Hoewel het Natuurdagboek de komende vier weken een zomerpauze neemt, ben ik zelf juist net terug van vakantie. We waren tien dagen in de Italiaanse Alpen, in een niet-toeristisch deel. We verbleven in een hoogbejaard pand op een berghelling. Voor de deur was een natuurstenen terras met zicht op met loofbos bedekte bergen. Links en rechts lagen bloemenweiden. Daar ving een witte kwikstaart prooien: insecten die hij of zij naar een holletje onder de dakpannen bracht.

Tweehonderd meter door de weiden of driehonderd over een pad bracht ons bij een klaterende bergbeek met poelen kraakhelder water. Dat water was ijskoud, wat prettig was om de slopende tropenhitte te compenseren. Wij zaten in de schaduw aan die beek en keken naar de grote gele kwikstaarten die stroomaf- en weer -opwaarts vlogen. Soms passeerde er een waterspreeuw.

Op de rotsen vonden we eendagsvliegen en hun huidjes. Eendagsvliegen zijn geen vliegen, maar insecten die net als libellen, kokerjuffers en steenvliegen één of meerdere jaren onder water leven. Ze groeien en vervellen soms, tot ze groot zijn, vleugels krijgen en willen paren. Als enige insectengroep krijgen eendagsvliegen eerst vleugels, en vervellen ze daarna nog eens tot geslachtsrijp imago.

Voor hun op één na laatste vervelling zwemt of kruipt de eendagsvlieg naar het wateroppervlak en vouwt daar zijn vleugels uit. Hij of zij verlaat het water en vliegt weg op zoek naar soortgenoten. Na nog één laatste vervelling kan er gepaard worden. Eenmaal uit het water leven eendagsvliegen slechts een of enkele dagen.

De aanwezigheid van eendagsvliegen wijst op schoon water, en spreekt in Nederland dus niet vanzelf.

In Italië zaten we ’s avonds voor ons huis in de schaduw te puffen van de hitte. Er kwam een eendagsvlieg aanvliegen, die voor ons zijn luchtdans uitvoerde. Holle rug, fladderende elvenvleugels, grote ogen, twee naar voren gestrekte, vier onder zijn buik gevouwen poten en twee lange staartdraden. Zelfs voor de camera deinsde het insect niet terug. Die dapperheid werd hem fataal.

Plotseling schoot de witte kwikstaart toe, plukte de eendagsvlieg met een snelle hap van zijn snavel uit de lucht, en bracht hem naar zijn holletje. Gelukkig hebben we de foto nog. Prettige vakantie!

(Natuurdagboek Trouw, vrijdag 10 juli ’26)