Bij Lunchroom op de radio RTV Noord Holland over de spreeuw
Te gast bij het radioprogramma Lunchroom van 20 september over de spreeuw. Te beluisteren in het 2e uur, na Madonna, van 09:40 tot 24:50 (met liedje tussendoor van 15:50-19:20)
Schaatsenrijder op de vlucht
’s Morgens zit er een insect op de tuinstoel. Zo’n insect heb ik nog nooit op het terras aangetroffen. Toch komt het me bekend voor. Ik graaf in mijn geheugen en diep het antwoord op: schaatsenrijder. Wat doet een schaatsenrijder op mijn tuinstoel?
Schaatsenrijders zijn waterinsecten. Ze trekken sprintjes over het water als schaatsers op het ijs. Ze hebben zes voetzolen van piepkleine, ragfijne donsjes. Die donsjes zijn een beetje vettig en er blijft lucht tussen zitten, waardoor ze niet kunnen zinken. Als hovercraftjes staan de schaatsers op hun luchtkussentjes die het wateroppervlak een beetje indrukken. Zetten ze zich af, dan schieten schaatsenrijders razendsnel weg. …
Een appeltje voor de dorst
Op de waarschijnlijk laatste tropische dag van het jaar steekt er een bries op. Prompt hoor ik af en toe een plof. De appels vallen uit de boom. Ze vallen tussen de ondergroei op de grond, op het tuinpad en op de vlonder. De boom zit voller met appels dan vorig jaar. Vorig jaar zat ie voller dan het jaar ervoor en twee jaar hingen er meer appels aan dan ooit daarvoor. Zoals september ieder jaar zijn temperatuurrecord verbreekt, verbreekt mijn appelboom ieder jaar zijn oogst. …
Tuig van de Richel
Er was de afgelopen tijd ophef over het tuig van de richel, zoals premier Rutte de lefgozers noemde die in Zaandam het winkelcentrum terroriseerden. Ik dacht aan de zeehonden die met hun honderden liggen te luieren op zandplaat de Richel bij Vlieland. Ze zwaaien met hun onbeholpen vinnen naar passagiers op de veerboot die vlak langs de zandplaat vaart.
Die zandplaat blijft bij vloed boven water. Daarom liggen die zeehonden er. Die krijgen witte donsjongen en die kunnen niet zwemmen. Hun bontvacht zou doorweekt worden, ze zouden zinken of onderkoeld raken. …
Nieuwe ongewenste vlinder
Tien jaar geleden werd ie voor het eerst gevonden in Europa, en sinds een jaar zou je hem algemeen kunnen noemen. In ieder geval trof Mathijs Deen er een op de wand van zijn slaapkamer aan.
De nachtvlinder lijkt op een gerande spanner, maar heeft een strakkere rouwrand. Bovendien steekt zijn of in dit geval haar kont uit. Dat vrouwelijke achterwerk is puntig, opdat de vlinder haar eitjes ermee kan afzetten. Dat doet ze aan de onderkant van een buxusblaadje. Ze kan er een heel pakketje achterlaten. …
Zwaluwen
Hoog tegen de blauwe hemel schieten kleine vogels heen en weer. Het zijn zwaluwen en ze zijn op jacht. Ze zijn ook op trek, of gaan binnenkort. Het zijn huis- en boerenzwaluwen. Huiszwaluwen zijn van onder wit en van boven pikzwart met een witte stuit. Boerenzwaluwen zijn van onder gebroken wit en van boven donkerblauw, missen die witte stuit en hebben een langere, diepgevorkte staart. Huiszwaluwen zijn bovendien wat kleiner en gedrongener dan boerenzwaluwen. De laatste vliegen doorgaans sneller dan huiszwaluwen, en ook lager, zeker als ze op trek zijn. Maar nu zwermen beide soorten door elkaar heen op jacht naar vliegende mieren en andere insecten. …
Woekerende ranken in minibos
Mijn tuin is een mini-natuurgebied. Het is ruwweg in tweeën verdeeld: een piepklein hooilandje en een piepklein bosje. In dat bosje woekeren klimplanten met een duizelingwekkende groeisnelheid. Als ik kijk, zie ik ze niet groeien, maar als ik even niet kijk, hebben ze zomaar een volgende struik geannexeerd.
Langs de zonnige westzijde vormen haagwindes een groene muur, maar daarachter, onder lommerrijke kruinen, kronkelt de bosrank om zich heen. Dat is een wilde clematis van kalkrijke bosgrond. In Nederland komt bosrank vooral voor in Zuid-Limburg en in de zuidelijke duinen. Zo noordelijk als Groningen hoort ie niet te leven. …
Kastanjes en eikels
De herfst staat voor de deur, en al blijkt dat niet uit het weer, het blijkt wel uit de kastanjes en eikels. Ieder jaar ben ik in maart verrast als de kastanjebladeren zich ontvouwen. In april maken de bloesemende kastanjekaarsen me blij. In mei denk ik steevast: ‘nu al?’ als de eerste knikkertjes uit de boom stuiteren. Minikastanjes. Kastanjettes, zou je kunnen zeggen. Het is nog geen september of de eerste rijpe, glanzende, roodbruine kastanjes liggen op de grasperken langs de straat en de eerste kapotgereden exemplaren op het wegdek… …
De herfstzang van de tjiftjaf
In het zonnige nazomerweer hoor ik dagelijks tjiftjaffen roepen en ook zingen. Tjiftjaffen broeden hier en kunnen in de zomer urenlang hun naam zingen. Ze arriveren in maart vanuit hun winterse bestemming rond de Middellandse Zee, zijn hier dan een paar maanden aan het zingen, om er in de loop van de zomer het zwijgen toe te doen. Maar in september beginnen ze ineens weer te zingen: “tjif tjaf, tjif tjaf”. …
Hagedis op het graf
Ooit zag ik zandhagedissen op Schiermonnikoog, maar daar zijn ze uitgestorven. Ook in de rest van het land verdwenen de reptielen gestaag. Alleen in de duinen, op de Veluwe en in een paar andere heidegebieden komen ze nog voor. Zowel het dichtgroeien als het machinaal afplaggen van hei is dodelijk voor zandhagedissen. Maar in de Hollandse duinen kun je op een rustige, zonnige plek nog op een luierende zandhagedis stuiten. …