November staat voor de deur maar er bloeien nog vele soorten planten alsof het zomer is. Vele daarvan, zoals Oost-Indische kers, cichorei en knoopkruid, bloeien door tot nachtvorst daar een abrupt einde aan maakt. Andere, zoals paardenbloem en dagkoekoeksbloem, doen aan een najaarsbloeigolfje, een tweede ronde. Die stelt veel minder voor dan de hoofdbloei in de lente, maar toch.

Er zijn ook echte winterbloeiers, zoals bezemkruiskruid. Harig knopkruid begint in de herfst en bloeit tot diep in de winter. Verder zie ik madeliefjes, witte en bonte dovenetels, scherpe boterbloemen en klein kruiskruid iedere winter de vrieskou trotseren.

Er was al vroeg in de herfst of zelfs nazomer lichte nachtvorst, maar niet streng genoeg om de bloeiers uit het veld te slaan. Ook biggenkruid en leeuwentand houden vol, net als sommige havikskruiden. Zelfs de Oost-Indische kers bloeide en bloeit onbekommerd door. Ik zie ook nog kaasjeskruid bloeien en andere tuinbloemen. …

Lees Meer Lees Meer

Langs de kust stonden afgelopen weekend overal waterdicht aangeklede lieden door verrekijkers over zee te turen. Zij hoopten op zeldzame zeevogels, want die kun je tijdens de trektijd in oktober verwachten bij noordwesterstorm. En de waarnemingen stroomden binnen.

Ik was alleen thuis met de hond die niet houdt van overzee staren. Dus wij trotseerden regen en wind in ons zeevogelarme binnenland.

Ik vierde mijn tweede verjaardag op Schiermonnikoog en bezoek sindsdien het eiland regelmatig. In de loop der jaren heb ik allerlei zeevogels gezien, maar ook een boel niet. Noordse stormvogels bijvoorbeeld. Die soort werd tot eind jaren negentig langs de kust in behoorlijke aantallen, soms zelfs met duizenden op een dag, gezien. Maar niet door mij, althans niet in Nederland. Wel vind ik ze soms dood op het strand, maar dat telt niet. Vogelaars noemen zoiets een schaamsoort. …

Lees Meer Lees Meer

Bij de vorige verkiezingen stemde Nederland natuur en milieu weg. Kennelijk denken Nederlanders zonder leefomgeving te kunnen leven. Dat is een vergissing die onze nakomelingen zal opbreken.

Maar zelfs als het niemand opbreekt, waarom zou je dan de natuur wegstemmen? Waar wordt een mens blijer van: van een zingende leeuwerik of van een snelweg, van een bosanemoon of van een loods met tienduizend varkens? De natuur maakt ons mensen blij en gezond, we willen allemaal in de natuur wandelen, hardlopen, fietsen, de hond uitlaten. …

Lees Meer Lees Meer

In de herfst vergeelt en vergrauwt de boel, en vallen mossen meer op, zeker als het soms felle zonlicht door de ontbladerde boomkruinen tot de grond doordringt. Soms zijn gevallen stammen en takken, boomstronken en de voeten van levende bomen verpakt in een laag mos.

Er zijn in Nederland meer dan zeshonderd soorten mos. Eén van de mossenfamilies omvat de zogenoemde slaapmossen. Het klauwtjesmos op de foto is een slaapmos. Hoewel de toevoeging ‘klauwtjes’ niet erg zacht klinkt, is het een zachte soort die vroeger gedroogd als matrasvulling gebruikt werd. Maar daarom heten ze geen slaapmossen. Slaapmos verwijst naar onder meer de groeiwijze van deze familie: in plaats van omhoog groeien ze naar opzij. Daarbij vormen ze hele matten. Dat zijn zachte matten waarop het soms verleidelijk is te gaan zitten. Maar dan krijg je een nat zitvlak. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen jaar zag ik vier keer een slechtvalk. In november in de Zak van Zuid-Beveland, in januari in Arkemheen bij Nijkerk, in februari in Lappenvoort bij Paterswolde en in september op Schiermonnikoog. Vier slechtvalken! Ik besefte ineens dat ik ze had gemist. De laatste jaren zag ik ze nauwelijks.

Dat was wel eens anders. Als ik tien jaar geleden op een winterdag in het Lauwersmeer de paaltjes afspeurde, zag ik er algauw vier. Maar ook dat was wel eens anders.

Een halve eeuw eerder waren slechtvalken vrijwel uitgeroeid. Ze leden onder de insecticiden die ze met hun prooivogels binnen kregen. Na het verbod op DDT namen ze weer toe, mits ze niet werden doodgeschoten, vergiftigd of gevangen voor de valkenjacht en roofvogelshows. …

Lees Meer Lees Meer

Bij een aanpassing van de Opiumwet in 2019 werd een lijst paddenstoelen verboden. Het betreft tientallen soorten kaalkopjes met het tripmiddel psilocybe en twee amanieten met de bestanddelen muscimol en iboteenzuur: vliegenzwam en panteramaniet.

Het bezit, telen, vervaardigen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken en vervoeren van deze paddenstoelen is verboden.

Dat is nou ook wat, want één van beide amanieten tiert welig in onze tuin: de vliegenzwam. Het bekende kinderliedje over kabouter Spillebeen die zat te wippen op een grote paddenstoel, rood met witte stippen, gaat dus over verboden drugs. Wat we ons nageslacht al niet opdringen! …

Lees Meer Lees Meer

Donderdag schreef ik over onze wolvenexcursie tussen de mensen op de Veluwe. Geen wolf gezien, geen hert of zwijn. Maar het gaat om de spanning dat je ze zou kunnen zien. En je ziet altijd wel wat.

Vogels bijvoorbeeld. We hoorden diverse bonte spechten en een zwarte, en een mezenkoortje van kool-, pimpel-, staart-, kuif- en glanskop-. Een buizerd zocht een slaapboom. Twee graspiepers doken in de hei voor de nacht. Een schrale score voor ruim twee uur rondspieden. De bossen lijken leeg te lopen, of vliegen.

Toen we ’s morgens weer twee uur hadden gewandeld door het gebied waar we vooral mensen zagen, keerden we terug naar ons hotel voor een ontbijt en koffie. De grote ontbijtzaal zat vol, zoals het restaurant ’s avonds vol had gezeten. …

Lees Meer Lees Meer

Begin oktober vloog er een groep zanglijsters over mijn tuin, in zuidwestelijke richting. Ik dacht dat de lijstertrek pas twee, drie weken later piekte, maar er zijn natuurlijk altijd vroegelingen. Vreemder vind ik het dat ik eind september al grote V-formaties kolganzen over zag komen. Ooit was dat november.

Je zou denken: door klimaatverandering is de toendra langer geschikt als verblijf- en foerageerplaats. Maar in het hoge noorden heeft klimaatverandering niet zo’n eenduidig effect, integendeel.

Het weer is er wispelturiger dan ooit. De ene zomer smelt de sneeuw pas in juli, de andere zomer verdwijnt ie begin juni al voor de zon. Nu eens is het wekenlang regenachtig en bewolkt, dan weer wolkenloos en droog. Er kunnen meer of minder lemmingen zijn, minder of meer poolvossen, en dus meer of minder kansen voor kuikens. …

Lees Meer Lees Meer