Koos Dijksterhuis

Aan het eind van een zonnige werkdag maken we een strandwandeling tussen Bloemendaal en IJmuiden. Op een plattegrond in deze krant zie ik na afloop dat we het evenementenstrand en het familiestrand met jaarrondpaviljoen links hebben laten liggen en via een bruisend strand, een familiestrand met zomerpaviljoen naar een ontspanningsstrand zijn gelopen.

Op het ontspanningsstrand lopen wandelaars met honden. Langs de waterlijn lopen ook zilvermeeuwen, scholeksters, kraaien en drieteenstrandlopers. Die zijn gek op ontspanning. Als wilde dieren hebben ze dagelijks al zoveel spanning in hun leven, dat ze geen extra spanning hoeven, zoals wij mensen. …

Lees Meer Lees Meer

De grutto’s verzamelen zich na aankomst uit Guinée Bissau en Portugal eerst op en rond ondiepe plassen. Vroeger stonden weilanden ’s winters vaak blank, terwijl ze ’s zomers opdroogden. Nu worden weilanden ’s winters ontwaterd en ’s zomers besproeid. Zacht, modderig gras waar de vogels hun lange snavels in kunnen prikken om larven en wormen uit te vissen, is er weinig. Waar natuurbeheerders en soms ook boeren hun weiland onder laten lopen, drommen de grutto’s samen. Het Landje van Geijsel bij Amsterdam is zo’n plek en bij Fort Krommenie zette het Noord-Hollands Landschap wat weilanden blank. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen weekend braken de zon en de lente door. Ik zag mijn eerste en tweede citroenvlinder dit jaar, mijn tweede dagpauwoog, de eerste hommel, de eerste paardebloemen in bloei, de eerste en tweede bruine kiekendief, de eerste grutto’s, de eerste lepelaars en de eerste tjiftjaf.

Keurig volgens het boekje dienden de tjiftjaffen zich in de tweede week van maart aan, rond de tiende. Ze zijn uit Zuid-Europa gekomen. Rond de twintigste worden de volle neven van de tjiffen verwacht: de fitissen. Maar misschien komen ze eerder dit jaar. Dat hangt af van de toestand in West-Afrika, waar ze overwinteren, en van het weer onderweg. Bij een straffe noordenwind zullen ze vast even wachten alvorens de Sahara over te steken. Anders is de kans groot dat ze oververhit, uitgedroogd en uitgeput in het woestijnzand neerstorten. …

Lees Meer Lees Meer

Vlinders zijn er niet veel in de winter, maar ze zijn er wel. Diverse nachtvlinders wisselen elkaar gedurende de donkere maanden af. Momenteel is de voorjaarsspanner op zijn retour, terwijl de voorjaarsboomspanner piekt.

Als zo’n spanner rust, vouwt ie zijn voorvleugels ontspannen over zijn achtervleugels en over elkaar. Er zigzagt een vage lijn dwars over die voorvleugels. Een gegolfde slinger van halve rondjes die elkaar telkens in een punt raken. …

Lees Meer Lees Meer

’s Lands grootste gifbelt ligt er verlaten bij: Volgermeer, bij Broek in Waterland. Nadat deze illegale dumpplaats van chemisch afval van vooral Philips-Duphar in 1980 ontdekt werd door een ambtenaar, was het dertig jaar lang verboden gebied. De ambtenaar werd ontslagen, want problemen kun je beter niet ontdekken, anders moet je er iets aan doen! De vervuilers gingen vrijuit, het gebied is afgedekt met folie en aarde. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de bloemen die nu bladrozetten vormt, is stinkende gouwe. Die soort begint pas in april te bloeien en houdt dat vervolgens de hele zomer vol tot in november. Stinkende gouwe is lid van de papaverfamilie en is zoals veel papavers omgeven met een magisch sfeertje. De vermeende geneeskracht van deze plant is enorm. De stengels bevatten dan ook een gelig, op melk lijkend sap, dat kenmerken van zeep heeft (reinigend!), maar ook allerlei gifstoffen bevat. Vergiften, medicijnen en drugs zijn vaak drie handen op één buik. …

Lees Meer Lees Meer

De sneeuwklokjes bloeien wit, de krokussen paars, het speenkruid is bezig zijn botergele sterren te ontplooien, klein hoefblad staat in knop. Overal maken bladrozetten zich klaar voor hun nieuwe groeiseizoen. Stinkende gouwe bijvoorbeeld. En andere papaversoorten, fluitekruid, zuring en boterbloem.

Maar de lente die op een zachte voorjaarsdag ineens uit de bodem kringelt, ruik ik nog niet. Vooralsnog wordt alleen oog en oor de worst van lente voorgehouden. Ik zag ooievaars op een nest staan – die zijn er vroeg bij. Honderden ooievaars trekken niet eens meer weg uit Nederland, die blijven de hele winter en kúnnen er dus ook vroeg bij zijn. Dat geldt ook voor sommige tjiftjaffen en zwartkopjes die hier overwinteren, maar die heb ik nog niet gehoord, laat staan met een nest in de weer gezien. Tjiftjaffen kunnen nochtans elk moment uit Zuid-Europa arriveren. De eerste lepelaars druppelen al binnen, het wordt echt lente. …

Lees Meer Lees Meer

Het is maart en dat zullen we horen! Om half zeven ’s morgens beginnen de zilvermeeuwen. Na de winter laten ze weten wie waar de scepter zwaait. Met klaaglijke zowel als tevreden klanken, gegrinnik en geklieuw laten ze van zich horen – zilvers bezigen een rijke woordenschat. Na de meeuwen zet een heggemus in. Vervolgens laten ook de koolmezen zich betuigd.

We maken een wandeling door een oud, gemengd bos bij Nijmegen. Als na een maartse bui de zon langs de wolken gluurt, barst het lentegekrakeel pas echt los. Vinken slaan, roodborstjes en winterkoninkjes verkondigen hun riedels. De merels zingen eindelijk uit volle borst en de zanglijsters nemen met heldere, luide en gevarieerde klanken het woord. Boomklevers proberen eroverheen te djiepen, een groenling knarst en bonte spechten roffelen en tjikken. Dan klinkt er “pieuw, pieuw, pieuw’, gevolgd door een zwaardere roffel die lang aanhoudt. Even later schalt er een schaterlach door het bos – een zwarte specht, één van de mooiste vogels van ons land. Helaas laat hij zich niet zien. …

Lees Meer Lees Meer

De waterhoentjes die afgelopen herfst schuchter mijn tuin inslopen en de minste aanleiding aangrepen om hals over kop terug het water in te sjezen, zijn inmiddels dagelijks te gast. Ze zijn nauwelijks uit de tuin te krijgen en scharrelen opgewekt rond tot aan de achterdeur. Als ze alle door zangvogels gemorste zaden en door mij gestrooide kruimels, klokhuizen en kliekjes op hebben, vliegen ze de appelboom in om uit te rusten en uit te buiken. …

Lees Meer Lees Meer