Koos Dijksterhuis

De laatste jaren bivakkeren er lachsterns bij een zandafgraving in grootschalig akkerland in Oost-Groningen. Er worden er soms wel dertig geteld. Een collega-natuurliefhebber en ik nemen er een kijkje en zien er warempel twaalf tegelijk, luierend tussen grauwe ganzen en kokmeeuwen. Er zijn er dus minimaal twaalf. Er lijken ook jongen bij te zitten, en dat wordt bevestigd doordat sommige volwassen sterns over de akkers aan komen wieken met een prooi in hun snavel. …

Lees Meer Lees Meer

De lathyrus bloeit. De bloemen worden bezocht door bijen. Het blijken lathyrusbijen te zijn. Dat vond ik altijd zeer bevredigend – bloemen vinden met de bijbehorende bijen. Ik had dat in mijn vorige tuin met andoornbijen. Daar bloeiden veel andoorns, waarvan ik een stel heb meegenomen, dus ik verwacht ook in onze huidige tuin andoornbijtjes. Maar lathyrusbijen had ik nog nooit in de tuin. …

Lees Meer Lees Meer

Van Adwin de Kluyver verscheen het boek De Eilanden van goed en kwaad (Het Spectrum, 26,99). Ik heb een zwak voor eilanden, en als auteur van Eilandgevoel ben ik natuurlijk benieuwd.

Mijn persoonlijke eilandentop-3 bevat minstens 5 eilanden. Het Griekse Samothraki, het Ierse Clear Island en uiteraard mijn geliefde Schiermonnikoog staan er zeker in, evenals Inishboffin (Ierland), Fair Isle (Schotland), Ko Chang (Thailand) en Ouessant in Bretagne. En laat ik Blasket, Dursey, Bere, Valentia, Inisheer, Inishmore, Achill, Arran, Omey en Clare niet vergeten. Allemaal in Ierland; op Inishmore en Achill werd The Banshees of Insherin gefilmd. Ierland is zelf een eiland, en wat voor eiland – je kon er geen stap zetten zonder op orchideeën te trappen. Die zijn inmiddels met EU-landbouwsubsidie teruggedrongen. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn vorige tuin bloeide Jacobskruiskruid, een wekenlange bron van gele pracht. Het is bovendien een vredig gonzende verzamelplaats van bijen en zweefvliegen. De plant doet het goed op stikstofrijke, warme plekken en breidt zich dus snel uit. Ook in mijn tuin. Daarom haalde ik ooit de zwart met geel gestreepte rupsen van Jacobsvlinders erbij. Die eten vrijwel alleen Jacobskruiskruid. Ze knagen de planten tot de grond af, en ontpoppen zich in de lente als prachtige zwart-rode vlinders. …

Lees Meer Lees Meer

Mijn goede bekende Wouter Jan Strietman weet bij mijn oude en zijn huidige woonplaats Amersfoort een plek waar nachtzwaluwen te horen en zelfs te zien zijn. Vanaf een duin kun je een hei overzien. In de bosrand erachter of in de verspreide dennen zou een nachtzwaluw kunnen zingen.

Nachtzwaluwen hebben een ratelende zang: ‘rrrrrrrrrrrrr’. Over het aantal erren valt te twisten maar het zijn er veel meer. De zang klinkt zachter of luider wanneer de vogel zich omdraait. En valt stil als er gevlogen wordt. Dan klinken er wel piepjes maar de ratel stopt. Althans, voor zover ik weet. De keren dat ik nachtzwaluwen hoorde zongen ze alleen zittend. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik in Amersfoort ben, mijn geboortestad waar ik bijna achttien jaar woonde, zoek ik graag een bekende op. Vier jaar geleden verhuisde Wouter Jan Strietman naar de Keistad. We kennen elkaar van een reis naar Spitsbergen. Wouter Jan loopt vaak door de Treek, het landgoed waar ik jarenlang rondstruinde. Hij weet nachtzwaluwen te vinden. Nachtzwaluwen in de Treek – dat was ongekend.

Op mijn tiende groef ik een ondergrondse hut in de Treek. Door een spleet zag ik eekhoorns. Ik zag er reeën en zwarte spechten, een hermelijn, mijn eerste sperwer. Ik droomde van een sprookjesbos met wolven, een ideaal dat verder weg leek dan Omsk per trojka. …

Lees Meer Lees Meer

In een moerasgebiedje bij ons dorp zie ik meerdere eenden peddelen met pullen. Ze lijken op gewone wilde eenden of parkeenden (die twee zijn dezelfde soort), maar dat zijn het niet. Zo laat in het broedseizoen is de kans groot dat het krakeenden zijn, en dat zijn het.

Krakeendvrouwtjes lijken sterk op wilde eendenvrouwtjes, maar hun ‘heupvlekje’ (door ornithologen spiegel genoemd) is wit, niet blauw. Verder hebben ze een oranje snavel met een donkere streep erover. De jonkies van beide soorten zien er eender uit en even koddig. …

Lees Meer Lees Meer

In onze tuin liggen stapels stokoude dakpannen die krioelen van het leven. Ik laat ze dus maar liggen. Een bezoeker zei: ‘die vinden wel een andere plek’. Misschien, als je ons huis bombardeert en we overleven het, vinden we misschien ook wel een ander huis. We legden een paadje van klinkers op zand. In dat zand werden binnen een dag holletjes gegraven door zandbijen. Dat paadje kan ook wel iets opzij. De achtermuur van ons huis ziet er vervallen uit. Rode en gele bakstenen, met cement bestreken stukken en gewitte delen wisselen elkaar af. Uit de voegen brokkelt de oude kalkmortel af. Een bezoeker vroeg: ‘die muur ga je zeker witten?’ Dat waren we wel van plan, tot ik een tijdje bij die muur bezig was en het me opviel hoeveel bijen en wespen er rondhingen. Er zitten veel gaatjes in de mortel: ideale holletjes. …

Lees Meer Lees Meer

Mijn melding van heksenkruid riep een lezersvraag op naar de magische eigenschappen van die plant. Euh.., heksenkruid is geneeskrachtig noch giftig. Toevallig stond er een stukje in het vakblad Bionieuws over een tentoonstelling in Wageningen met de naam Heksenkruid. Bij die tentoonstelling stond iets over eeuwenoude, in het geheim doorgegeven kruidenkennis. In Bionieuws werd dat weerlegd door een historicus.

Zo’n 25 jaar geleden was hekserij in de mode, wicca genoemd. Het sprak vooral tienermeisjes aan. Ik schreef erover en via een heksenforum op internet (van geheimhouding was weinig over) legde ik contact met heksen. Die vertelden het bekende verhaal over van grootmoeder op kleindochter doorgegeven kennis. Ik raadpleegde historici die hekserij bestudeerden. Niemand had ooit enig bewijs gevonden voor overlevering van botanische kennis. Hielden heksen hun kennis te geheim om te kunnen achterhalen? Of waren alle kruidenvrouwen op de brandstapel vermoord? Waarom zou kruidenkennis altijd aan kleindochters en nooit aan dochters verteld zijn? …

Lees Meer Lees Meer