Er wordt, nog afgezien van kerstbomen, veel bos gekapt. Bosbeheerders verkopen het hout en krijgen subsidie voor herstel van het open landschap, zoals duin en hei. Dit landschapsherstel maakt veel natuur kapot. Hei en duin moet je open hóuden, zeker waar kalkrijk kwelwater zorgt voor een bijzondere flora. De opschietende wilgen, berken en dennen, woekerende vogelkersen en soms ook ontkiemende eiken zouden elk jaar met de hand uitgetrokken moeten worden. …
Ik kreeg een vraag over een dode vlieg. De vlieg had een fraai patroon van zebrastrepen en was in beslag genomen door een schimmel. Hij was overleden nadat die schimmel hem had doorregen met zwamvlokdraadjes. De vlieg zat open en bloot. Zelden vallen dode vliegen zo op als dode vliegen die door de schimmel Entomophthora muscae gedood zijn.
De witte uitslag op de vlieg is de schimmel. Die leeft een tijdje in een levende vlieg of mug, waarna hij het tijd vindt zijn sporen te verspreiden. Dat kan het beste vanaf een hoge plaats. Alvorens de vlieg de genadeklap te geven, manipuleert de schimmel daarom eerst diens hersentjes, zodat de vlieg maar één ding wil: naar boven! Hij kruipt omhoog tot hij het niet langer volhoudt. Dan gaat de vlieg dood, maar eerst spreidt hij nog even zijn vleugels. Ook dat gedrag wordt hem ingegeven door de hersenspoelende schimmel. …
In de tuin van Jeanette Essink in Drenthe is altijd van alles te zien. De koffie wordt koud omdat je geen tijd krijgt ervan te nippen. Voor het raam staan namelijk voederplekken opgesteld, waar het altijd wemelt van de mussen, de mezen en de vinken. Groenlingen zijn van de partij, een winterkoninkje wipt langs. Mocht je even niet opletten, dan is Jeanette de eerste om je bij de les te halen: ‘hé, een boomklever!’ …
Hoor wie klopt daar kinderen
Hoor wie klopt daar kinderen
Hoor wie klopt daar, is’t de zwarte knecht?
Nee, die is ontslagen
Al die hamerslagen
Zijn afkomstig van de zwarte specht
In het Noordzeekanaal wemelt het van exotische brakwaterdieren, meegelift met schepen. Er vormen zich al complete riffen van exotische trompetkokerkalkwormen, borstelwormen die vanuit hun kalkkokers met waaiertjes voedsel uit het water halen. Weekdierkenner Rykel de Bruyne laat me zo’n rif zien.
Tussen de kakkokerwormen leven gebogen traliemossels, schelpdieren met een traliewerkje van ribbels, en een deukje in hun zij. Misschien gedijen die mossels hier omdat het water helder is, maar misschien is het water ook wel helder omdat de mossels het filteren. …
In zijn jeugd was ie strak, wit, gevuld en getooid met een hoed vol franje. Nu is ie oud, verschrompeld, kaal, bruin en is zijn hoed doorboord. Het verschil tussen jeugd en ouderdom is bij een parelstuifzwam slechts enkele dagen.
Ik vind het wel een intrigerend bolletje, zo op die steel. In dat bolletje zijn de sporen gerijpt. Die ontsnappen door het gat en waaien alle kanten op. De sporen zijn zo klein, dat ze met hun allen wel gasvormig lijken. Als de sporen er nog niet allemaal uit zijn, en je tikt de zwam even aan, dan ontsnapt er een wolkje dat eruitziet als een pufje rook. Misschien dat de kabouters, die soms zichtbaar worden na consumptie van bepaalde soorten zwammen, daarom altijd een pijpje toegedacht krijgen. …
Als je bij Jeanette Essink langsgaat, en als het niet regent, zul je haar meestal buiten aantreffen, in haar grote, als natuurparadijs ingerichte tuin. Haar begroeting bestaat vaak uit een ‘Kijk nou wat ik ontdekte, kom gauw kijken!’ Van de week betrof dat kleine wintervlinders; vrouwtjes nog wel. …
Huismussen wonen bij mensen: onder daken en in tuinen. Je zou denken: vogels die bij mensen wonen doen het goed, want er zijn meer mensen dan ooit. Dat geldt misschien voor kippen, maar niet voor mussen.
Dat de huismus veel terrein heeft verloren is al lang bekend. Als ik huismussen hoor tjilpen, veer ik verrast op: hé, huismussen! Ik word altijd vrolijk van die boefjes. Helaas offeren we die vogels op aan financieel gewin. Huismussen zijn hun leefgebied op het platteland al eerder grotendeels kwijtgeraakt, en leveren ook in de bebouwde kom ruimte in. …
De vogels die naar het zuiden trekken, maken een gevaarlijke tocht. In Frankrijk knallen honderdduizenden hobbyisten ze uit de lucht. Ongeacht hun zeldzaamheid of beschermde status gaan de vogels eraan: kieviten, grutto’s, wulpen, zomertortels: piefpafpoef… Intussen hebben ze Spanje bereikt.
In Spanje is Extremadura een begrip onder vogelaars. De naam van die streek alleen al! Ik was er vijftien jaar geleden en was onder de indruk. Steile rotswanden, glooiende graslanden en uitgestrekte steeneikenbossen. Toen was het mei en werd er niet gejaagd. Wel zag ik bulldozers met EU-subsidie bloeiende hagen met broedende vogels en al wegschuiven, om landwegen te verbreden waar drie auto’s per dag reden. Nu is het herfst: jachtseizoen. …
‘Tjaktjaktjak’, hoor ik als ik appels pluk. De appelliefhebbers onder de vogels trekken zich tijdelijk terug en houden me van een afstand in de gaten. Alleen een roodborst waagt zich dichtbij. Maar merels en mezen drentelen rond tot zij weer mogen. Net als de kramsvogel.
Kramsvogels zijn stevig gebouwde lijsterachtigen. Ze zijn voor een lijster tamelijk kleurrijk. Ze broeden vrijwel niet in Nederland, maar nemen in de herfst met honderdduizenden plaats in onze bossen, parken en tuinen. Ze storten zich op de bessen die de merels en andere liefhebbers lieten hangen. En op late appels, zoals bij mij in de tuin. …