Koos Dijksterhuis

Deel 7 in de reeks vogelgeluiden gaat over de zanglijster. Ik hoorde de eerste op Valentijnsdag, maar Grietje Bethlehem uit Groningen hoorde ze al twee weken eerder. Dat is vroeg, want de meeste van onze zanglijsters overwinteren in Frankrijk, en die keren eind februari terug. Vele trekken dan door naar Scandinavië.

Een zanglijster die in Nederland wil broeden, begint algauw te zingen. In bossen, parken en tuinen zijn dan de meest gevarieerde klanken te horen. Geen vogel kan tippen aan de muzikale omlijsting van de zanglijster! …

Lees Meer Lees Meer

Als de natuur in Nederland ergens vrij spel heeft, is het wel de oostpunt van Schiermonnikoog. ‘Punt’ klinkt klein maar in dit geval is dat het halve eiland. Voorbij paal 10 zijn er nauwelijks paden en moet je je over het strand of door de kwelder begeven, een lange, soms zware tocht. Ik kom mijn hele leven al vaak op Schiermonnikoog, en mijn vader bracht er in de jaren dertig reeds vakanties door. Toen hield het eiland op bij paal 16.6, tien kilometer ten oosten van het huidige strandpaviljoen. Intussen is er vierenhalve kilometer bijgekomen: een strandvlakte met geulen en jonge duinen, natte en droge, begroeide en kale delen. Op het verste punt, het eindpunt zeg maar, komen Waddenzee en Noordzee elkaar tegen. De vaak kolkende, soms verstilde zeewateren daar zijn het domein van zeehonden, zeevogels en zeevissen. …

Lees Meer Lees Meer

Beginnen zanglijsters in februari te zingen, en schrapen merels dan hun keel, hun grote neef doet dan al volop auditie voor de rol als goede echtgenoot en vader. De grote lijster is nummer 6 in mijn lentereeks over vogelzang.

Een grote lijster lijkt qua verschijning op een zanglijster. Een grote lijster is echter groter, staat rechter op, is bleker, heeft rondere vlekken op zijn of haar buik en witte stroken op de staart. Qua vocalises lijkt een grote lijster op een aarzelende merel: zingt een merel soms lang achtereen, een grote lijster begint trillerig, en net als je denkt dat ie op gang komt, stopt ie alweer. Toch is het lied van de grote lijster onder vogelaars en natuurliefhebbers heel geliefd. Misschien juist omdat het wat subtieler is. Is de merel Chopin, dan is de grote lijster Satie. …

Lees Meer Lees Meer

Tegen de ochtend begon het te sneeuwen. Het schemerde nog, maar door de sneeuw was het licht in het bos. Hond en ik lieten op sommige paadjes de eerste sporen na. Op de meeste paden waren anderen ons voor. Ik keek goed naar sporen, maar zag alleen de zoogdier-top-3: mens, hond en kat.

Hond zocht ook sporen, al keek ze niet, ze rook. Dat doet ze altijd, ze schuimt als een stofzuiger de grond af, de pollen, de molshopen. Nu ook, maar de meeste sporen gingen schuil onder de witte deken. Ze is nog jong, ze heeft vorig jaar als jong hondje één keer sneeuw meegemaakt, maar dat is ze vast vergeten. Uitgelaten huppelt en graaft ze in de zachte massa die als een suikerspin verdwijnt wanneer je erin hapt. Niet dat ze suikerspinnen kent. …

Lees Meer Lees Meer

Zondagochtend 9 februari rond half elf hoorde ik de eerste vink zingen. De vinkenslag, zo noemt men de zang van deze vogel. Een vink tettert van hoog naar laag, maar eindigt met een zwieper die weer omhoog gaat. Als je de √ waarmee lijstjes afgevinkt worden als geluidsweergave ziet, moet je hem even omdraaien. Volgens Van Dale heet het symbool een vinkje omdat het zou lijken op een door een kind getekend vogeltje. Volgens mij volstaat voor zulke vogeltjes een v en is de asymmetrisch lange zijde overbodig. Bovendien zijn er veel meer vogels dan vinken. De Etymologiebank oppert een verwantschap met het Franse vu: gezien. Zijn daarmee alle opties afgevinkt? …

Lees Meer Lees Meer

Hoe lager de zon, des te hoger en boller de regenboog. Ik associeer regenbogen met november en maart, de maanden van woest weer met temperaturen rond het vriespunt, met wind, donkere wolken en daaronder felle zon door de door regen of hagel gewassen lucht. Met spierwitte zilverreigers, zwanen en meeuwen, oranjegele rietkragen, rode bosranden en knalgroene weiden – intense kleuren. Vanwege de overdrijvende buien en de lage zon is er vaak een regenboog. …

Lees Meer Lees Meer

Op nummer 4 in mijn chronologische reeks van vogelgeluiden staat zowaar de groenling. Ik heb nog nooit zo vroeg in het jaar een groenling horen zingen: eind januari. Nou kan dat komen door onze verhuizing naar Noord-Drenthe, waar in het halfopen landschap van oude landgoederen en extensieve weilanden relatief veel groenlingen voorkomen. Daar heeft misschien altijd wel een groenling in januari gezongen. De vroege vogel vangt de worm, zoals de Engelsen zeggen, maar dan in het Engels.

In mijn vorige huis had ik tien jaar geleden ’s zomers meerdere en ’s winters nog meer groenlingen. In de winter krijgt Nederland Scandinavische groenlingen op bezoek. Dat kunnen er honderdduizenden zijn, als de winter in het hoge noorden streng is. Strenge winters worden schaars, dus misschien draagt dat bij aan de achteruitgang van bezoekende groenlingen. …

Lees Meer Lees Meer

Nova is dood. Het harige monster werd bijna twintig. Ze zag er volgens de dierenarts lang niet zo oud uit, ze had een mooie vacht die ze nauwkeurig schoonhield, soms in de meest schaamteloze houdingen. Ze belandde met een soepele sprong in het hoogste van haar drie slaapholen en schudde de hond af met geblaas en gemep.

Van haar twintig jaren heb ik de helft meegemaakt. Ik leerde haar baasje kennen en kreeg Nova er gratis bij. De eigenzinnige kat moest weinig van aaiende mensen hebben, maar we sloten gauw vriendschap. Door haar vlak voor ze brokjes kreeg even te knuffelen, werd ze allengs aanhankelijker. Die brokjes schrokte ze op, om ze vervolgens weer uit te kotsen. Dan snuffelde ze er verbaasd aan en at ze ze nog eens op. Smaken verschillen. …

Lees Meer Lees Meer

Hoewel er altijd enkele nachtvorstbestendige doorzetters zijn (kamille bijvoorbeeld is een taaie), zijn de meeste (na)zomerbloeiers nu echt wel uitgebloeid. De nieuwe generatie staat al in de wachtkamer. Toch is er ’s winters nog verrassend veel botanische kleur in de natuur te zien, als het geen al te grauw schemerweer is. …

Lees Meer Lees Meer

Pas eind januari hoorde ik het vertrouwde en mij geliefde riedeltje van een heggenmus. Het is een hoog en snel liedje. Ik moet erbij denken aan de Engelse term quicksilver, maar dat betekent ‘kwik’ wat niet voldoet. Ik zou dan eerder voor ’snelzilver’ pleiten, maar dat begrip bestaat niet. Daarom noem ik het heggenmusriedeltje een liedje van zilverpapier. …

Lees Meer Lees Meer