Koos Dijksterhuis

Op Schiermonnikoog lopen vijftig verwilderde katten rond, vertellen Chris Smit en Tjitse op de Hoek van de Rijksuniversiteit Groningen in het eilander dorpshuis. Dat blijkt uit foto’s die strategisch opgestelde camera’s maakten, zodra hun bewegingsmelder beweging meldde.

Toeristen nemen hun kat mee naar het eiland. Je kunt er vergif op innemen dat ie net ergens ligt te zonnen, onzichtbaar en doof voor zijn baasjes, als de boot vertrekt. Mensen houden van hun kat, maar niet genoeg om de boot voor te missen. …

Lees Meer Lees Meer

Het duurt verrassend lang voor het ijs verdwijnt. Op Schiermonnikoog, waar de temperatuur lang zo diep niet zonk als landinwaarts, stijgt het kwik ook tot minder ontdooide hoogten. Schier krijgt de volle laag van de dooi brengende noordwestenwind, die over afgekoeld water en langs de kust over ijsschotsen waait. Op het strand ontdooien de aangespoelde schelpen het eerst. Die steken boven het vlakke zand uit. De dunne ijslaag op dat vlakke zand vertoont honderden gaten, waaruit een schelp steekt op een mini-zandhoopje. De schelp houdt dat zandhoopje vast, als het omringende zand met de wind wegstuift. Dat is al gebeurd voor de ijslaag werd gedrapeerd. De honderden bultjes met schelp hebben een staartje: een zandruggetje dat naar het oosten wijst. In de luwte van iedere schelp blijft dat liggen. Na regen drogen de schelp-bultjes sneller dan hun omgeving. Doordat ze uitsteken, vangen ze meer wind en neigt het water eruit te zakken. Doordat ze meer wind vangen, smelt hun ijskapje sneller dan het ijs dat zich op de vlakte houdt. …

Lees Meer Lees Meer

Hoewel sperwers razendsnel zijn, wendbaar en behendig in de jacht, is een aanval lang niet altijd raak. Integendeel; meestal missen ze. Dan scheert de sperwer tussen de huizen, de bosjes, de bomen van een houtwal door, paniek zaaiend onder de mussen, mezen, vinken, lijsters en duiven en moet de roofvogel het een eindje verder proberen. Want de gealarmeerde aspirant-prooien blijven wel even op hun hoede.

Een sperwer die langs het raam schiet is een mooi gezicht. Een verrassingsaanval in de tuin is nog verrassender. In de seconde die de aanval duurt, schiet de vraag door je heen: grijpt ie of mist ie? En welk van de twee is de goede afloop? …

Lees Meer Lees Meer

Twintig jaar geleden ontmoette ik een econometrist die natuurwaarden in geld probeerde uit te drukken. Dat leek me onhaalbaar en oneerbiedig. Natuurwaarden gaan toch veel verder dan geld?

Nou nee, in werkelijkheid gaan economische belangen meestal voor natuurwaarden. In overvloedige tijden hebben we een kleinigheid over voor een camouflerende haag om het nieuwe bedrijventerrein. Maar als we het idee krijgen dat de jaarlijkse groei afneemt, dat de bedrijvigheid weliswaar nog steeds meer wordt dan ooit, maar dat de toename iets minder snel gaat, is natuur de eerste lastpost die van de begroting gaat. …

Lees Meer Lees Meer

Rondbladig wintergroen houdt wel van een beetje kalk. Daarom groeit het soms op de gekste plekken langs een schelpenpad. Er zijn de laatste tijd in ’s lands natuur meerdere schelpenpaadjes vervangen door betonplaten. Het beton, het vervoer en het met rollende machines neerleggen van die platen wordt betaald met natuurbeschermingsgeld.

Op Schiermonnikoog zijn de fietspaden nog altijd van schelpen. Dat zal ook wel zo blijven, schelpen horen bij het eiland als pitten bij een kers. En de schelpenpaadjes zijn ook niet meer weg te denken, al zijn ze er pas sinds ik dacht zo’n vijftig jaar. …

Lees Meer Lees Meer

Voordat het vroor, kwakkelde de winter als nooit tevoren. Er vlogen al wat dagvlinders rond, hier en daar werden citroenvlinders en dagpauwogen gezien. Nachtvlinders waren er ook. De najaarsspanners en wintervlinders waren nog niet op hun retour, of de eerste voorjaarsspanners dienden zich aan. Kleine vooral, die zijn altijd een paar weken eerder dan grote.

Als kleine voorjaarsspanners ’s avonds op het raam zitten, is te zien dat hun vleugels driehoekig zijn, met afgeronde punten. Ze zijn bruin, met donkere lijnen, kronkelend en zigzaggend. Dat lijnenpatroon verschilt per vlinder. Die lijnen kunnen zo breed zijn, dat ze de hele vleugel bedekken en niet meer te zien zijn. De vleugels zijn dan helemaal donker. …

Lees Meer Lees Meer

De dorstige roodborstjes van vrijdag wekten medeleven. Misschien had u ze te drinken moeten geven, suggereert iemand die zich Garnaaltje noemt. Ik had een flesje water bij me, maar geen drinkbakjes om her en der met water gevuld in het land achter te laten. Ze zouden trouwens meteen bevroren zijn.

Garnaaltje maakt zich ook zorgen om de zangvogels in Amsterdam. ‘Ze hebben geen voer. Ik heb vetbollen opgehangen, maar ze weigeren ze totaal, ik denk dat er iets verkeerd in zit.’Dat hoor ik elke winter, maar deze winter vaker. Vogels versmaden de vetbol, alleen het beste zaad vindt aftrek. …

Lees Meer Lees Meer

Nog één keer over het ijs. Ik schaatste een paar keer, en ging met zoon z’n school ten ijs. Ik was begeleider, maar kon gewoon schaatsen. Sommige kinderen lieten na de chocomelk hun bekertje het ijs opwaaien. Die hadden aan mij een slechte.

Ik wilde van A’dam naar Groningen schaatsen. Dat lijkt verder dan het is. In het Gronings heet A’dam Dam, en het Damsterdiep verbindt beide steden, de enige steden van de provincie. Het is 25 kilometer over het slingerende riviertje. Voluit is het Appingedam, bekend van zijn hangende keukens. Ik zou die tweestedentocht rijden, maar werd door school gebeld. Zoon ziek, moest naar huis.

Altijd wat. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn tuin scharrelen dagelijks twee Turkse tortels onder de vetbol. Ze pikken gemorste zaden op. Soms nemen ze een teug uit het ontdooide drinkbakje. Ze nestelen in de buurt en koeren hun drietoon. Behalve op zaden zijn ze gek op elkaar. Ik zag ze tongzoenen. Ze klemden hun snavels in elkaar en bewogen hun kopjes. Zo deelden ze waarschijnlijk de in mijn tuin opgepikte zaden. …

Lees Meer Lees Meer

Dat er na tien dagen vrijwel ononderbroken vorst, met nachten waarin het rond de min 20 was, nog geen Elfstedentocht komt, belooft weinig goeds voor de toekomst van deze tocht.

Drs. P. had dat veertig jaar geleden al door. Toen leidde hij zijn Elfstedentochtlied al in met een uitleg over water, dat bij lage temperatuur hard werd. Met ondergebonden ijzers stelden lieden zich op dat harde water op, om zich op een afgesproken teken tegelijkertijd in dezelfde richting te begeven. Via een omslachtige route bereikte men Leeuwarden. Dat gebeurt niet meer, wat drs. P. begin jaren ’70 weet aan industriële lozingen. Ook koelwater was een boosdoener. Tot 1963 was er iedere vijf, zes jaar een Elfstedentocht, in ’40, ’41 en ’42 zelfs drie keer achter elkaar. Na de hel van ‘63 werd het water jarenlang ook in strenge winters niet hard genoeg voor de schaatstocht. …

Lees Meer Lees Meer