Koos Dijksterhuis

In mijn kindertijd vielen de bladeren in oktober. Nu vallen ze in november. Misschien vergis ik me, misschien vielen ze vroeger ook al later dan ik me meen te herinneren. Maar vallen doen ze. Eerst de appelboom, toen de platanen, nu de kers. Elke ochtend de tuin vol geel, bruin, rossig blad. Ik moet boodschappen doen, maar het regent en het waait. Een auto van de gemeente rijdt langs en stopt. Er stappen twee mannen uit in oranje hesjes. Er is geen voetbalwedstrijd, het is geen koninginnedag, de oranje mannen dragen bladblazers. …

Lees Meer Lees Meer

In hoeverre de ecologische hoofdstructuur goed is voor de hoeveelheid plant- en diersoorten, is nog maar de vraag. Het klinkt aannemelijk: hoe groter een natuurgebied, hoe meer planten en dieren erin passen. En als een ander natuurgebied achter snelwegen, kanalen of weilanden ligt, dan kunnen dieren er niet naartoe. En vervoeren ze geen zaden.

Dankzij zulke aannamen denken we dat natuur ‘aaneengesloten’ en ‘robuust’ moet zijn. Wat dat inhoudt weet niemand precies, maar in de praktijk komt het neer op wildviaducten, dassentunnels en natuurcorridors. …

Lees Meer Lees Meer

Veel planten krijgen roestbruine uitstulpingen: roestschimmels. Ooit werkte ik in Pakistan met boeren wier tarwe leed onder zwarte roest. Deze herfst is er veel roest, las ik in het agrarische vakblad De Boerderij. De meeste soorten roesten uitsluitend op één of enkele plantsoorten. Er zijn 159 soorten roestschimmels in Nederland en nog eens 186 die waarschijnlijk over zullen waaien uit de buurlanden. Al die 345 soorten staan in het boek Roestschimmels van Nederland van Aad Termorshuizen en Charlotte Swertz (Voor 45,- te koop via aadtermorshuizen@planet.nl). …

Lees Meer Lees Meer

Prachtige bloem, knoopkruid. Algemeen genoeg om regelmatig tegen te komen, maar niet zo algemeen dat ie behang wordt, zoals paardebloem en gras. Nog steeds hoef ik maar een eindje te fietsen, of ik zie knoopkruid bloeien, in een berm, aan een slootkant, op een dijkje. Altijd in het gras. Knoopkruid maakt me blij. Het is een volhouder. Niet alleen bloeit knoopkruid de hele zomer en herfst, ook steekt ie overal z’n prachtige paarse kopjes op, al houdt de plant niet van overbemeste grond, waar ons land zo vol van is. …

Lees Meer Lees Meer

Een echte herfstvlinder is de gepluimde spanner. In oktober en november vliegen deze spanners gepluimd rond.

Mannetjes en vrouwtjes vliegen, wat je van niet alle hersft- en wintervlinders zeggen kunt. Van sommige soorten doen de vrouwtjes niets dan vleugelloos op een boom wachten tot er eindelijk eens een mannetje komt. Gepluimde spanners komen ’s nachts op kunstlicht af, maar daar zult u wel vooral mannetjes aantreffen. Mannetjes zijn rossigbruin, vrouwtjes grijsbruin. Allebei hebben ze lijnen over de vleugels en zo’n gestroomlijnd omgebogen vleugelpuntje. Beide hebben een forse, golvende haardos in hun nek, de vrouwtjes een grijsblonde, de mannetjes een roodblonde. De vrouwtjes hebben duidelijker vluegellijnen. Maar de mannetjes hebben pluimen. Wat een waaiers aan die kop! Vrouwtjes hebben geen geveerde antennen. Wat u en ik voelsprieten noemen, heet officieel antennen. …

Lees Meer Lees Meer

In het Groengedicht in Trouw, maandag, heeft Hanny Michaelis het over spreeuwen die als nachtelijke zwerm de wanhoop van slapelozen een stem geven. In het vers rijmt ze één keer: spreeuwen laat ze schreeuwen. Schreeuwen past bij slapeloze wanhopigen, maar niet bij spreeuwen. Misschien had ze beter meeuwen kunnen laten schreeuwen, die kunnen in Leiden of Haarlem een wanhopige wel uit de slaap houden. Maar ook meeuwen zou ze er tekort mee doen, die hebben een communicatief repertoire van jewelste. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de langst doorbloeiende bloemen is duizendblad. Duizendblad heeft witte, soms lila schermbloemen, met gele hartjes. Om het lastig te maken is duizendblad ingedeeld bij de composieten, niet bij de schermbloemen.

Aan zo’n taaie rakker die tot december bloeit worden ongetwijfeld geneeskrachtige werkingen toegedicht. Even zoeken, want ik mag altijd graag lezen welke geneeskrachtige werkingen toegedicht worden. Meestal betreft het stimulering van de stoelgang en urine-uitdrijving. Je krijgt er dus diarree van en moet ervan plassen. Dat betekent waarschijnlijk dat het een gifplant is en het gif er zo snel mogelijk uitmoet. Als je dat ‘geneeskrachtig’ noemt, kun je er aan verdienen. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen donderdag citeerde Trouw een voor- en tegenstander van het verbod op (wilde) dieren in het circus. Ik kan woest worden op mensen die dieren kwellen. Maar van mensen die uit sentimentele overwegingen dieren heilig verklaren, krijg ik de kriebels.

Leeuwen door hoepels vind ik maar niks. Ook zie ik een olifant liever op de savanne dan in een circus. Maar dat mensen de savanne verwoesten, vind ik ernstiger dan dat ze circusolifanten houden. En bio-industrie. In Nederland zijn 250 circusdieren. Ik vermoed dat onze ruim 20.000.000 vleesvarkens en fokzeugen slechter af zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Jaren geleden interviewde ik Kees Heij voor NRC-Handelsblad over het Bruijns boshoen. Die vogel was al een eeuw uitgestorven toen Heij hem ontdekte. Koos van Zomeren vond uitsterven een heftige manier van sterven, maar soms blijkt een wederopstandig mogelijk. Hoewel: het herondekte Bruijns boshoen was geschoten door Papoea-jagers.

De vogel hoort bij de grootpoothoenders. Die broeden hun eieren niet zelf uit, maar begraven ze onder een broeihoop of in het strandzand. Broei- of zonnewarmte nemen het werk over. Grootpoothoenders leven op eilanden in Zuidoost-Azië en de Stille Oceaan. De meeste soorten zijn uitgeroeid , andere worden daarmee bedreigd. Heij richtte de stichting Wilcon op voor natuurbescherming  in Zuidoost-Azië. Daarvan kreeg ik soms een gekopieerde nieuwsbrief opgestuurd. …

Lees Meer Lees Meer

Huiszwaluwen nestelen in zelfgemaakte holen die ze onder dakranden aan stenen muren hangen. Met modder en speeksel kleien ze de bolle bouwsels in elkaar. Ze leven op het platteland, maar nestelen soms diep in de bebouwde kom.

Theunis Piersma, hoogleraar trekvogelecologie in Groningen, deelt zijn woning in Friesland met een kolonie zwaluwen. Die zijn nu niet thuis, ze zijn onderweg naar het verre zuiden. Net als boerenzwaluwen overwinteren huiszwaluwen in Afrika. Ze zijn van hun boerenneven te onderscheiden aan hun donkere kleed, bijna zwart op een spierwitte stuit na. En hun staart is korter dan de boerenzwaluwstaart. …

Lees Meer Lees Meer