Na de Japanse toverboom van gisteren durf ik nog wel een exotische boom aan: de plataan. Er is haast mee geboden, want nog een paar dagen en ze zijn kaal. Daarbij: ik was met iemand in Parijs en waar platanen de straten flankeren. Zowel Japanse ginkgo’s als Franse platanen vind ik prachtig, al hoor je in natuurliefhebbende kringen niet van exoten te houden. Hoe de bruine platanenbast van de stam schilfert… Er komt geel te voorschijn. Geel wordt groen. Groen-geel-bruin; platanenbast hult zich in camouflagekleuren. …

Lees Meer Lees Meer

Deze herfst kom ik veel ginkgo’s tegen. Ik kan me niet heugen dat ik zeg twintig jaar geleden zo vaak Japanse tempelbomen zag. Ben ik ze vergeten of zijn ze algemener geworden? In de herfst vallen ze op – weinig bomen hebben blad dat zo geel wordt. Ginkgoblad is ook bijzonder van vorm. En van structuur. Je mag het officieel geen blad noemen. Ofiicieel hangt het tussen blad en naald in. Ginkgo’s zijn geen loofbomen, geen naaldbomen, het zijn naaktzadigen. Wel gaan de naakte zaden gekleed in hoesjes. Als de naakte ginkgozaden gevallen zijn, rotten hun hoezen weg en stinken ze naar ranzige boter. Daarom worden er vooral mannelijke bomen geplant, zonder zaden. Ginkgo’s zijn sierbomen, ooit ingevoerd uit Oost-Azië. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst wandelden we door landgoed Vosbergen, bij Paterswolde. Loofbos, weilandjes met houtwallen, grenzend aan ruig grasland op veengrond langs een beek. Boleten, boomklevers, buizerds. Die oude houtwallen zijn prachtig, met eiken die van ouderdom uit elkaar vallen en toch stug doorgaan. Ze worden vast goed verzorgd hier. Er staan veel richtingaanwijzers en andere borden, er hangen nestkastjes en de paden en bruggetjes zijn goed onderhouden. Natuurbeheer van de oude stempel! Dat blijkt wel als we de ene na de andere dode klimop zien. …

Lees Meer Lees Meer

Nooit kreeg ik een goed bedoeld goeddoelbericht zo vaak in mijn mailbus als de petitie van Natuurmonumenten tegen de bezuinigingen op het natuurbeheer.

Die bezuinigingen zijn tekenend voor de partij van de minister en staatssecretaris die over natuurbeleid beslissen: het CDA. Geen partij heeft zo’n hekel aan natuur als het CDA. Het CDA lijkt er naar te streven de natuur op te heffen. De PVV vindt natuur alleen acceptabel als decor van snelwegen waarover het partijkader met minimaal 130 per uur kan jakkeren. De VVD is een ietsepietsie verdraagzamer qua natuur, mits er in gezeild, gegolfd en gebarbequed kan worden. Als we met elkaar die drie partijen in het zadel helpen, moeten we niet verbaasd zijn dat de natuur wordt afgeschaft. Elk volk verdient de regering die het heeft, om met Lenin te spreken. …

Lees Meer Lees Meer

Breebaart is een polder die negen jaar geleden is ontpolderd. Door een duiker, een tunnel door de dijk, kabbelt de Dollard in en uit. Het zoute zeewater draagt slib aan maar doet via een slenk de poldergrond ook afkalven. De polder ziet er nu al puur natuur uit. Slik, kwelders, riet. We wandelen eromheen. Van de dijk af kijken we uit over de Punt van Reide, het schiereiland dat de Eems van de Dollard scheidt. Je mag er niet zomaar op, het is het domein van ganzen en schapen. In de verte kun je soms zeehonden zien luieren. Daarachter, aan de overkant van de Eems, verrijst een muur van fabrieken en kranen – de stad Emden. Er waait een harde, ijskoude noordenwind. We lopen flink door en verzamelen kluiten schapenstront onder onze zolen. …

Lees Meer Lees Meer

Een lezer meldt dat hij krokussen zag bloeien. Iedere herfst krijg ik een vraag over die herfstkrokussen (herfstkroki). Dat zijn tijlozen. Ik koop wel eens tijloosbollen voor op de vensterbank. Zonder bloempot, aarde of water verschijnen er prachtige lila bloemen. Net krokussen, inderdaad. Blad komt er niet aan, daarom hebben ze ook geen water nodig, is en ik heb eens gehoord dat tijloos hetzelfde betekent als bladloos. Maar tij is toch geen term voor iets als blad, bedekking of kleding? Met eb en vloed heeft de plant niets te maken, dus de verklaring van Van Dale lijkt me aannemelijker: tijdloos, omdat de plant op een ongebruikelijke tijd bloeit. …

Lees Meer Lees Meer

Stel dat we Rottumerplaat zouden bespuiten met herbiciden en vervolgens gingen bijhouden welke soorten planten zich op het dode eilandje zouden vestigen? En hoelang ze daar over deden. Zulke experimenten zijn wel gedaan met eilandjes. Als een nieuw eiland ontstaat, bijvoorbeeld na een vulkaanuitbarsting op de zeebodem, kun je de kolonisering door planten (en dieren) volgen zonder eerst met gif te hoeven spuiten. …

Lees Meer Lees Meer

Veel vrouwen kijken niet op van een kamillestoombad. Zij hangen vlak boven een dampende schaal kokende kamillethee met een theedoek over hun hoofd. Voor mannen zijn kamillestoombaden minder gebruikelijk. Misschien zijn vrouwen avontuurlijker ingesteld op gebied van de botanische geneeskunde? Hebben vrouwen vaker last van ontstoken voorhoofds- en bijholten? Of zijn vrouwen beter bestand tegen de schrijnende hitte die onder de theedoek heerst? Door de kieren dwarrelen stoomwolkjes die een steeds sterkere kamillegeur verspreiden. Ik vind kamille soms lekker ruiken, maar meestal wee. Af en toe slaat de kamillestoomster de doek even terug en verschijnt haar rode, waterige hoofd in een wolk van stoom. …

Lees Meer Lees Meer

Tonderzwammen kunnen goed tegen droogte. Brokken van hun verdroogde, binnenste werden vroeger gebruikt als tondels in de tondeldoos. Tonderzwam is kurkachtig, vat gemakkelijk vlam en blijft lang doorsmeulen. Smeulend kon men het in de tondeldoos meenemen, om bij een volgende rustpauze een nieuw vuurtje mee aan te steken. In Nederland kwamen tonderzwammen lange tijd niet of hooguit sporadisch voor. Ze leven namelijk van zieke bomen. Hun zwamvlok doorweeft de stervende boomstam van berk of beuk. Populier, eik en linde zijn soms ook stamvader. Bomen met tonderzwammen gaan eraan. Ze waren al ziek en zwak, want gezonde bomen zouden beginnende schimmels bestrijden met desinfecterende stofjes. …

Lees Meer Lees Meer

De vereniging van dierenartsen pleit voor afschot van een deel van de grote grazers in de Oostvaardersplassen, zodat de rest de hele winter een volle pens houdt. Zulks is volgens de dierenartsen nodig om dierenleed te voorkomen. Hoe de dierenartsen weten dat dieren een geweerschot een fijnere dood vinden dan de hongerdood, weet ik niet. We halen dieren uit hun lijden, heet het. Ik heb het zelf ook wel gedaan, met creperende eenden, konijnen, kikkers. We kunnen het lijden van dieren niet aanzien. Daarom martelen we ze in mesterijen achter gesloten deuren. En daarom halen we dieren uit hun lijden. Bij mensen doen we dat doorgaans niet. We gunnen dieren blijkbaar een prettiger einde dan mensen. Zou u als u honger had uit uw lijden verlost willen worden? Of zou u hopen dat u rammelend vettere tijden zou halen? De dierenartsen willen niet alleen het dierenleed verminderen, ze willen het zelfs voorkomen door de beesten al voor hun eetlust toeneemt af te schieten. Koeien en paarden voor de zekerheid alvast dood maken – zijn ze daarmee beter af? …

Lees Meer Lees Meer