Op een avond zit ik met een vriend in de tuin, als iemand op de schutting bonst. Het is Gabe Bosma, die in de buurt een bijenstal runt. “Er is een volk uitgevlogen”, zegt hij. “Wil je kijken als ik het vang?”
Het is een vredige avond. De bijen relaxen buiten op hun korven of vliegen naar binnen voor de nacht. Gabe wijst naar boven. We zien een donkere massa om een tak, als een enorm gezwel. …
In Noord-Spanje vinden we een verlaten strand, een gele halve maan tussen aan de ene kant de donkerblauwe zee en iets lichterblauwe hemel en aan de andere drie kanten lichtgroen van varens en donkergroen van bomen.
Een paradijsje. Geen mens te bekennen. Dat heeft twee oorzaken: het is geen hoofdseizoen en de vele tinten groen zijn er niet voor niets. Het regent vaak aan de Costa Verde. Er schuiven regelmatig wolken voor de zon en dan is de wind koud. We strijken neer in de luwte van een enorme rots. Om de rots kabbelt een beek het strand op, om zich uit te waaieren tot een minidelta. Achter die beek maakt het zand plaats voor steen. …
Bosbranden zijn in Portugal een jaarlijks terugkerend onderdeel van de zomer. In Spanje trouwens ook. Niet altijd branden dorpen en huizen uit, maar bossen des te meer. Hoeveel dieren zouden een pijnlijke dood in de vlammen vinden?
De huidige brand zou door blikseminslag zijn veroorzaakt. Meestal worden de zomerbranden aangestoken. Aan eeuwenoude kurk- en steeneiken verdien je nou eenmaal minder dan aan landbouwgrond. Ook verdroogde graslanden worden afgebrand om hun uitbaters nog beter van dienst te kunnen zijn. …
“Tijddiepte”, zo vat Maarten Westmaas het door hem geliefde Drentse landschap samen. Hij toont me de Kampsheide, een klein natuurgebied dat standhoudt tussen immense aardappelvelden. Aan de rand steekt een hunebed tussen knoestige eiken als een schiereiland de aardappelzee in. We wandelen langs een ven over zompige oevers met wollegras en betreden het paradijsje waar Westmaas veel foto’s maakte voor in zijn deze week verschenen boek Heidense Hoogten. …
Samen met dichteres Nicolette Leenstra begeleidde ik vorige week een wandeling tijdens het literaire landschapsfestival Zomerzinnen in het Drentse Amen. Eerder verkenden wij de route door het oogstrelende beekdallandschap.
Nicolette woont in Assen maar werkt soms in het muziekcafé de Amer, Amen 20, Amen. Zij tapt geen bier, maar zit met haar laptop aan een tafeltje, schaaft daar haar gedichten en is als bestuurslid van Zomerzinnen betrokken bij de literaire en muzikale optredens, in boerenschuren, tenten, de schaapskooi en de open lucht. …
In zijn rubriek stelde en beantwoordde mijn collega Jelle Reumer vorige week de vraag wat het nut is van bladluizen en waarom ze bestaan. Zijn antwoord: ze zetten de auteur aan het mijmeren.
Regelmatig vragen lezers van het Natuurdagboek mij of bepaalde dieren nuttig of schadelijk zijn. Tja. In mijn kindertijd waren dieren schadelijk of nuttig. Coloradokevers waren schadelijk, want die aten aardappelplanten. Zwaluwen en spinnen waren nuttig, omdat ze muggen opruimden. De muggen waren ook nuttig, omdat ze als voedsel dienden voor zwaluwen en spinnen. Spreeuwen waren nuttig omdat ze emelten aten en schadelijk omdat ze kersen voor toe namen. …
Laatst hoorde ik de door IVN Westerveld georganiseerde lezing van de Britse hommelkoning Dave Goulson. Met zijn charmante tong-in-wang ironie wist hij zijn 280-koppige publiek te onderhouden over hommels in het bijzonder en natuurbehoud in het algemeen.
Goulson is bioloog aan de universiteit van Sussex en één van de onderzoekers die heeft bewezen dat de insecticiden van Bayer bijdragen aan het uitsterven van bijen en hommels. Hij liet een dia zien van een bloeiend koolzaadveld en vertelde dat hij had geanalyseerd welke sporen van chemische stoffen erop zaten. Behalve twee soorten kunstmest waren dat een stuk of twintig bestrijdingsmiddelen. Fungiciden, herbiciden, insecticiden… Koolzaad is geen voedselgewas, maar op appels en peren zitten volgens Goulson nog veel meer soorten vergif. Dat spul lekt weg in het oppervlaktewater en waait naar tuinen en bossen in de buurt. Ook de voor wilde insecten ingezaaide bloemenranden langs akkers blijken niet vrij te zijn van vergif. …
Prijkte laatst het klein geaderd witje op deze ereplaats in de krant, vandaag wordt u zijn grote broer gepresenteerd: het groot geaderd witje. Tot de jaren ’70 kwam deze soort in Zuidoost-Nederland en Vlaanderen voor, maar behoudens een sporadische dwaalgast is dat verleden tijd. Des te meer komt hij voor in de Cantabrische bergen in Noord-Spanje, waar mijn geliefde en ik op vakantie waren. Er fladderen daar veel meer vlinders rond dan bij ons en grote geaderde witjes zijn er algemeen. Ik vind ze verrassend mooi. Ze hebben geen witte vleugels met zwarte zomen en stippen, zoals onze koolwitjes. Hun witte vleugels zijn met zwarte lijntjes doorregen. En of je die vleugels nou van boven of van onderen ziet, die ragfijne lijntjes tekenen zich scherp af. …
Mijn ouders hebben mij genoeg over de oorlog verteld, om blij te zijn dat ie voorbij is. Ik hoor bij de eerste generatie Nederlanders die geen oorlog of schaarste heeft meegemaakt. Op het dieptepunt van de recente economische crisis bevonden wij ons op het welvaartsniveau van 1990. En arm dat we waren: we hadden nog maar één auto per huishouden! …
Op vakantie in Noordwest-Spanje scharrelen we rond op een uitkijkplaats langs het bergweggetje. In Spanje worden ondanks Europese landbouwsubsidies nog niet alle bermen en weiden overbemest. Er bloeien nog veldbloemen. En waar veldbloemen zijn, zijn insecten. Die leiden ons af van het uitzicht over het ravijn.
Onder toezicht van een cirkelende gier buig ik me over een distel waarop een zwart-rood gestreepte kever stuifmeel snoept. Het is een bijenwolf. De larven van deze kever jagen op bijenlarven. In Nederland zijn zulke kevers zeldzaam. …