Koos Dijksterhuis

In maart bloeit klein hoefblad, zegt het plantenboek, maar als het weer meezit soms al in februari. Het weer zat niet bijster mee afgelopen februari, het bleef guur. De schrale noordoostenwind en bewolking hielden de zonnige hoefbloemen tegen. In februari zag ik er nog niet één. Maar het was nog geen maart, 1 maart dus, of ik zag het eerste bloemetje van klein hoefblad op openen. De knop barstte uit zijn voegen, het geel sprong in het oog. Was, zoals de krant voorspelde, de zon doorgebroken, dan had de bloem onbekommerd staan stralen, dat weet ik zeker. Temidden van het verdorde gras van vorig jaar zou het een lentebode van wat heb ik jou daar zijn geweest. Enfin, sneeuwklokjes, crocussen, winterakonieten en de eerste narcissen doen hun best. Ook zag ik al ereprijs bloeien. …

Lees Meer Lees Meer

De uil zat in de olmen, dat is algemeend bekend.  Maar wat voor boom een olm is, is minder bekend. Toch zijn olmen ’s winters gemakkelijker te herkennen dan veel andere loofbomen. Een olm is een iep. Iepen hebben twijgjes in een visgraatpatroon. Jaren geleden wees een Vlaamse natuurkenner mij op een haag van iepen. Allemaal visgraten staken in de lucht. Laatst wees een bomenkenner mij er weer op. O ja, dacht ik, dat is ook zo. Het visgraatmotief was weer weggezakt, maar nu vergeet ik het niet meer. …

Lees Meer Lees Meer

In februari nemen kleine voorjaarsspanners plaats op het vensterraam. In maart wordt hun positie overgenomen door kleine voorjaarsuilen, maar nu zitten kleine voorjaarsspanners op de eerste rang. De eerste vliegen meestal begin januari al rond, ik vermoed dat ze er op de laatste, zo lente-achtige nieuwjaarsdag ook al wel waren. Toen namen ze het stokje over van de kleine wintervlinders. De vrieskou heeft ze vervolgens weer even verjaagd, maar nu verschijnen  ze alsnog. …

Lees Meer Lees Meer

Twee jonge eendjes maken zich uit de vliezen voor een zilvermeeuw wiens vleugel bijna genezen is. Ze delen een binnenvijver met drie andere eenden, een knobbelzwaan en een rotgans. In een donker hoekje verstopt zich bovendien een fazantenhaan. De vogels zijn opgevangen in het vogelhospitaal in Haarlem. De rotgans lag te verpieteren in IJmuiden, de andere vogels komen uit de stad. ‘Begin januari was het zo lenteachtig, dat er al jonge eendjes waren’, vertelt beheerder Sofie. ‘Toen het ging vriezen werden ze door hun moeder verlaten.’ …

Lees Meer Lees Meer

Chimpansee is een disneyfilm over een groep chimpansees in de Afrikaanse jungel, vermoedelijk Congo. Het is een documentaire, er zijn wilde chimpansees gefilmd, er is niets in scene gezet. Toch is het een heus verhaal, met een strijd tussen goede en gemene chimpansees. En baby-aap Oscar natuurlijk, de hoofdpersoon, die zo schattig is dat de melk spontaan toeschiet en een traantje op de loer ligt. Want door toedoen van de slechteriken raakt Oscar zijn mama kwijt en blijft hij helemaal alleen achter. Als dat maar goed komt! …

Lees Meer Lees Meer

In het Haarlemse Teylers-museum bewaren ze oude tekeningen van planten. Ze hebben er nog een stel bijgeleend en nu wordt t/m 5 mei een selectie tentoongesteld. De meeste zijn ruim tweehonderd jaar oud. In de achttiende eeuw verzamelden botanici planten in overzeesche gebieden, droogden en bewaarden ze, en wie kon tekenen, maakte eerst tekeningen. Het tekenen van planten dwingt tot het waarnemen van details. Daarom moeten onze beeldschermkinderen nog altijd een plant tekenen in de biologieles. …

Lees Meer Lees Meer

Omdat klimop zich zo goed hecht, stond de plant ooit symbool voor trouw. Daar hij de hele winter groen blijft, kreeg ie als symbool meteen het eeuwige leven toegewezen. Toe maar. Klimop wordt intussen ten onrechte gedemoniseerd als verstikker van bomen en verwoester van gevels. Overal snijden kortzichtige lieden klimopstengels door. Of zagen, want die stengels kunnen dik worden. …

Lees Meer Lees Meer

Vriendin heeft verstand van voeding en gezondheid en promoot het voedsel van onze prehistorische voorouders. Eerst dacht ik: zeker weer zo’n sectarisch vastklampen aan een dieet dat neerkomt op discipline en afzien, gedurende een paar maanden, waarna je het opgeeft.

Ik zag vriendin al barrevoets in berevel achter de Heckrunderen van de Oostvaardersplassen aan hollen. Zou ik ‘s winters bij haar kruipen in het hol? Waar zou je een hol vinden, afgezien van duizenden leegstaande kantoren?

Maar zij hemelde de oertijd niet op als het nirvana. Als je tien- of honderdduizend jaar geleden een been brak of malaria kreeg, overleefde je dat waarschijnlijk niet. Er was geen gezondheidszorg, geen kleding, geen huis, geen zeep. Maar wie de dans van botbreuken en infecties ontsprong en niet door een beer verscheurd werd, was fit en gezond en kon oud worden. Welvaartsziekten als verkleefde levers, dikke buiken en diabetes type 2 had niemand. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen zaterdagmorgen hoorde ik door het open raam de Turkse tortels gezellig koeren. Het was een windstille, onbewolkte morgen. Een koolmees zong zijn metalige tweetoon, en op de achtergrond riedelde het snelle, hoge deuntje van een heggemus. De eerste heggemus die ik dit jaar hoor.

Dat is het leuke van de winter, dat je de ene na de andere lentebode ziet of hoort. Sneeuwklokjes en winterakonieten, de blaadjes van speenkruid. Twee weken geleden bloeide de eerste narcis in mijn tuin. Bosuilen roepen, merels zingen, een specht roffelt, voorjaarsspanners fladderen voor het avondraam. En nu de heggemus. Heggemussen zijn onopvallend. Klein en bruin met grijs zijn ze en ze opereren in hun eentje. Ze komen even langs en schieten alweer weg tussen de struiken of in de heg. Net winterkoninkjes, maar dan zonder dat opgerichte staartje. Met mussen hebben ze, behalve hun naam, weinig gemeen. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de mooiste landschappen van Nederland is het duinlandschap. Er zijn oude en nieuwe duinen, grazige duinen met zandverstuivingen en door grillige eiken of knoestige dennen begroeide duinen. Nationaal Park Kennemerland heeft ze allemaal. We betreden het gebied bij Koevlak, vlak buiten Haarlem. Daar is een speelplaats, een zwemplas, het is er druk. Geen zwemmers, wel wandelaars, joggers, fietsers, mountainbikers, ruiters, honden… …

Lees Meer Lees Meer