In de tuin van Jeanette Essink in Drenthe is altijd van alles te zien. De koffie wordt koud omdat je geen tijd krijgt ervan te nippen. Voor het raam staan namelijk voederplekken opgesteld, waar het altijd wemelt van de mussen, de mezen en de vinken. Groenlingen zijn van de partij, een winterkoninkje wipt langs. Mocht je even niet opletten, dan is Jeanette de eerste om je bij de les te halen: ‘hé, een boomklever!’ …
In het Noordzeekanaal wemelt het van exotische brakwaterdieren, meegelift met schepen. Er vormen zich al complete riffen van exotische trompetkokerkalkwormen, borstelwormen die vanuit hun kalkkokers met waaiertjes voedsel uit het water halen. Weekdierkenner Rykel de Bruyne laat me zo’n rif zien.
Tussen de kakkokerwormen leven gebogen traliemossels, schelpdieren met een traliewerkje van ribbels, en een deukje in hun zij. Misschien gedijen die mossels hier omdat het water helder is, maar misschien is het water ook wel helder omdat de mossels het filteren. …
In zijn jeugd was ie strak, wit, gevuld en getooid met een hoed vol franje. Nu is ie oud, verschrompeld, kaal, bruin en is zijn hoed doorboord. Het verschil tussen jeugd en ouderdom is bij een parelstuifzwam slechts enkele dagen.
Ik vind het wel een intrigerend bolletje, zo op die steel. In dat bolletje zijn de sporen gerijpt. Die ontsnappen door het gat en waaien alle kanten op. De sporen zijn zo klein, dat ze met hun allen wel gasvormig lijken. Als de sporen er nog niet allemaal uit zijn, en je tikt de zwam even aan, dan ontsnapt er een wolkje dat eruitziet als een pufje rook. Misschien dat de kabouters, die soms zichtbaar worden na consumptie van bepaalde soorten zwammen, daarom altijd een pijpje toegedacht krijgen. …
Als je bij Jeanette Essink langsgaat, en als het niet regent, zul je haar meestal buiten aantreffen, in haar grote, als natuurparadijs ingerichte tuin. Haar begroeting bestaat vaak uit een ‘Kijk nou wat ik ontdekte, kom gauw kijken!’ Van de week betrof dat kleine wintervlinders; vrouwtjes nog wel. …
Huismussen wonen bij mensen: onder daken en in tuinen. Je zou denken: vogels die bij mensen wonen doen het goed, want er zijn meer mensen dan ooit. Dat geldt misschien voor kippen, maar niet voor mussen.
Dat de huismus veel terrein heeft verloren is al lang bekend. Als ik huismussen hoor tjilpen, veer ik verrast op: hé, huismussen! Ik word altijd vrolijk van die boefjes. Helaas offeren we die vogels op aan financieel gewin. Huismussen zijn hun leefgebied op het platteland al eerder grotendeels kwijtgeraakt, en leveren ook in de bebouwde kom ruimte in. …
De vogels die naar het zuiden trekken, maken een gevaarlijke tocht. In Frankrijk knallen honderdduizenden hobbyisten ze uit de lucht. Ongeacht hun zeldzaamheid of beschermde status gaan de vogels eraan: kieviten, grutto’s, wulpen, zomertortels: piefpafpoef… Intussen hebben ze Spanje bereikt.
In Spanje is Extremadura een begrip onder vogelaars. De naam van die streek alleen al! Ik was er vijftien jaar geleden en was onder de indruk. Steile rotswanden, glooiende graslanden en uitgestrekte steeneikenbossen. Toen was het mei en werd er niet gejaagd. Wel zag ik bulldozers met EU-subsidie bloeiende hagen met broedende vogels en al wegschuiven, om landwegen te verbreden waar drie auto’s per dag reden. Nu is het herfst: jachtseizoen. …
‘Tjaktjaktjak’, hoor ik als ik appels pluk. De appelliefhebbers onder de vogels trekken zich tijdelijk terug en houden me van een afstand in de gaten. Alleen een roodborst waagt zich dichtbij. Maar merels en mezen drentelen rond tot zij weer mogen. Net als de kramsvogel.
Kramsvogels zijn stevig gebouwde lijsterachtigen. Ze zijn voor een lijster tamelijk kleurrijk. Ze broeden vrijwel niet in Nederland, maar nemen in de herfst met honderdduizenden plaats in onze bossen, parken en tuinen. Ze storten zich op de bessen die de merels en andere liefhebbers lieten hangen. En op late appels, zoals bij mij in de tuin. …
Een wriemelende massa die zich uit de grond wurmt en na een tijdje weer verdwijnt, om ‘s anderendaags opnieuw te verschijnen. Het lijkt wel een partij meelwormen die vissers soms bij zich hebben. Adriaan van Sorge uit Arnhem trof dit in zijn tuin aan en vraagt zich af of het een normaal herfst-verschijnsel is.
Nou, voor mij niet, ik heb zoiets nog nooit gezien. Maar ik heb weleens gehoord dat rouwvliegen een dergelijke kraamkamer kunnen hebben. Rouwvliegen worden ook wel zwarte vliegen of maartse vliegen genoemd, maar zijn eerder muggen dan vliegen. In mijn woonplaats Groningen worden vliegen trouwens altijd muggen genoemd, en muggen neefjes. …
Haas en konijn hebben de rode lijst gehaald; een dubieuze prestatie. Konijnen zijn grotendeels weggevaagd door myxomatose en vervolgens de konijnengriep VHS. Hazen hebben vooral te lijden van het uitgeklede landschap.
Die konijnenziekten zijn door mensen verspreid als biologische oorlogvoering tegen konijnen. Die oorlog heeft het konijn verloren. Als ik konijnen zie, zitten die meestal in parken of bij vakantiehuisjes, misschien omdat daar kort, kruidenrijk gras te vinden is. Hazen vinden te weinig voedsel en dekking op het platgewalste, gesteriliseerde boerenland. Ik zie nog regelmatig hazen, maar vooral op extensief beheerde graslanden, en op de kwelder en het begroeide strand van Schiermonnikoog. …
Ik kocht chocola en mandarijnen. In de vierde eeuw was er een Hongaarse Romein die de kost verdiende met duiveluitdrijvingen. Deze Martinus verrichtte soms ook wonderen en leidde een godsvruchtig leven. Rond zijn vijfenvijftigste werd hij benoemd tot bisschop van Tours. Hij was te bescheiden voor zo’n publieke functie en verstopte zich in een ganzenhok, zo lees ik in de internetencyclopedie Wikipedia. Maar de ganzen maakten zoveel misbaar dat zijn fans hem algauw vonden. …