Koos Dijksterhuis

Op familiebezoek in Marokko hebben wij ons een vogelreis gepermitteerd. De Nederlandse reisorganisatie BirdingBreaks is in vogelreizen gespecialiseerd en heeft Marokko in het pakket. Met zeven deelnemers, een Nederlandse gids en een Marokkaanse chauffeur begaven wij ons in een busje naar de meest uiteenlopende plekken, om zoveel mogelijk vogels(oorten) te zien. Wij reden van broeierige valleien naar het frisse hooggebergte en van de Atlantische Oceaan tot de Sahara op de Algerijnse grens.

Onze gids bleek niet alleen een uitstekende vogelkenner te zijn, hij ging uit van het leefgebied van die vogels. ‘Dit lijkt me een geschikt bosje voor een Levaillants specht’, zei hij een keer. Hij liet de chauffeur langs de weg stoppen, we stapten uit en hoorden en zagen een Levaillants specht. …

Lees Meer Lees Meer

De gekraagde roodstaart vind ik een van ’s lands mooiste vogels, een mening die ook de vogelaar des vaderlands toegedaan was: Nico de Haan, die onlangs helaas is overleden. Gekraagde roodstaarten zingen er niet minder om. Er zingen dagelijks twee mannetjes in onze tuin. Vrouwtjes zijn schaarser, dus dat mannenkoortje leidt niet vanzelfsprekend tot voortplanting.

In Marokko, en in mindere mate Algerije en Tunesië, leeft de overtreffende trap van de gekraagde roodstaart. Verder komt die soort nergens voor, en dan vooral in de Atlas- en Rif-gebergten, op terrein met weerbarstige struiken. Ik heb het over de diadeemroodstaart. …

Lees Meer Lees Meer

Van een dakterras af kijken we over de medina van Marokkaanse stad Fez. In de avondzon kleuren de overvliegende koereigers oranje. Een lijntje zwarte ibissen schuift voorbij en een zwerm torenvalken passeert op weg naar de slaapplaats. Het zijn kleine torenvalken, een andere soort dan gewone torenvalken. Ze komen voor rond de Middellandse Zee en in Centraal-Azië. Kleine torenvalken leven in kolonies in ruïnes en oude gebouwen. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen weekend keerde ik huiswaarts van een maand in Marokko. Om vliegschaamte te mijden vond de reis plaats over land en zee. Ik bezocht mijn zoon die daar tijdelijk studeert en knoopte er een vogelreisje aan vast. Met de variatie en extremen in landschap en klimaat huisvest Marokko een grote vogelrijkdom.

Evenals een plantenrijkdom. In het groene, heuvelachtige noorden vielen mij meteen de klaprozen, slangenkruiden, ganzenbloemen en tientallen andere felgekleurde bloemen op, die de olijfboomgaarden, tarwe- en gerstakkers opluisteren. Dat bloemrijke cultuurland, waar weinig kunstmest en vergif gebruikt wordt, heeft ruimte voor insecten en dus vogels. …

Lees Meer Lees Meer

Op het wereldwijde web van weetjes lees ik dat ‘de vlinder’ een oeroud symbool is van eeuwig leven. Terwijl vlinders doorgaans maar een paar weken of dagen leven. Misschien daarom: met het eeuwige leven bedoelt men de dood. Als rups houden vlinders het langer uit, al verschilt dat per soort. ‘De’ vlinder bestaat evenmin als de bij of het zoogdier.

Ik dacht trouwens dat het eeuwige leven meer iets was voor een witte duif, waarmee de Heilige Geest wel wordt afgebeeld. Duiven zijn ook het symbool van liefde, vrede en vruchtbaarheid. Maar niet van vrijheid. …

Lees Meer Lees Meer

Mijn eerste rouwmantels zag ik veertien jaar geleden in het oosten van Polen. Bewust althans. Ik was vaker in Polen geweest, en in andere landen waar ze voorkomen, en heb ze vast eerder gezien, maar kan me dat niet herinneren.

Later zag ik ze in Zweden en zowaar ook in Zuid-Limburg, tijdens een wandeling die ik beschreef in mijn Handboek voor Natuurwandelingen.

Het is 4 mei en de mantels rouwen. Het gekke is dat de vlinders geen zwarte rouwrand hebben, maar juist een witte. Hun naam danken ze aan hun verdere donkerte. Ze zijn niet zwart, maar donkerrood, met een zwart randje (ah, toch een rouwrandje!) waarin blauwe pareltjes glinsteren. …

Lees Meer Lees Meer

Per abuis noem ik de basterdwederik meestal klein wilgenroosje. Ik zocht een foto van die soort en bleek er een paar uit 2010 te hebben en een paar uit 2016. De oudere foto’s had ik klein wilgeroosje genoemd, de latere klein wilgenroosje. Zelfs aan de tussen-n blijk ik te wennen.

Maar ongeacht hun tussen-n moet ik de planten hernoemen tot basterdwederik. Wederiken en wilgenroosjes zijn dan ook sterk verwant; beide horen bij de familie der teunisbloemen.

Basterdwederiken woekeren door het lage, venige deel van onze tuin. Het is daar vruchtbaar en vochtig en de planten worden er wel een meter hoog. Ze verspreiden zich snel dankzij hun voortvarende zaadproductie. De lichte zaadjes vallen of waaien uit de centimeterslange zaaddozen. De bloempjes blijven klein. Ze zijn lila, roze of bijna wit. Die lila en roze kleur is een van de kenmerken die me aan wilgenroosjes doen denken. Wederiken bloeien meestal geel. …

Lees Meer Lees Meer

Je kunt haast geen natuurgebied in, of je komt grote grazers tegen. Schapen, geiten, runderen en paarden zijn het gezicht van de moderne natuur. In de jaren zeventig kwamen sommige natuurvorsers op het idee dat de Europese oernatuur niet uit bos had bestaan, maar uit weidse velden met eilanden van bos en struweel, en bossen met open plekken en zandkuilen.

De open plekken en grazige weiden zouden door grote grazers in stand gehouden zijn: elanden en herten, maar ook oerossen, wisenten en tarpans: wilde paarden. Dat wilden terreinbeheerders nabootsen. Het Groninger Landschap was in 1982 de eerste die grote grazers introduceerde: konikpaarden. Het Midwolderbos viel in de prijzen en dat riep weerstand op onder de leden en andere natuurbeschermers, die vreesden dat het landgoed vertrapt en kaal gegeten zou worden. …

Lees Meer Lees Meer

Soms zie ik een spitse, jonge scheut van een plant uit de grond groeien, die dwars door een gevallen blad heen boort. Wonderlijk hoe vastberaden de boel in de lente omhoog komt. Ditmaal is het een jong blad van een varen. Dat boort zich nergens door, het heeft dan ook geen spitse punt, maar het rolt zich uit, waarbij het een groot stuk schors omhoog duwt. Wat een kracht.

Een uitrollend varenblad is een fraai gezicht. Er zijn meestal vele uitrollende bladeren tegelijk, zodat er een bosje van Sinterklaas-stafjes staat. Ze komen op uit wortelstokken die als een dikke knol vlak onder de grond zitten. …

Lees Meer Lees Meer

Oranje is een veel voorkomende kleur in de vlinderwereld. Sommige heten zelfs zo, zoals het oranjetipje, het oranje zandoogje, de oranje luzernevlinder, de oranje berkenspanner. Eind april vliegen de oranjetipjes, maar luzernevlinders en zandoogjes wachten meet hun bruidsvluchten tot hoog zomer. En het oranjetipje heeft al vaker het Natuurdagboek gehaald.

Behalve genoemde vlinders zijn kleine vos, gehakkelde aurelia, distelvlinder en kleine vuurvlinder oranjegezinde soorten. Vandaag komt de kleine vuurvlinder aan de beurt. Die soort komt in april lekker op gang, dan verpoppen de rupsen zich tot vlinders, na een lange winter in de strooisellaag. De vlinders blijven de hele maand mei actief. In juni zijn er veel minder. Maar in juli tot oktober verschijnt een nieuwe generatie. …

Lees Meer Lees Meer