Natuurdagboek

Wintergroen maar bladverliezend

Wintergroen maar bladverliezend

Toscaanse jasmijn. Foto Koos Dijksterhuis
Toscaanse jasmijn. Foto Koos Dijksterhuis

Voor haar balkon kocht mijn geliefde een Toscaanse jasmijn. Dat is een jasmijn met kleinere bloemen dan de boerenjasmijn, met ander blad en eigenlijk is alles eraan anders, behalve de naam. Sterjasmijn heet ie ook wel, vanwege de stervormige bloemen. Aan winterjasmijn is ie ook niet verwant, eerder aan maagdenpalm.

Tegen het hek geplaatst, kon deze klimmer mooi het stenige uitzicht vanuit haar bovenwoning opluisteren. “Wintergroen”, luidde de handleiding. Het leek een gouden greep, maar getuigde ook van een misschien al te onstuimig optimisme. “Vierhonderd centimeter hoog”, beweerde dezelfde handleiding. Dat is gelijk aan vier meter. Op een balkon van een vierkante meter, dat de aanwinst moest delen met een vuilnisbak, lege flessen en een paar plantenbakken met wilde en verwilderde bloemen, is dat overdreven. Gelukkig kon de plant volgens de handleiding goed tegen snoei, in de herfst, na de bloei. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
IJs en water dienende

IJs en water dienende

Turkse tortel. Foto Koos Dijksterhuis
Turkse tortel. Foto Koos Dijksterhuis

Ook bij zacht winterweer zijn tuinvogels gesteld op een bakje drinkwater. Mezen slurpen het liefst uit een ondiep plasje, op een schoteltje, duiven geven de voorkeur aan een diepere drinkbak. Een drinkende duif is een prachtig gezicht. De duif kijkt rond, steekt z’n snavel in het water, klokt het naar binnen en heft dan zijn kop om de buit te laten zakken.

Als het vriest, zoals laatst, stellen vogels drinkwater nog meer op prijs. Ik heb twee drinkbakjes en wissel ze dan af, zodat er meestal, maar zeker ’s morgens na het krieken van de dag, vloeibaar water is. Ook stukjes fruit en geweekte korrels en kruimels werken goed. Als ze bevriezen, krijgen vogels met elk ijzige hapje eten toch mooi een beetje vocht binnen. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Bewegende schaduwen

Bewegende schaduwen

Schaduw. Foto Koos Dijksterhuis
Schaduw. Foto Koos Dijksterhuis

Schaduwen heb ik altijd wonderlijk gevonden. De donkere kant van de maan is vrijwel onzichtbaar. Een nieuwe maan is bijna even donker als de nacht eromheen. Terwijl de vloer onder de eettafel en de schaduw van een kozijn op de muur weliswaar minder hel, maar toch een beetje verlicht worden. Hun schaduwen vangen geen direct licht, maar worden indirect nog altijd in het zonnetje gezet. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Met schutkleur blijven vogels broeden

Met schutkleur blijven vogels broeden

Drieteenstrandlopers wisselen de wacht Foto Jeroen Reneerkens
Drieteenstrandlopers wisselen de wacht. Foto Jeroen Reneerkens

Drie zomers struinde ik met trekvogelonderzoeker Jeroen Reneerkens over de toendra van Noord-Groenland. Bij nesten van drieteenstrandlopers plaatsten we antennes, die opvingen wie van de geringde oudervogels op het nest zat. Drieteenstrandlopers zaten soms urenlang te broeden, voordat hun partner hen afloste. Sommige hielden het een half etmaal vol.

Hoe vogelpaartjes hun broedtijd verdelen, verschilt sterk  tussen en ook binnen soorten. Dat blijkt uit onderzoek naar 729 vogelpaartjes op 91 plekken, van Friese grutto’s tot ‘onze’ Groenlandse drieteenstrandlopers. Martin Bulla, promovendus aan het Max Planck Instituut voor Ornithologie in Seewiesen, Duitsland, kreeg de gegevens over die vogels van tientallen onderzoekers, onder wie Reneerkens. Het onderzoek leverde een artikel op in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature, met 75 co-auteurs. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Spreeuwen in vergadering

Spreeuwen in vergadering

Spreeuwen. Foto Rinus Woesthuis
Spreeuwen. Foto Rinus Woesthuis

Diverse soorten vogels hebben de neiging tot groepsvorming. Maar de spreeuw is groepskampioen. Ik heb eens wekenlang iedere avond een zwerm van minstens een half miljoen spreeuwen boven mijn huis zien en horen wervelen. In de jaren tachtig, toen de spreeuwenstand nog niet instortte, werden soms zwermen van vijf of tien miljoen spreeuwen gezien. In mijn boek over de spreeuw schrijf ik een hoofdstuk over het hoe en waarom van spreeuwengroepen en -zwermen. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Bruine bundel bundelzwammen revisited

Bruine bundel bundelzwammen revisited

Bruine bundel bundelzwammen. Foto Koos Dijksterhuis
Bruine bundel bundelzwammen. Foto Koos Dijksterhuis

De paddestoelen tussen de stenen van mijn terras, haalden afgelopen vrijdag het natuurrubriek al. Sindsdien zijn er in hun determinatie nieuwe ontwikkelingen.

Er zijn in Nederland meer dan vijfduizend soorten paddestoelen waargenomen. De meeste zijn korst- en andere onopvallende zwammen, veel ervan zijn uiterst zeldzaam, maar dan blijven er nog genoeg over voor hoofdbrekens. Even een foto mailen naar een kenner is zelden toereikend. Er moet sowieso een foto bij van de onderkant. Maar dan nog. De vorm, omvang en kleur van paddestoelen kunnen variëren, dus er is meer informatie nodig. De groeiplaats is belangrijk, de geur en de smaak. Paddestoelenkenners zijn snuffelaars en proevers. Het is onverstandig onbekende zwammen te eten, maar een likje is ongevaarlijk en doorgaans smaakvol genoeg. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Vos om de nek

Vos om de nek

Vos in berijpte duinen. Foto Koos Dijksterhuis
Vos in berijpte duinen.

In de glinsterende rijp op de zonbeschenen duinen is het goed wandelen. Op zondagmorgen is er al bijna geen doorkomen aan. De betaalde parkeerterreinen bij Bloemendaal aan zee en bij Koevlak staan al behoorlijk vol. Maar de welgestelden uit Overveen en Bloemendaal trekken daar hun fijne neuzen voor op. Zij weten een gratis parkeerplaats bij het restaurant.

Daar kun je een ommetje maken rond een duinmeer. Wij stallen onze fietsen, de anderen parkeren hun fonkelende jeeps en landcruisers waarmee ze in de weekenden op expeditie gaan. Ze laten hun labradoedels uit. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Rupsen in winterslaap

Rupsen in winterslaap

Winternest bastaardsatijnruosen Foto Koos Dijksterhuis
Winternest bastaardsatijnruosen. Foto Koos Dijksterhuis

Waar ooit stuifzand je benen geselde op de zeereep van Schiermonnikoog, groeien nu helmgras, kruipwilg en duindoorn. Althans dichtbij de duinen. Verder naar zee is de vegetatie meer wat je van zoute strandvlakten en kwelders verwacht. De bodem is er vochtig en slikkig, je wordt er niet meer gezandstraald maar glijdt er wel steeds uit. Zelfs op de zandweg aan de duinvoet is het glibberig. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Sinterklaas kapoentje

Sinterklaas kapoentje

Haan. Foto Koos Dijksterhuis
Haan. Foto Koos Dijksterhuis

Ooit zag ik in Afrika een rode bisschop, een vuurrood zangvogeltje dat in opgerichte houding met snorrende vleugels als een kolibrie langs een rivieroever schoot. In Portugal leeft sinds kort een verwilderde neef van deze soort, eveneens uit Afrika: de gele bisschop. In Nederland hebben we een rode bisschop met gele biezen, een geel kruis, gele franje en een gele staf. Vandaag heeft hij zijn dag. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Geridderde bundels, gebundelde ridders

Geridderde bundels, gebundelde ridders

Foto Koos Dijksterhuis
Foto Koos Dijksterhuis

Op mijn terras hebben twee bundeltjes paddestoelen zich tussen de straatstenen doorgewurmd. Met drie paddestoelengidsen in de hand probeer ik ze te determineren. Eerst maar eens de bundelzwammen doornemen. Het uiterlijk zegt niet alles, mijn zwammen hebben punthoeden, maar zouden op latere leeftijd of in ruimere groeiomstandigheden misschien best een brede parasolhoed kunnen opzetten. Ze zijn donker, bijna zwart. Als de zon erop schijnt, zie ik dat ze paarsbruin zijn. Ze hebben crèmekleurige plaatjes onder hun hoed. Ze ruiken nergens naar. …

Lees Meer Lees Meer

DELEN