Huismussen wonen bij mensen: onder daken en in tuinen. Je zou denken: vogels die bij mensen wonen doen het goed, want er zijn meer mensen dan ooit. Dat geldt misschien voor kippen, maar niet voor mussen.

Dat de huismus veel terrein heeft verloren is al lang bekend. Als ik huismussen hoor tjilpen, veer ik verrast op: hé, huismussen! Ik word altijd vrolijk van die boefjes. Helaas offeren we die vogels op aan financieel gewin. Huismussen zijn hun leefgebied op het platteland al eerder grotendeels kwijtgeraakt, en leveren ook in de bebouwde kom ruimte in. …

Lees Meer Lees Meer

De vogels die naar het zuiden trekken, maken een gevaarlijke tocht. In Frankrijk knallen honderdduizenden hobbyisten ze uit de lucht. Ongeacht hun zeldzaamheid of beschermde status gaan de vogels eraan: kieviten, grutto’s, wulpen, zomertortels: piefpafpoef… Intussen hebben ze Spanje bereikt.

In Spanje is Extremadura een begrip onder vogelaars. De naam van die streek alleen al! Ik was er vijftien jaar geleden en was onder de indruk. Steile rotswanden, glooiende graslanden en uitgestrekte steeneikenbossen. Toen was het mei en werd er niet gejaagd. Wel zag ik bulldozers met EU-subsidie bloeiende hagen met broedende vogels en al wegschuiven, om landwegen te verbreden waar drie auto’s per dag reden. Nu is het herfst: jachtseizoen. …

Lees Meer Lees Meer

‘Tjaktjaktjak’, hoor ik als ik appels pluk. De appelliefhebbers onder de vogels trekken zich tijdelijk terug en houden me van een afstand in de gaten. Alleen een roodborst waagt zich dichtbij. Maar merels en mezen drentelen rond tot zij weer mogen. Net als de kramsvogel.

Kramsvogels zijn stevig gebouwde lijsterachtigen. Ze zijn voor een lijster tamelijk kleurrijk. Ze broeden vrijwel niet in Nederland, maar nemen in de herfst met honderdduizenden plaats in onze bossen, parken en tuinen. Ze storten zich op de bessen die de merels en andere liefhebbers lieten hangen. En op late appels, zoals bij mij in de tuin. …

Lees Meer Lees Meer

Een wriemelende massa die zich uit de grond wurmt en na een tijdje weer verdwijnt, om ‘s anderendaags opnieuw te verschijnen. Het lijkt wel een partij meelwormen die vissers soms bij zich hebben. Adriaan van Sorge uit Arnhem trof dit in zijn tuin aan en vraagt zich af of het een normaal herfst-verschijnsel is.

Nou, voor mij niet, ik heb zoiets nog nooit gezien. Maar ik heb weleens gehoord dat rouwvliegen een dergelijke kraamkamer kunnen hebben. Rouwvliegen worden ook wel zwarte vliegen of maartse vliegen genoemd, maar zijn eerder muggen dan vliegen. In mijn woonplaats Groningen worden vliegen trouwens altijd muggen genoemd, en muggen neefjes. …

Lees Meer Lees Meer

Haas en konijn hebben de rode lijst gehaald; een dubieuze prestatie. Konijnen zijn grotendeels weggevaagd door myxomatose en vervolgens de konijnengriep VHS. Hazen hebben vooral te lijden van het uitgeklede landschap.

Die konijnenziekten zijn door mensen verspreid als biologische oorlogvoering tegen konijnen. Die oorlog heeft het konijn verloren. Als ik konijnen zie, zitten die meestal in parken of bij vakantiehuisjes, misschien omdat daar kort, kruidenrijk gras te vinden is. Hazen vinden te weinig voedsel en dekking op het platgewalste, gesteriliseerde boerenland. Ik zie nog regelmatig hazen, maar vooral op extensief beheerde graslanden, en op de kwelder en het begroeide strand van Schiermonnikoog. …

Lees Meer Lees Meer

Ik kocht chocola en mandarijnen. In de vierde eeuw was er een Hongaarse Romein die de kost verdiende met duiveluitdrijvingen. Deze Martinus verrichtte soms ook wonderen en leidde een godsvruchtig leven. Rond zijn vijfenvijftigste werd hij benoemd tot bisschop van Tours. Hij was te bescheiden voor zo’n publieke functie en verstopte zich in een ganzenhok, zo lees ik in de internetencyclopedie Wikipedia. Maar de ganzen maakten zoveel misbaar dat zijn fans hem algauw vonden. …

Lees Meer Lees Meer

‘Met oren als schotelantennes (…) / sociale vaardigheden en / een olifantengeheugen / is iedere dikhuid geschikt om / te solliciteren naar het ambt / van Secretaris-Generaal van / de Verenigde Naties.’

Dat lees ik in de dichtbundel van Els de Groen, over dieren (In de Knipscheer, 18,50). Die heb ik in een maand uitgelezen, wat betekent dat ik tweeënhalf gedicht per dag las, voor mij een ongekende dosis poëzie. De Groen doet dan ook mooie observaties en ze stelt originele vragen over het ogenschijnlijk vanzelfsprekende. Zoals de vraag ‘Hebben mollen weet van zonsondergangen?’ – tevens de titel van haar bundel. En: ‘Hoe stil je de huidhonger van de pelsdierfokker?’ …

Lees Meer Lees Meer

Ze kunnen nog mooier zijn dan het exemplaar op de foto. Met een glanzende, roodbruine hoed op een witte steel, als ze nog in de groei zijn. Of een oranje dan wel roze hoed met een lichte rafelrand. Toch is het zwammetje op de foto ook al fraai. En hij groeit zo onbekommerd uit het herfstige tapijt van beukenbladeren. Onder dat blad gaat zijn voet schuil, in een vlekkerig vlies gehuld, een restje velum dat de beurs heet.

Het is een roodbruine slanke amaniet. Amanieten zijn een familie van paddenstoelen waar ook de rood met wit-gestipte vliegenzwam bij hoort. Veel amanieten zijn giftig; misschien wel onze giftigste paddenstoel is de groene knolamaniet. …

Lees Meer Lees Meer

Nederlandse zwarte spechten broeden vrijwel alleen in levende beukenbomen. Beuken doen het goed in Nederland. Je zou dus verwachten dat het goed gaat met zwarte spechten, maar hun wereld bestaat uit meer dan broedplekken. In die zin zijn ze net mensen: ze moeten eten. En dat eten vinden ze niet in beukenbomen, ook niet in eiken, maar in dennen, sparren en lariksen. En dat zijn nou net de boomsoorten die veel gekapt worden, omdat ze niet sinds mensenheugenis in Nederland voorkomen, en omdat ze uit de mode zijn. …

Lees Meer Lees Meer