. Als kind wel; ik wilde niets liever dan een hond. Op vakantieadressen bracht ik meteen alle honden in kaart en sloot ik vriendschap met ze. Ook met pony’s en katten, maar honden waren favoriet. Ik mocht geen hond omdat, zo luidde het argument tegen mijn jaarlijkse verlanglijstjes voor verjaardag en Sint, mijn vader allergisch was. Er stonden bij verjaardagen wel bekers vol sigaretten op tafel. …

Lees Meer Lees Meer

Er wordt vaak gezegd dat het slecht gaat met ‘de insecten’. Het gaat met veel soorten insecten slecht, maar ‘de insecten’ vind ik een onnauwkeurige omschrijving. Van de ruim tweemiljoen bekende diersoorten is ongeveer de helft insect. En met sommige gaat het prima. Met bedwantsen bijvoorbeeld, buxusmotten, eikenprocessierupsen en Aziatische hoornaars.

De honingbij wordt massaal gehouden, maar met de honderden wilde bijen gaat het minder. De aardhommel redt zich wel, maar met tientallen andere hommels gaat het niet best. Dagvlinders, nachtvlinders, libellen, kevers… Het bloemloze platteland met in insecticiden gedrenkte gewassen is onleefbaar voor de meeste soorten. …

Lees Meer Lees Meer

Wij mensen slapen liggend. Staand slapen is geen doen. Op vier poten zou het misschien nog gaan, maar dat zijn we verleerd. Als we zittend in slaap vallen, zakken we weg en schrikken we wakker.

Andere zoogdieren slapen ook. Roofdieren slapen soms zelfs twintig uur op een dag. Vogels slapen zittend, drijvend of vliegend. Vissen slapen hangend in het water, soms leunend op de bodem.

Ik zie weleens een solitaire bij slapen. In een bloem bijvoorbeeld. Daar is het algauw een paar graden warmer dan erbuiten. Honingbijen slapen in de korf. Ze knikkebollen, vallen soms om, liggen stil en bemoeien zich dan niet met nectar of stuifmeel halen, met raten maken of met het verwarmen van de korf door te klapwieken. Soms slapen ze met een andere bij in hun armpjes, of houden ze elkaars pootjes vast. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst zei een collega-schrijver dat hij mij benijdde omdat ik een specialisme had. Wie een tekst over natuur nodig heeft, zal eerder bij mij aankloppen dan bij een generalist.

Wie de natuur een specialisme noemt, bedoelt waarschijnlijk de levende natuur. Dat scheelt al heel wat eh.. ruimte. Waarschijnlijk wordt er bovendien niets menselijks mee bedoeld. Maar dan nog.

Ik kwam laatst op een middag een snuitkever tegen. Het dier zat op het raam Het was een middelgrote, gedrongen kever, die enigszins gebogen door het leven leek te gaan. Zijn of haar lijf was schilferig, of, om het aantrekkelijker te omschrijven: bedekt met kleine schubben. …

Lees Meer Lees Meer

In brede sloten zie ik eilandjes van grote waternavel. Dan moet ik altijd denken aan dat raadsel. Een waterplant verdubbelt zich dagelijks. Na acht dagen zit de vijver halfvol. Na hoeveel dagen zit de vijver vol?

Verwar de grote niet met de gewone waternavel. Dat is een inheemse plant van vochtige, schrale graslanden. Het is een bescheiden plantje, dat over grond kruipt, verscholen bloeit en zijn blaadjes opheft als ronde dienblaadjes met een navel. …

Lees Meer Lees Meer

Natuurtuinier Jeanette Essink vertelde tussen neus en lippen (en allerlei opmerkelijke waarnemingen) door dat ze foto’s had van een oosterse schone. Of ik interesse had? Euh… Ik heb een paar jaar in Pakistan gewoond, waar de vrouwelijke schoonheden verstopt bleven achter poerda’s en onder boerka’s. Losbandiger dames droegen niqabs, en ik heb meegemaakt dat daarin als niemand anders het kon zien een lapje werd opengetrokken, waardoor een oceaandiep oog lonkte. Indische-oceaandiep, uiteraard. …

Lees Meer Lees Meer

Vanavond begint de zomer, want vandaag is het de langste dag van het jaar. Dag in de betekenis van daglicht. De zon staat vandaag zestien uur en drie kwartier boven de horizon. Gemiddeld. In Groningen zitten we rond de zeventien uur, Maastricht moet zich met zestien en een half uur tevreden stellen.

Hoe noordelijker, des te langer het daglicht duurt. De aarde draait zowel om de zon als rond haar eigen as. De aardas staat scheef ten opzichte van het vlak waarin ze haar baan rond de zon aflegt. De noordpool is daardoor in de zomer meer op de zon gericht en in de winter van de zon af. Daarom is er op de noordpool ’s zomers 24 uur per dag licht. Hoe zuidelijker, des te minder lichttijd. Op de poolcirkel gaat de zon alleen vandaag niet onder. Vanaf nu zal de 24-urige pooldag opschuiven naar het noorden, tot rond 21 september de poolnacht valt. …

Lees Meer Lees Meer

Op het raam zat een eendagsvlieg. Voor hij wegvloog maakte ik gauw een foto. Het deels doorschijnende dier bleek een gewone tweevleugel te zijn, ’s lands algemeenste eendagsvlieg.

Tweevleugel vind ik een weinig zeggende naam. Tweevleugeligen is de naam van de insectenfamilie die bestaat uit muggen en vliegen. De naam eendagsvlieg suggereert ook dat we hier met een vlieg te maken hebben, wat niet zo is. Eendagsvliegen zijn meer verwant aan libellen dan aan vliegen. Kenners noemen ze dan ook geen vliegen maar haften, al spreekt eendagsvlieg meer tot de verbeelding. …

Lees Meer Lees Meer

Wielewaal is vast bedoeld als onomatopee, klank-imitatie, maar ‘dudeljo’ dekt de tekst van een wielewaal beter. Wielewaal klinkt wel poëtischer.

Op een koele lentemorgen zong er bij ons in de tuin een wielewaal. Dat is bijzonder. Wielewalen zijn in Nederlandse bossen zeldzaam geworden. In het buitenland zijn ze algemener. Naarmate het landschap er minder is uitgekleed, heb je meer kans op wielewalen. Die stellen niet eens zulke hoge eisen. Ik heb wielewalen gehoord op parkeerplaatsen langs Franse snelwegen. Daar stonden populieren en dat zijn onder wielewalen de populairste bomen. …

Lees Meer Lees Meer

Boven het water van de Drentse A gloriëren beekjuffers met hun fraaie, donkerblauwe vleugenvlekken. Een fraai schouwspel om die elfjes langs de oever te zien dansen. Ze gaan steeds even zitten op een boven het water hangende oeverplant. Dan vouwen ze hun vleugels boven hun rug samen. Er snort een grotere libel langs. Die gaat even zitten op een blad en vouwt zijn vleugels niet samen, maar spreidt ze. Snel neem ik een foto. Daarop is te analyseren welke soort het is: een beekrombout. …

Lees Meer Lees Meer