Koos Dijksterhuis

Op 13 januari zag lezer J.C. Jansen uit Bovenkarspel een wesp lopen over de binnenkant van het raam. “Het beestje maakte een versufte indruk”, mailt Jansen, “en viel op de vensterbank. Even later strompelde nog een wesp over de vloer.”

Jansen zag hoogstwaarschijnlijk twee vrouwtjeswespen die zich in de herfst hebben verstopt, om in de lente als koningin een volk te stichten. Ze zijn (te) vroeg ‘ontwaakt’, hetzij door de hoge buitentemperatuur, hetzij door de warmte in huis. Vaak gebeurt dat als op zolder of in een andere ruimte ineens de verwarming aangaat. …

Lees Meer Lees Meer

Meerdere lezers vertelden me dat ze al een merel hoorden zingen. Mooi hoor, een zingende merel. Niet één lezer heeft een zingende spreeuw gemeld. Zijn de spreeuwen laat dit jaar? Welnee, spreeuwen zingen zoals altijd al in de winter. Misschien vinden lezers ze daarom niet bijzonder. Maar madeliefjes bloeien ook altijd al in de winter en die worden wel genoemd. Iedere winter krijg ik berichten over bloeiende madeliefjes, over zingende spreeuwen nooit. …

Lees Meer Lees Meer

De kokmeeuw bewijst als geen ander dat het nieuwe jaar in december rond de zonnewende begint. Dan wordt meestal de eerste kokmeeuw met zomerse, zwarte kap gesignaleerd. Zelf zag ik al wel grijze koppies, maar een zwarte kokmeeuwenkap zag ik nog niet. …

Lees Meer Lees Meer

Hoewel het een paar keer afkoelde, bleven de meeste nachten tot dusver vrij warm, en in de middagzon is het uit de wind ronduit lenteachtig. In mijn tuin priemen sneeuwklokjes en krokussen uit de grond. Ook de blaadjes van boterbloem, pinksterbloem, speenkruid, paardebloem, knoopkruid, kleine veldkers, oranje havikskruid, gele dovenetel en nagelkruid komen tevoorschijn. …

Lees Meer Lees Meer

In parkvijvers zijn de eenden al eendrachtig bezig met hun één-tweetjes en twee-eendjes, hoewel er een woerdenoverschot heerst, zodat ik eenden met soms wel vijf mannen achter zich aan zie zwemmen.

Woerden kennen geen schaamte over dat ze met hun allen hijgend achter een vrouw aanzitten, of in ieder geval laten ze daar niets van merken. Voor die vrouw is het wellicht een paar minuten vleiend, maar daarna lijkt het me hoogst vermoeiend. Haar woerdbeeld moet pessimistisch zijn. Wat een uitslovers met hun glanzend groene koppen en die parmantige krulstaartjes. …

Lees Meer Lees Meer

Koning Winter is nog niet eens ingehuldigd, of ik hoor het winterkoninkje al zingen! In echte winters zijn winterkoninkjes te druk met overleven – ’s nachts bij elkaar kruipen om bevriezing te voorkomen en overdag op zoek naar insecten en zaadjes: eten, eten, eten, om warm te blijven. Maar als het even meezit, zetten ze hun beruchte keel op.

Winterkoninkjes zijn één van de kleinte vogels van Europa, maar hebben het stemvolume van een Pavarotti. Ze schetteren en ratelen door bossen en parken, erven en tuinen. Met dat lawaai houden ze concurrenten op afstand – koningen denken altijd dat ze belaagd worden door op hun troon belusten – en lokken ze huwelijkskandidaten of eventueel vrijers voor één nacht. Hoewel een hele nacht ongekend lang zou zijn voor de vrijage van een winterkoning. Dat is een kwestie van erop en eraf, met een seconde gewiebel ertussen. Ze compenseren die vluggertjes met een hoge frequentie. …

Lees Meer Lees Meer

Als de zon doorbreekt, hoor ik een koolmees zingen en een duif koeren. De koolmees zingt niet zo mooi – het is een metalig geluid, en hoewel er tientallen variaties op bestaan, laat deze de meest gebruikelijke, eindeloos herhaalde tweeklank horen. Duivengekoer bestaat ook uit eindeloos herhaalde klanken, maar klinkt warm, diep en dromerig. Ik hoor een drieklank – “roekoekoe” – het is dus een Turkse tortel; hoera, de tortel is terug, hopelijk komt er een tweede bij! Houtduiven zijn ook leuk en koeren ook dromerig, in een herhalende vijftoon, maar tortels zijn op hun retour en ik kies partij voor de underdog. Mijn tuin is een torteltuin! …

Lees Meer Lees Meer

Dat koekoeksbloem, herderstasje en duizendblad nog steeds of nu alweer bloeien, soit. Maar dotterbloemen? Ik ken één dotter die er elk jaar vroeg bij is, aan een sloot waarlangs ik vaak de stad in en uitfiets: soms in februari al. Elders langs die sloot vind ik vaak het eerste speenkruid. Dit jaar zag ik die allebei nog niet bloeien.

Zondag 12 januari mailde Loes Marcus me dat ze een dotterbloem zag bloeien aan een slootkant in Gouda. Onwaarschijnlijk vroeg, maar het vroegterecord brak ze niet. Pauljohan van Andel was haar voor. Hij stuurde op eerste kerstdag een foto van een bloeiende dotter in zijn tuinvijver in Veenendaal. …

Lees Meer Lees Meer

Van een vriend kreeg ik oude boeken en daartussen zat De Sneeuwluipaard van Peter Matthiessen. Die beschrijft een 400 kilometer en drie maanden lange wandeltocht door de bergen van Nepal, in 1973, samen met de zoöloog George Schaller. Ook Schaller schreef er een boek over: Stones of Silence. Toen ik eens vijf weken door Nepal wandelde, las ik Schallers boek, dat ondanks zijn poëtische titel vooral over onderzoek gaat. Matthiessens prozaïsche titel vertelt juist een persoonlijk verhaal over zijn pelgrimstocht door de bergen, op zoek naar vrijheid. …

Lees Meer Lees Meer

Drie keer heb ik een dag of nacht gewijd aan het zoeken naar een bruine beer: in Spanje, Zweden en Roemenië. Ik zag geen beren. Geeft niks, het gaat om de spanning en je ziet altijd wel wat. In Spanje zag ik gieren en gemzen. In Zweden zag ik veelvraten en elanden. Daar waren mijn kinderen bij. Dochter vroeg of dat niet gevaarlijk was, beren. …

Lees Meer Lees Meer