In mijn tuin staat sinds jaar en dag een knoopkruid. Knoopkruid bloeit prachtig met lila bloemen die lijken op korenbloem en centaurie, waarvan de plant familie is. Na jarenlang maaien en afvoeren is de bodem iets verschraald, zodat de meeste bloemen wat lager blijven. Zo niet het knoopkruid; dat blijft met kop en schouders boven alle concurrentie uittorenen, en reikt tot navelhoogte.

Elders bloeide knoopkruid al weken, maar bij mij stond het weken in de knop. Ik begon me al af te vragen of er iets aan de hand was. Kregen de knoppen op hun eenzame hoogte geen zin om open te gaan? Vingen ze te veel wind? Maar ze hadden toch elkaars gezelschap? …

Lees Meer Lees Meer

In een determinatieforum op internet verscheen een foto van twee donzige kuikens op de grond. De fotograaf was benieuwd naar de vogelsoort. Het waren nachtzwaluwen.

Nachtzwaluwen jagen ’s nachts en in de schemer op insecten. Overdag versmelten ze met een tak, zitten ze op hun eieren of op hun jongen. Je ziet ze niet, al sta je ernaast. Pas als je bijna op ze staat, vliegen ze weg. …

Lees Meer Lees Meer

Plantenkenner Fred Bos weet een plek die oranjegeel ziet van de wolverlei. Dat is een prachtige plant, verwant aan de goudsbloem, maar dan wat groter, wat steviger en wat (goud)geler. De groeiplaats is een kleine heide op voedselarme grond.

Wolverlei vind ik een van de mooiste plantennamen. Gek genoeg staat juist deze soort bekend onder zijn wetenschappelijke naam: Arnica. Iedereen met belangstelling voor geneeskrachtige planten schrikt nu wakker. Daarom verklap ik de groeiplaats niet. Wolverlei is zo geliefd bij natuurgenezers, dat het risico me te groot is, dat de planten na bekendmaking plotseling verdwenen zijn. Het zou de eerste keer niet zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Een dagje met Rob Bijlsma in het Drents-Friese Wold staat garant voor bijzondere waarnemingen. Ook na een uur hangen op de hei in een dromerig zonnetje ontgaat hem weinig.

Overal zingen boompiepers. Een hommel zoemt van dophei naar helmbloem, en passeert een junikever. Die mag wel oppassen voor de grauwe klauwier daar in dat loofbosje.

Rob kijkt naar alles maar nog meer naar draaihalzen. Draaihalzen zijn spechtachtige vogels die als een slang kunnen kronkelen. Van veilige afstand inspecteren we bomen waarbij Rob een draaihals zag of waarin ze eerder broedden. Dat zijn vrijwel altijd dode berken, zo schreef Rob in Drentse Vogels 34. …

Lees Meer Lees Meer

Met veldbioloog annex ecologisch adviseur Klaas Jager bezoek ik de Dellebuursterheide. Klaas heeft dit kleine maar fijne gebied van It Fryske Gea geïnventariseerd. We wandelen een paar uur door hei, gras en een plukje bos.

“Je ziet hoe dun begroeid dit droge schraalgrasland is”, zegt Klaas. “De grassen zijn vooral buntgras, struisgras en borstelgras. Daartussen bloeien schapenzuring, muizenoor en biggenkruid. En natuurlijk struikhei en dophei. Het is een ideale vegetatie voor zeldzame vlinders als kommavlinder en bruine vuurvinder. En voor vogels als veldleeuweriken.” Die vliegen hier dan ook overal rond, en hangen in de lucht te jodelen en te jubelen. Wat een heerlijk geluid is dat, van januari tot augustus te horen, daar waar veldleeuweriken nog voorkomen. Hier dus. “In optimaal leefgebied kunnen veldleeuweriken in één seizoen vier tot soms wel zes keer broeden”, vertelt Klaas, “tot voor kort hoorden ze bij de tien algemeenste vogels van Nederland. Sinds de jaren ’80 zijn ze uit het boerenland weggemaaid. Ze kregen er niet eens meer de tijd voor één broedsel.” …

Lees Meer Lees Meer

Als jonge vogelaar fietste ik zowat elke maand met een vriend naar de Oostvaardersplassen, die toen nog niet begraasd werden en een grote vogelrijkdom boden. Uit Amersfoort togen we op onze barrels via Nijkerk naar de polder, waar een klein plasje lag met kans op krooneenden. Door het jonge Horsterwold en eindeloze velden ging het naar de Knardijk, de grens van Oost- en Zuid-Flevoland. Zeewolde was er nog niet, de A-6 was er nog niet. In Lelystadhaven was een kantine. Na de koffie begon de helse rit tegen de wind in over de Oostvaardersdijk naar Muiderberg. …

Lees Meer Lees Meer

Er staan in mijn tuin twaalf grote planten, van de soort jacobskruiskruid. Ze beginnen te bloeien met trossen kleine, gele bloempjes. Het zijn fantastische bloemen voor bijen en zweefvliegen. Die snoepen van de nectar en het stuifmeel. Er is maar één soort die de plant zelf opknaagt, en dat is de sint-Jacobsvlinder. …

Lees Meer Lees Meer

Na een week heeft de dassenopvang van de Stichting Das & Boom te Beek-Ubbergen een aangereden jonge das teruggezet bij de burcht waar hij geboren werd.

De jonge das was door wandelaars gevonden op een ATB-pad. Hij had slappe achterpoten en zere voorpoten. Hij was aangereden door een mountainbiker. De das had niets gebroken en herstelde goed, en is inmiddels terug bij zijn familie. Op een wildcamera is te zien dat hij met zijn broertje of zusje speelt. …

Lees Meer Lees Meer

Ze waren laat dit jaar, maar wel met meer dan in jaren. Nog steeds zie ik meikevers vliegen in bossen en heiden. Als kleine helikopters snorren ze de grote kevers ’s morgens en ’s avonds door de lucht. Roestbruin lijken ze dan. Van dichtbij vallen hun zwart-witte flanken op.

Honderd jaar geleden vormden meikevers soms zonsverduisterende zwermen van miljoenen exemplaren. Hun larven vraten de wortels van grassen, granen en andere gewassen. Dat werd door mensen niet gewaardeerd en zoals dat nu nog steeds met treksprinkhanen gebeurt, spoten mensen kwistig met vergif. Meikevers werden zeldzaam. Met vergif zijn de talrijkste soorten uit te roeien. Als jongen struinde ik jarenlang vijf middagen per week door de Amersfoortse bossen en heb ik nooit een meikever gezien. …

Lees Meer Lees Meer

Zeven soorten hommels zag ik in mijn tuintje. Tuin-, aard-, akker-, boom-, steen-, weide- en koekoekshommel. Nu vliegt er een van bloem tot bloem die op een steenhommel lijkt, maar wat slanker gebouwd is en vliegend geen hommelige indruk maakt. Misschien een mannetje, die zijn kleiner dan vrouwtjes. Ik pak de camera en weet hem met voor mij veel geduld te kieken.

Op een foto, uitvergroot tot beeldschermformaat, blijft zo’n beest tenminste stilzitten. Ik zie korte voelsprietjes, grote ogen en smalle vleugels. Wat een hommel leek, is een vlieg. Op internet, die onuitputtelijke bron van plaatjes en informatie, heb ik hem of haar algauw geïdentificeerd. Het is een grote narcisvlieg (Merodon equestris). …

Lees Meer Lees Meer