Koos Dijksterhuis

In het Natuurdagboek van gisteren schreef ik dat de eerste zwartkopjes gesignaleerd zijn. Ik had het stukje nog niet ingeleverd, of ik hoorde mijn eerste zwartkop dit jaar. De heldere zang, lijkend op een merellied, maar sneller en niet zo melancholiek, schalde uit de top van een nog kale boom.

Zwartkopjes zijn zo groot als koolmezen. De mannetjes zijn grijs met een zwarte pet tot aan de ogen. De meeste overwinteren in het buitenland, van Zuid-Engeland tot Marokko. Eind maart / begin april zoeken ze hun broedgebied op. De mannetjes komen het eerst aan, zoeken een geschikte plek en beginnen te zingen, om maar geen arriverend vrouwtje te missen. De vrouwtjes laten zich toezingen maar zingen zelf niet. Zij hebben geen zwarte, maar een bruine pet. …

Lees Meer Lees Meer

In april barst de vogeltrek los. Dat zal ook dit jaar weer gebeuren, voorspel ik, al gebeurt het nu nog niet. Dit is een controleerbare voorspelling; kom daar bij Nostradamus of Jomanda eens om. April duurt nog vier weken en in die tijd arriveren de eerste gekraagde roodstaarten, vliegenvangers, boompiepers, grasmussen, braamsluipers, boomvalken, purperreigers, koekoeken, nachtegalen, huiszwaluwen en gierzwaluwen. En vele andere. …

Lees Meer Lees Meer

In het akkerland van Muntendam in Oost-Groningen zijn in 2009 en 2018 bijna honderd ongebruikte hoekjes met een omvang van elk tien tot honderd vierkante meter beplant met struwelen van onder meer meidoorn, hondsroos, vuilboom, liguster, vlier en lijsterbes. Deze groene oases verleidden 34 paren grasmussen en 27 paren geelgorzen tot broeden; voor beide vogelsoorten een aantalsverdubbeling.

Zoals alle vogels van het boerenland hebben geelgorzen en grasmussen het niet overal zo gemakkelijk. Niet dat ze zo kieskeurig zijn, maar als het landschap slechts uit één gewas bestaat, houdt het zelfs voor deze relatief gemakkelijke kostgangers op. Omgekeerd zijn ze eenvoudig te paaien, zo blijkt uit dit experiment van Kenniscentrum Akkervogels Grauwe Kiekendief met wetenschappers, burgers en akkerbouwers. Zij publiceerden hun bevindingen in De Levende Natuur. …

Lees Meer Lees Meer

Er zat een vlindertje op het raam. Met gespreide vleugels hield ie zich roerloos tegen het glas. Zat ie binnen of buiten? Buiten, ik keek tegen zijn of haar onderkant aan. Voor de foto liep ik naar buiten, waar ik op mijn tenen stond en de camera optilde, want het beestje zat hoog. Even later kon ik hem benoemen als zwartkamdwergspannner, niet te verwarren met de zwartvlekdwergspannner. …

Lees Meer Lees Meer

Voor een digitalentloos wezen als ik is het wennen om een ringcode in te voeren op geese.org. Maar ik kom zoveel knobbelzwanen en soms wilde zwanen en ganzen tegen met een pootring waarop een code staat, dat ik van lieverlee de weg vind op die website.

H460 zou ik dagelijks kunnen invoeren, want die heeft zich in de vijver achter ons huis gevestigd. H460 is een jonge knobbelzwaan die vorig jaar uit het ei kroop en nu op eigen vliezen staat. Zij (of hij?) peddelt rustig heen en weer, waggelt traag de oever op, poetst zich een tijdje en zet of legt zich dan te ruste, met de buik op de grond en de poten met ring en al eronder. ’s Avonds begeeft H460 zich naar de oever aan de overkant, waar ze het zich in het ondiepe water gemakkelijk maakt. Ze zit daar onder een boom; zou ze dat prettig vinden of is het alleen praktisch vanwege een te water uitstekende boomwortel waar ze op kan steunen? …

Lees Meer Lees Meer

Tijdens twee boswandelingen zag ik goudvinken. De eerste keer zes, de tweede keer twee. ’s Winters zijn er meer goudvinken in Nederland dan ’s zomers, met overwinteraars erbij, maar dit leken me blijvers. Ze waren bezig met de andere kunne, en er waren evenveel mannetjes als vrouwtjes. Maar wacht: ik herinner me dat ik goudvinken ook in de herfst en winter vaak gepaard zie. Even een boek pakken: ja, goudvinken kiezen in de herfst een partner. Dan zijn ze op elkaar ingespeeld als er in april gebroed wordt. Ze broeden in dicht struikgewas, anders dan gewone vinken die het hogerop zoeken. …

Lees Meer Lees Meer

Acht jaar geleden voer ik mee met een vogelvaartocht op het IJsselmeer, georganiseerd door Debby Doodeman. Ze nam een foto van me voor een smoelenboek vol vogelaars. Later volgden er vragenlijsten. Dat boek is nu eindelijk verschenen. En het is veel meer dan smoelenboek. Vogelaars (nooit) uitgevogeld (KNNV, €20) is een soort inventarisatie van ’s lands vogelaars. …

Lees Meer Lees Meer

Er zit een blauwvleugeltaling in een vijver in Groningen. Désirée Alting attendeert me erop. Ze woont in de buurt van die vijver. Désirée licht me vaker in als ze iets bijzonders ziet; meestal in haar buurt.

Ik ben niet zo fanatiek in het achter zeldzame vogels aanreizen, maar als zo’n rariteit op tien minuten fietsen van mijn huis te zien is, is dat een mooi excuus voor een uitje in de stralende en frisse ochtend. …

Lees Meer Lees Meer

Hondsdraf is op z’n mooist in de vroege lente. Officieel duurt de bloeitijd van april tot in juni, maar de soort houdt zich maar matig aan die regels. Ik zag al een zonnig veldje paars kleuren. Pal in de zon vormt hondsdraf nu veel bloemen aan aren, die als kaarsen opgericht worden. Straks legt de plant meer nadruk op het blad en zeker in de schaduw is het een groene plant.

De blaadjes kunnen dan behoorlijk groot worden en zich via uitlopers over de grond verspreiden. Hondsdraf is geschikt als bodembedekker, ook in schaduwrijke tuinen. Humusrijke, enigszins vochtige grond is favoriet. Een oude volksnaam voor de plant is kruip-door-den-tuin. …

Lees Meer Lees Meer

Op het zuiden gerichte slootkanten stonden afgelopen weekend vol speenkruiden die hun botergele bloemen opensperden naar de lentezon. Sommige taluds kleurden er helemaal geel van. Er fladderden kleine vossen over die er telkens op neerstreken.  Vlinders lusten wel een slokje nectar, en veel keus aan bloemen hebben ze nog niet.

Vorig jaar zag ik weinig kleine vossen maar dit jaar ben ik  heel tevreden met de score. Zondag diende zich de ene na de andere aan, en dat gebeurde de voorafgaande weken ook al, zij het in mindere mate. Het was toen wel zonnig, maar niet zo warm. …

Lees Meer Lees Meer