Schaduwen heb ik altijd wonderlijk gevonden. De donkere kant van de maan is vrijwel onzichtbaar. Een nieuwe maan is bijna even donker als de nacht eromheen. Terwijl de vloer onder de eettafel en de schaduw van een kozijn op de muur weliswaar minder hel, maar toch een beetje verlicht worden. Hun schaduwen vangen geen direct licht, maar worden indirect nog altijd in het zonnetje gezet. …
Drie zomers struinde ik met trekvogelonderzoeker Jeroen Reneerkens over de toendra van Noord-Groenland. Bij nesten van drieteenstrandlopers plaatsten we antennes, die opvingen wie van de geringde oudervogels op het nest zat. Drieteenstrandlopers zaten soms urenlang te broeden, voordat hun partner hen afloste. Sommige hielden het een half etmaal vol.
Hoe vogelpaartjes hun broedtijd verdelen, verschilt sterk tussen en ook binnen soorten. Dat blijkt uit onderzoek naar 729 vogelpaartjes op 91 plekken, van Friese grutto’s tot ‘onze’ Groenlandse drieteenstrandlopers. Martin Bulla, promovendus aan het Max Planck Instituut voor Ornithologie in Seewiesen, Duitsland, kreeg de gegevens over die vogels van tientallen onderzoekers, onder wie Reneerkens. Het onderzoek leverde een artikel op in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature, met 75 co-auteurs. …
Diverse soorten vogels hebben de neiging tot groepsvorming. Maar de spreeuw is groepskampioen. Ik heb eens wekenlang iedere avond een zwerm van minstens een half miljoen spreeuwen boven mijn huis zien en horen wervelen. In de jaren tachtig, toen de spreeuwenstand nog niet instortte, werden soms zwermen van vijf of tien miljoen spreeuwen gezien. In mijn boek over de spreeuw schrijf ik een hoofdstuk over het hoe en waarom van spreeuwengroepen en -zwermen. …
De paddestoelen tussen de stenen van mijn terras, haalden afgelopen vrijdag het natuurrubriek al. Sindsdien zijn er in hun determinatie nieuwe ontwikkelingen.
Er zijn in Nederland meer dan vijfduizend soorten paddestoelen waargenomen. De meeste zijn korst- en andere onopvallende zwammen, veel ervan zijn uiterst zeldzaam, maar dan blijven er nog genoeg over voor hoofdbrekens. Even een foto mailen naar een kenner is zelden toereikend. Er moet sowieso een foto bij van de onderkant. Maar dan nog. De vorm, omvang en kleur van paddestoelen kunnen variëren, dus er is meer informatie nodig. De groeiplaats is belangrijk, de geur en de smaak. Paddestoelenkenners zijn snuffelaars en proevers. Het is onverstandig onbekende zwammen te eten, maar een likje is ongevaarlijk en doorgaans smaakvol genoeg. …
In de glinsterende rijp op de zonbeschenen duinen is het goed wandelen. Op zondagmorgen is er al bijna geen doorkomen aan. De betaalde parkeerterreinen bij Bloemendaal aan zee en bij Koevlak staan al behoorlijk vol. Maar de welgestelden uit Overveen en Bloemendaal trekken daar hun fijne neuzen voor op. Zij weten een gratis parkeerplaats bij het restaurant.
Daar kun je een ommetje maken rond een duinmeer. Wij stallen onze fietsen, de anderen parkeren hun fonkelende jeeps en landcruisers waarmee ze in de weekenden op expeditie gaan. Ze laten hun labradoedels uit. …
Waar ooit stuifzand je benen geselde op de zeereep van Schiermonnikoog, groeien nu helmgras, kruipwilg en duindoorn. Althans dichtbij de duinen. Verder naar zee is de vegetatie meer wat je van zoute strandvlakten en kwelders verwacht. De bodem is er vochtig en slikkig, je wordt er niet meer gezandstraald maar glijdt er wel steeds uit. Zelfs op de zandweg aan de duinvoet is het glibberig. …
Ooit zag ik in Afrika een rode bisschop, een vuurrood zangvogeltje dat in opgerichte houding met snorrende vleugels als een kolibrie langs een rivieroever schoot. In Portugal leeft sinds kort een verwilderde neef van deze soort, eveneens uit Afrika: de gele bisschop. In Nederland hebben we een rode bisschop met gele biezen, een geel kruis, gele franje en een gele staf. Vandaag heeft hij zijn dag. …
Op mijn terras hebben twee bundeltjes paddestoelen zich tussen de straatstenen doorgewurmd. Met drie paddestoelengidsen in de hand probeer ik ze te determineren. Eerst maar eens de bundelzwammen doornemen. Het uiterlijk zegt niet alles, mijn zwammen hebben punthoeden, maar zouden op latere leeftijd of in ruimere groeiomstandigheden misschien best een brede parasolhoed kunnen opzetten. Ze zijn donker, bijna zwart. Als de zon erop schijnt, zie ik dat ze paarsbruin zijn. Ze hebben crèmekleurige plaatjes onder hun hoed. Ze ruiken nergens naar. …
Afgelopen weken is onze straat bestraat. Langs de klinkerweg zijn uitsparingen om auto’s te parkeren. Er kunnen twee auto’s in, dan is er even een uitstulping van het trottoir met een boom. Als ik uit het raam kijk, zie ik rechts een boom, maar links niet. Daar is ook geen verbreding van het trottoir. Vóór de bestrating was die er toch wel? Er pasten toch maar twee auto’s en geen vier, zoals nu? Of vergis ik me? Nee, er is één trottoirbuffer verdwenen. En de boom dan die daar stond? Is die omgehakt? Of stond er geen boom? Ik weet het niet meer. …
Bij en in de dennenbossen in de duinen kunnen bijzondere paddestoelen opduiken. Paddestoelen die van niet-vervuilde, kalkrijke bodem houden en die via hun ondergrondse draden ruilhandel bedrijven met de haarwortels van dennen. Natuurbeheerders kappen die bossen nogal eens, want naaldbossen zijn aangeplant als houtakkers voor houthakkers: buitenlandse boomsoorten die in rechte rijen werden aangeplant en allemaal even oud en hoog waren. …