Koos Dijksterhuis

Toen wij ons mogelijke nieuwe huis bekeken, vielen mij boven op een grote boomstronk in de tuin vlammend oranjegele paddenstoelen op. Ze hadden vrij grote, heel mooie hoeden. Paddenstoelkenners gebruiken altijd de wetenschappelijke, Latijnse namen, maar ik ben blij dat Nederlandse namen de paddenstoelenwereld ook ontsluiten voor niet-latinisten. Die Nederlandse namen zijn vaak welluidend als waren ze korte gedichten.

Bij deze prachtig vlammende hoeden is de naam ook wel mooi, maar toch vooral doeltreffend: prachtvlamhoed. Prachtvlamhoeden leven van dood loofhout, waarbij ze hard eikenhout niet schuwen. Integendeel; eik is een lievelingskostje. De stronk in (inmiddels) onze tuin is waarschijnlijk ook het residu van een dikke, dode eik. Mochten er geen dode loofbomen voor handen zijn, dan zou een prachtvlamhoed bij hoge uitzondering kunnen uitwijken naar een naaldboom. Maar eerder nog kiezen ze een levende loofboom, die ze vervolgens doodmaken, zodat ze toch nog hun lievelingsgerecht krijgen. …

Lees Meer Lees Meer

De botanici Rafaël Govaerts en Maarten Christenhusz reisden de wereld rond, speurend naar honderden plantsoorten die als uitgestorven beschouwd werden. Ze schreven er een groot, mooi en leesbaar boek over: Uitgestorven, op plantenjacht rond de wereld. (Sterck & De Vreese, €59,90).

Van diverse soorten uitgestorven gewaande planten vonden ze in een afgelegen regenwoud toch nog een restpopulatie. Soms blijken er in botanische tuinen nog exemplaren van planten te leven, die in het wild al jaren uitgestorven zijn. Ook liggen er weleens zaden in zadenbanken of herbaria. Zaadjes die in de grond bewaard zijn, kunnen na veranderde omstandigheden opbloeien. Dat laatste is zeldzaam, want meestal verdwijnen planten, omdat hun leefgebied opgedoekt is. Verstedelijking, ontbossing, veeteelt en akkerbouw zijn de massavernietigingswapens waarmee de mens die leefgebieden bestrijdt. Om verdwenen soorten terug te krijgen, moet hun leefgebied hersteld worden. Dat betekent herstel van een ecologische netwerk met vele plant- en diersoorten. …

Lees Meer Lees Meer

Op het strand van Schiermonnikoog ligt een houtig, half bolletje. Was het een heel bolletje geweest, dan zou het zo groot zijn als een pingpongbal. De kleine, bruine halve bol heeft een geribbelde structuur. Het lijkt me een drijfzaad.

Zaden die zich vooral door zeewater laten vervoeren zijn er in Nederland niet veel, maar tropische drijfzaden zijn er des te meer. De kokosnoot is de bekendste. Kokosnoten spoelden vroeger soms massaal aan op de Nederlandse kust, dan was er een lading overboord geslagen.

Er worden vele tropische gewassen gegeten, waaronder vruchten, zaden en noten. Die kunnen per schip vervoerd, en in scheepskeukens bereid worden. Ook zeebonken houden van lekker eten en anders zijn er wel cruiseschepen waarop de duizenden passagiers dagelijks een exquise maal verwachten. Daarbij komt de recente mode om voor overledenen bloemen en zaden aan zee te offeren. De herkomst van de halve bol-noot kan dus overal ter wereld liggen. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog kleurt de wildernis op de vier kilometer lange Stuifdijk lichtrood tot donkerpaars van de bessen. De Stuifdijk is de ooit aangelegde maar verwilderde duinenrij die de kwelder tegen de zee moest beschermen, maar die telkens doorbrak en niet meer onderhouden wordt.

Zangvogels komen op hun herfstreis overzee aangevlogen, belanden op Schiermonnikoog en volgen de Stuifdijk. Die is begroeid met besdragende stekelstruiken waarin vogels dekking en vooral voedsel vinden. Ze poepen de pitjes weer uit; ze verbouwen hun eigen voedsel.

Er staan meidoorns, duinrozen, duindoorns, lijsterbessen en vlieren. Ook sleedoorns, kardinaalsmutsen en Gelderse rozen groeien er. Een verrassende producent van rode bessen wekt altijd verbazing bij lieden die ik de plant aanwijs: asperge. Wilde asperges komen plaatselijk in ons land voor, vooral in de drie zuidelijke provincies. Ook in de Hollandse duinen, op Ameland en op Schiermonnikoog zijn ze algemeen. …

Lees Meer Lees Meer

Van boven gezien lijkt het eilandje een lange glimlach van een smalle mond. Of een brede grijns? Een dertig kilometer lang, steenworp breed eiland in de Atlantische Oceaan: Sable Island.

In de jaren zeventig deed de Canadese natuurliefhebster Zoe Lucas mee aan een onderzoek op het eiland, en sindsdien woont ze er in eenzaamheid. Sable betekent zand en het eiland heeft tientallen kilometers zandstrand langs een strook duinen. Het ligt 175 kilometer van de Canadese oostkust. In de film Geographies of Solitude, die Jacquelyn Mills maakte van Lucas en het eiland, draagt de natuurvorser altijd warme kleren; zonnebaden is er niet bij. …

Lees Meer Lees Meer