Natuurdagboek Trouw - Koos Dijksterhuis Koos Dijksterhuis

De trekvogels arriveren

16 april 2014 Koos Dijksterhuis

Gekraagde roodstaart, bonte vliegenvanger, boerenzwaluw, huiszwaluw, boompieper, visdiefje… De zomervogels keren terug uit Afrika. Boomvalk, wespendief, rietzanger, kleine karekiet en koekoek kunnen elk moment gesignaleerd worden. Tuinfluiter, nachtegaal, zomertortel en wespendief volgen in gestrekte vlerk. Wielewaal en gierzwaluw sluiten de rij.
Waarom trekken vogels? Omdat ze ’s winters vluchten voor de kou? Maar andere vogels blijven toch hier? Reigers, kraaien, meeuwen. Er zijn ook vogels die in het hoge noorden broeden en hier overwinteren: ganzen, zwanen, eenden, strandlopers, koperwieken, kruisbekken bijvoorbeeld.
De hamvraag is voedsel. Vogels overwinteren daar waar ze voedsel vinden. Het moet wel opwegen tegen een lange vliegreis. …

Lees Meer Lees Meer

Tortel met krammen

15 april 2014 Koos Dijksterhuis

Op een congres over vogels vertelt vogelaar Jasmijn uit West-Friesland me het verhaal van de tortel. Een buurtgenoot van haar had een Turkse tortel. Een gewonde Turkse tortel. De borst lag open, er was bloed. Jasmijn laat de foto’s zien op haar telefoon.
Buurtgenoot had gezien hoe de duif door de tuin achternagezeten was door een snelle roofvogel. Ongetwijfeld een sperwer. De duif was niet gegrepen, de wond was niet gemaakt door een sperwerklauw. Nee, de duif was in paniek tegen de schutting geknald. Boem! Buurtgenoot erheen, sperwer weg, duivenborst kapot.
Moderne buurtgenoten weten dan wat hen te doen staat: een vogelaar bellen. Jasmijn haalde de duif en bracht hem naar dierenarts Koopman. …

Lees Meer Lees Meer

Achter het huisje op de hei

14 april 2014 Koos Dijksterhuis

Aan de rand van het Dwingelderveld staat een oud, knus huisje. Het wordt als veldstation beheerd door de Stichting Natuuronderzoek Nederland, één van de natuur-stichtingen van Lenze Hofstee. Lenze gaat erheen om de krentenboompjes te zien bloeien en nodigt me uit.

Het huisje kijkt over vroegere hooilanden heen, tussen bosranden met bloeiende krentenboompjes door, uit op hei en vennen. We struinen over het hooiland naar de bosrand. Er bloeien witte krodde, hondsdraf en akkerhoornbloem. Er zingen vinken en fitissen. Op de hei wemelt het van zingende roodborsttapuiten, zingende rietgorzen, zingende geelgorzen, zingende kneuen, zingende leeuweriken. Grauwe ganzen gakken erdoorheen, een dodaars hinnikt, een buizerd mauwt. We zouden een eerste zwaluw, de eerste koekoek, het eerste oranjetipje kunnen aantreffen. …

Lees Meer Lees Meer

Raapzaad koolzaad

11 april 2014 Koos Dijksterhuis

Gedurende drie weken reed ik vaak naar Oost-Groningen. Langs de A7 passeerde ik rond 10 maart een geel veldje. Reikhalzend reed ik erlangs. Zo te zien was het raapzaad. Koolzaad heeft dacht ik iets grotere bloemtrossen. Is raapzaad ook niet iets citroengeler en koolzaad iets eigeler? Hoe dan ook, dat was rijkelijk vroeg voor raapzaad. Het is een verwilderd landbouwgewas, waaruit olie geperst kan worden. Koolzaad is ook een verwilderd landbouwgewas, waaruit olie geperst kan worden. Hetzelfde geldt voor mosterd, en deze drie kruisbloemige planten lijken sterk op elkaar. Mosterd bloeit in mei, raap- en koolzaad vanaf april. …

Lees Meer Lees Meer

Lente in het Haaksbergerveen

10 april 2014 Koos Dijksterhuis

Vorige week liep ik met twee vrienden door het Haaksbergerveen in Twente. De zon straalde uit een wolkenloze hemel en we hoorden overal fitissen. De eerste van het jaar. Ze zijn terug uit West-Afrika. Fitissen zijn algemeen.

Lente in Oost-Nederland – we hoopten op overtrekkende wouwen, visarenden en kraanvogels. Vogels lijken precies te weten waar je op hoopt en dat krijg je niet te zien. Wel zie je altijd andere leuke soorten. Behalve de fitissen zagen we minstens vier blauwborstjes. Eén ervan zat lange tijd uit volle blauwe borst te zingen, zonnetje erop, een kleurrijk tafereel van tropische allure. Ze komen dan ook uit Afrika, hoewel sommige blauwborstjes in Spanje of Portugal overwinteren. …

Lees Meer Lees Meer

Vlucht rond West-Friesland

9 april 2014 Koos Dijksterhuis

Bui boven IJsselmeer. Foto Koos Dijksterhuis

Akkerbouwer Jaap van der Beek uit Middenmeer toont me hoe ik zijn vliegtuigje inschuif. Mijn benen om een stuurknuppel. Als Jaap stuurt, beweegt ie mee. We hobbelen over het weiland. Een paartje bergeenden waggelt opzij.
Na een aanloopje en dat gevoel in mijn buik van toen ik als kind op de schommel zat, zijn we boven. Achter ons glinstert het IJsselmeer, voor ons de Noordzee. De grens van de groot en strak bekavelde Wieringermeer en het oude, knoestige land slingert onder ons. Het is de 800 jaar oude Omringdijk die heel West-Friesland omringt. Het is de oudste zeedijk van Nederland en we volgen hem helemaal: 126 kilometer. …

Lees Meer Lees Meer

Oude dijk door het land

8 april 2014 Koos Dijksterhuis

In West-Friesland, Noord-Holland ligt ’s lands oudste dijk. De Omringdijk stamt uit 1200. De dijk is 126 kilometer lang en omringt het gebied tussen Enkhuizen en Alkmaar. Hij houdt het IJsselmeer buiten de deur, maar het grootste deel doorsnijdt het land. Je mag erop wandelen, fietsen en zelfs autorijden. Ik ben daar een paar jaar geleden op beland geraakt, niet wetende dat ik op zo’n oude, lange dijk reed. Het weggetje wrong zich in bochten om oude dijkdoorbraken, waar nu nog ronde meertjes liggen: wielen, kleine natuurparadijsjes. Van de dijk af had ik een prachtig uitzicht op die wielen, op weiden en akkers en die karakteristieke, piramidevormige stolpboerderijen. …

Lees Meer Lees Meer

Tureluurs en de andere drie

7 april 2014 Koos Dijksterhuis

De eerste grutto roept boven het natuurmonumentje Kardinge ten oosten van Groningen. Kieviten buitelen boven de aangrenzende, extensief beboerde weilanden en akkers. Scholeksters scharrelen langs de oevers van de plas en ja hoor, daar zie ik tureluurs door het gras stappen. Algauw vliegen er een paar op met hun oranjerode poten gestrekt naar achteren. Ze roepen zacht hun drietoon: tjuu-uu-uu. Tureluur dus. Prachtige beestjes. …

Lees Meer Lees Meer

Sleedoorn

4 april 2014 Koos Dijksterhuis

Wat een weertje. Ik laat het werk alleen en wandel even door het Natuurmonumentje Kardinge bij Groningen. Overal bloeien speenkruid, paardebloem, kleine veldkers. Ik vind bloeiende ereprijs en paarse dovenetel. Gele dovenetel zit nog in de knop. Bosanemonen bloeien en het eerste fluitekruid is zijn tijd vooruit.

Maar het opvallendst zijn de witte bloempjes van de sleedoorn. De bosranden worden steeds mooier. De witte sleedoorns, rode kornoeljes en groene meidoorns maken er een tricolore van. Sleedoorns bloeien op de kale takken, en als de bloemen er zijn, voegen de bladeren zich erbij. …

Lees Meer Lees Meer

Mannelijke katjes

3 april 2014 Koos Dijksterhuis

Even maar liggen ze op de weg, op het pad, op het gras: vuurrode… het lijken wel dikke borstelwormen. Maar het zijn de katjes van populieren. Mannelijke populieren. Populieren hebben vrouwelijke bomen en mannelijke. Tweehuizig noemen botanici dat. De mannenkatjes hebben hun stuifmeel geloosd en zijn verder overbodig. Weg ermee.

De populierenvrouwen bewaren hun katjes nog twee maanden. Ze worden bevrucht door het aanwaaiend stuifmeel. In mei of juni is het zaad rijp en zullen de zaaddozen openbarsten. De zaadjes dwarrelen weg op de wind, dankzij hun pluizige parachute. Dat pluis kan het gazon volledig bedekken. Zomersneeuw. …

Lees Meer Lees Meer