De eerste keer dat ik een Spaanse vlag zag, ontsnapte mij een vreugdekreet. Ik kende de soort van plaatjes uit mijn insectengids. Een vrij grote, in rust driehoekige vlinder met zwarte, gelig wit gemarmerde vleugels. Spreidt ze die vleugels, dan komen de felrode achtervleugels aan het licht.

Een Spaanse vlag lijkt daarin op een grote beer: ook groot en ook zwart-wit met rode achtervleugels. En beide zijn nachtvlinders, hoewel de Spaanse vlag ook overdag actief is.

Ik dacht bij die eerste Spaanse vlag dan ook aan een grote beer, maar zag meteen dat deze anders was. Een Spaanse vlag dus! Hij of zij zat aan een lila bloem van beemdkroon te lebberen, midden op een glooiend veld vol kniehoge bloemen, in Zuid-Frankrijk. Prompt zag ik er nog een, en nog een. …

Lees Meer Lees Meer

Een kennis van me wantrouwt vaccinaties. ‘Je weet niet wat ze je inspuiten’, is haar bezwaar. Dat staat wel in de folder, maar daar kan zoveel instaan. Vreemd genoeg hoor ik haar nooit over landbouwvergiften die ze binnenkrijgt.

Weinig is bekend over de effecten van de tientallen gebruikte vergiften, door hun liefhebbers eufemistisch ‘gewasbeschermingsmiddelen’ genoemd. Nog minder is bekend over wat die middelen als mengsel teweegbrengen. Er is wel een Europese toetsing, maar die lijkt vooral luisteren naar de chemische fabrikanten, en die prijzen hun koopwaar altijd aan. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst las ik in Het Parool een kritische bespreking van een eethuis in Amsterdam-Noord. De recensent at kokkels en was daar niet tevreden over: ze waren niet vers en ze bevatten zand. Dat laatste is zoiets als een kippenpoot afkeuren omdat er botjes inzitten, een schol vanwege graten of een olijf wegens de pit. Je kunt kip en schol fileren, en een olijf ontpitten of onbevrucht opkweken, en een kokkel valt misschien te ontzanden, maar dat kost tijd. Consumptiekokkels zouden een etmaal in kraanwater bewaard kunnen worden. Ze filteren het zeewater waarin ze leven en blijven dat doen in kraanwater, ze kunnen nauwelijks iets anders. Maar mossels filteren efficiënter. …

Lees Meer Lees Meer

Op veel plekken langs trottoirs of zelfs midden op trottoirs, op en langs paadjes en speelweiden groeit een plantje dat zich vanuit de kiem radiaal over de bodem uitspreidt. Wordt het ze te druk, dan richten ze zich op. Ze halen dan een hoogte van een centimeter of twintig, dertig, soms veertig.

De plant heet varkensgras, maar is geen gras. Het is een lid van de duizendknoopfamilie, evenals perzikkruid, waar het wel een beetje op lijkt, al zijn de blaadjes en de bloempjes een stuk kleiner. Die bloemen groeien en bloeien wit met een beetje roze, in de bladoksels. Ze zijn heel klein, je moet ervoor op de knieën. De blaadjes zijn wat groter: tweeënhalf, drie centimeter lang en hooguit een centimeter breed. …

Lees Meer Lees Meer

Van 1985 tot 2024 toog bioloog Jaap de Vlas enkele tot tientallen keren per jaar de kwelders op om daar het ongewervelde bodemleven te beschrijven. Met een deel van zijn bevindingen vulde hij het laatste nummer (35/1) van Twirre, natuur in Fryslân, het blad van de Fryske Feriening foar Fjildbiology (https://fjildbiology.nl/twirre/). Ik ben sinds jaar en dag lid en zo’n Twirre met veertig jaar kwelderonderzoek is daar al reden genoeg voor.

Kwelders zijn een van mijn lievelingslandschappen. De weidsheid, de wind, de geluiden van wulpen en veldleeuweriken, de zilte zeelucht, de geur van zeealsem, de rust… Nou ja, rust als de afwezigheid van mensen dan. Mensen zijn overal, maar op de kwelder worden de witte sneakers modderig, dus daar loopt bijna niemand. …

Lees Meer Lees Meer

Het is klittentijd. En dan bedoel ik niet de klitten van de grote klis. Nee, ik bedoel de zich aan mij en vooral onze hond hechtende vruchtjes van kleefkruid. De hele plant doet eer aan die naam, en kleeft aan je kleren of je vacht. Zo weet kleefkruid zich razendsnel te verspreiden.

Na iedere wandeling met de hond aai ik haar en verwijder ik de klitjes. Het zijn er soms wel vijftig, want hond blijft niet altijd op het pad. En ze heeft vrij lang haar. Of ze de klitjes voelt en er last van heeft? Zeker in haar oren en oksels lijken ze mij vervelend, maar ik zie haar er niet op bijten of krabben. Wel laat ze me gewillig eindeloos frunniken om ze eruit te krijgen. Dat doe ik voorzichtig, en als erkende vrijkous lijkt de hond het heerlijk te vinden. …

Lees Meer Lees Meer

Onlangs verscheen Het Mierenvolk van Armin Schieb (Noordbooek, €24,90). Ik was nieuwsgierig, want mierenvolken zijn fascinerend, al was het maar omdat ze op mensenvolken lijken. Een enkele mier stelt weinig voor, maar met hun duizenden zijn ze in staat een stad te bouwen.

Als kind maakte ik hutten in het bos. Ik hield me daarbij verre van hopen of straten van rode bosmieren, wat die konden pijnlijk bijten. Wel legde ik eens onder een opgetilde steen of plank een nest van zwarte wegmieren bloot. Geboeid keek ik hoe de werksters de eitjes in veiligheid brachten. In colonnes marcheerden ze naar diepere krochten, elke mier met een ei. …

Lees Meer Lees Meer

Rupsen, vlinders en kikkers zijn soms zwart met fel geel of rood, kleuren die wijzen op oneetbaarheid. Mensen weten dat van wespen: geelzwart gestreept? Afblijven! Mimicry heet dat: nabootsing van dieren en planten, om andere dieren te foppen.

Dat werkt goed. Iedere nazomer krijg ik van lezers foto’s gestuurd, met de vraag of ze een hoornaar zagen. Op de foto prijkt meestal een stadsreus, een zweefvlieg. Afgelopen weekend zag ik er in onze tuin aan de bloem van een vlinderstruik lurken. Ik nam een foto maar benaderde het dier voorzichtiger dan ik andere insecten zou benaderen. Terwijl het met die grote bruine ogen duidelijk een vlieg was. …

Lees Meer Lees Meer

In de Italiaanse Alpen zoeken wij verkoeling bij een klaterende bergbeek. Zolang we in de schaduw zitten en ons af en toe even in het ijskoude water dompelen, is de hitte te dragen. We zijn te laag om het beekwater te drinken, je weet nooit wie er stroomopwaarts zit te poepen, te rotten of gif te spuiten.

Dat laatste hoeven we niet te vrezen, blijkt als we drie centimeter lange, gevaarlijk ogende insecten aantreffen. Ze kleven roerloos tegen de rotsen. Het zijn de huidjes van steenvliegen, die ze na hun laatste vervelling vlak boven het water achterlieten. Na jaren onderwater te hebben geleefd, vonden deze steenvliegen het tijd worden voor een voltooid leven: uitvliegen en paren.

Er vliegen inderdaad volwassen steenvliegen rond, ze lijken een beetje op juffers met twee staartdraden. Ze zijn ook meer verwant aan juffers dan aan vliegen. Nog meer verwant zijn ze aan eendagsvliegen en kokerjuffers. Dit zijn steenvliegen van de soort Dinocras cephalotes, die in het Nederlands woeste beekreus wordt genoemd. …

Lees Meer Lees Meer