Koos Dijksterhuis

Net als vorig jaar zocht ik in mei op Schiermonnikoog naar aardbeivlinders. Of: naar een aardbeivlinder, want één zo’n beestje zou mij al heel blij maken. Net als toen bezocht ik alle bloemrijke duinvalleien waar ik kans dacht te hebben. En net als vorig jaar dacht ik na tientallen gamma-uiltjes, mi-vlinders, Icarusblauwtjes, hooibeestjes en een paar Jacobsvlinders eindelijk beet te hebben…

De duinvalleien waar ik zocht waren vochtige, kalkrijke plekken, waar het kwelwater nog niet opgedroogd was in de dagenlang door geen wolk belemmerde zon. Er bloeiden orchideeën, brede ereprijs, kleine ratelaar, egelboterbloem, Spaanse ruiter, echte koekoeksbloem, rolklaver, wateraardbei en tormentil. Op de zandige duinhellingen eromheen grepen dauwbramen met hun uitlopers om zich heen. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog wandel ik met hond door de duinen. Op het pad ligt een partij grijze veren. Daar is een duif gepakt. Hond trekt vooruit, want een paar meter verder ligt de geplukte duif. Het is een postduif.

Hij of zij heeft wel drie ringen om z’n poten. De standaardring bevat de code NL2025 1238534. Ik probeer de ringen van de poten te trekken maar dat lukt niet. Vroeger zou ik mijn zakmes gepakt hebben en de ring aan het koord van mijn verrekijker hebben geregen. Maar het bloederige hoopje botten met vleugels stinkt flink en ik deins terug. Bovendien moet ik met één had de hond erbij weghouden – ze heeft duidelijk een andere geurbeleving. …

Lees Meer Lees Meer

Vanuit ons huisje op Schiermonnikoog hebben we zicht op een zogenoemde mussenflat. Dat is een driedelige nestkast, met drie appartementjes boven elkaar, elk voorzien van een vlieggat.

Iemand heeft ooit bedacht dat mussen, omdat ze met elkaar optrekken, graag in een flat wonen. Geen luxe-penthouse, maar een stapel identieke éénkamer-appartementen. Gek eigenlijk. Als er één diersoort is die met elkaar optrekt, is het de mens wel. Wij mensen betalen zelfs honderden euro’s om in een volgestouwd vliegtuig naar een volgepropt strand te reizen. We betalen tien keer zoveel voor een kop koffie als we er op een druk terras mee mogen zitten. Toch ken ik niemand die liever in een flat woont dan in een vrijstaand huis. Waarom zouden mussen dat dan wel willen?

Mussen willen dat niet. Onze mussenflat hangt er al jaren en er hebben heel wat mussen in gebroed. Ze zaten altijd in het bovenste kastje. Altijd. …

Lees Meer Lees Meer

Toen ik onlangs in Marokko was, kwam ik terecht in een autobandenwwerkplaats. Dat is precies zo’n inspirerende omgeving als u denkt. Geen daglicht dringt door in de krochten waar zwarte vegen, glinsterende plassen en een enkele reclame-affiche de enige versiering zijn van de betonnen muren en vloeren. Hard gesis van hydraulische bandenpompen, het gekletter van enorme bandlichters op de grond en daardoorheen een hard jengelende radio maken communicatie nagenoeg onmogelijk. Wel was iedereen reuze-aardig en behulpzaam.

In een kooitje op de grond zat een putter op het enige zitstokje in zijn gevangenis. Aan zijn snavel zag ik dat ie soms geluid maakte. Waarschijnlijk zong hij zijn gevarieerde kwetterliedje. Niemand hoorde het, laat staan een soortgenote. In steden zingen zangvogels luider om over de herrie heen te komen, maar hier viel niet tegenop te schreeuwen. …

Lees Meer Lees Meer

Elke lente krijg ik lezerspost over vogels die hardnekkig op het raam kloppen. Alsof de vogel naar binnen wil. Soms verwijst men naar het versje: “roodborstje tikt tegen het raam, tiktiktik, laat mij erin.’ Men vindt het meestal grappig. Nergens blijkt uit dat de op het raam kloppende roodborst of andere vogel het ook grappig vindt. Die pikt bloedserieus tegen het raam.

Intussen heb ik van dat roodborstje tot een knobbelzwaan gehoord en vaak ook zelf gezien, dat ze tegen een raam pikken. Het getik is niet bedoeld om binnengelaten te worden; de ruimten achter het gepikte glas zijn zelden bevolkt met mensen die klaar staan met korreltjes suiker of kruimeltjes brood. Nee, het pikken is geen toenaderingspoging, integendeel, het is bedoeld om een rivaal te bestrijden. …

Lees Meer Lees Meer

‘Ik zag laatst zonnedauwvedermotten!’ Joop Verburg van de Natuurvereniging Zuidwolde klinkt verbaasd en verwonderd en verheugd. ‘Het waren er veel, ik dacht eerst mugjes, maar toen keek ik eens goed… Denk je eens in dat een vlindertje van hooguit dertien millimeter op zonnedauw gaat zitten!’

Dat is inderdaad kras want zonnedauw is een vleesetend plantje. Insecten die zich laten lokken door de glinsterende, zoet geurende druppeltjes op de blaadjes, kleven eraan vast en worden verteerd. Maar de zonnedauwvedermot weet er ongedeerd eitjes op af te zetten. …

Lees Meer Lees Meer

Vanuit de Randstad veroverden ontsnapte en verwilderde Nijlganzen de rest van het land. Zelf deed ik dat ooit ook. Ik verliet op mijn zeventiende de Randstad en verwilderde rap in het noorden des lands waar ik, behoudens enkele jaren in verre buitenlanden, en deeltijdbewoning in Den Bosch, Boxtel en Haarlem, altijd bleef en nog steeds woon. Mijn haren zijn wild gebleven maar aanzienlijk grijzer, terwijl mijn leefstijl getemd is.

De Nijlganzen hier zijn ook helemaal ingeburgerd en houden er een huiselijke leefstijl op na, met een bloeiend gezinsleven dat vaak in de winter al begint. Veel vogelaars en natuurkenners kijken neer op de exotische en van oorsprong voor de sier gehouden pronkvogels. Ze beseffen niet dat die ganzen zich niet vrijwillig lieten kortwieken. Ze zijn toch maar mooi ontsnapt en verwilderd in een vreemd continent. Knap eigenlijk. …

Lees Meer Lees Meer

In 2009 sprak ik scholekster-onderzoeker Bruno Ens van Sovon Vogelonderzoek, die waarschuwde voor de vrije val waaraan de scholeksterstand begonnen leek te zijn. Sovon had toen het Jaar van de Scholekster uitgeroepen. Er broedden nog bijna honderdduizend paartjes scholeksters in Nederland. Daar is intussen slechts een derde van over. En hoewel 2023 alweer een Jaar van de Scholekster was, gaat de achteruitgang door.

Niet dat schollies zo veeleisend zijn. Ze zijn wadvogel, strandvogel, weidevogel en akkervogel, ze broeden op dijken, graslanden, kwelders, stranden, schelpenvelden en grinddaken. Ze eten kokkels, mossels, oesters, wormen en larven. Maar hoe veelzijdig en flexibel ook, tegen het ruimtebeslag van ons mensen kunnen ze niet op. …

Lees Meer Lees Meer

Als natuurdagboekanier schrijf ik graag over dieren en planten die ik zelf tegenkom. Dat heeft als bijkomend voordeel dat mijn onderwerp enigszins actueel is. Hoewel ik tijdloosheid nastreef, want wie in het hier en nu leeft, plukt de dag, zo doen alle moderne coaches en goeroes geloven. De dieren en planten die ik tegenkom hebben weinig last van gepieker over de toekomst dan wel gezwijmel bij het verleden. Die leven, zij het niet allemaal, bij de dag.

Dat ik bij voorkeur schrijf over wat ik zelf meemaak, heeft een keerzijde: de dieren en planten die zich gemakkelijk laten zien, hebben meer kans de krant te halen. Nachtvlinders zijn er veel meer dan dagvlinders, maar je ziet ze niet hè. Tenzij ze overdag actief zijn, zich snel uit de planten laten opjagen of op licht afkomen en op het keukenraam gaan zitten. …

Lees Meer Lees Meer

Mei is de tijd om waadvogels, die onderweg naar hun noordelijke broedgebieden Nederland passeren, in hun mooiste zomerdracht te zien. Met waadvogels bedoel ik steltlopers: strandlopers, plevieren, ruiters en nog een paar groepen.

Afgelopen weekend maakte ik met drie oude, nog net geen bejaarde vrienden een vogelkijkronde door het Lauwersmeer. Er waren vrij veel kemphanen, enkele kleine plevieren en twee kleine strandlopers. Meer soorten bleken er te zien toen we even over de zeedijk loerden. Op de droogvallen wadplaten stapten honderden bonte strandlopers rond, in de lente herkenbaar aan onder meer hun zwarte buikjes. …

Lees Meer Lees Meer