Koos Dijksterhuis

Hoe groter een man zijn ballen, hoe kleiner zijn hersens. Het verband tussen balgrootte en hersenkrapte is meer dan een kroegweetje. Het is zelfs wetenschappelijk aangetoond. Bij vleermuizen althans. Alle vleermuizen hebben grote ballen, maar sommige hebben kolossale.

Er zijn monogame, polygyne en polyandrische vleermuizen. In die zin lijken ze op mensen. Monogamie is wederzijdse trouw aan één partner. Polygynisch is een man met meer vrouwen, polyandrisch is een vrouw met meer mannen. De mannetjes van polyandrische vleermuizen concurreren om één en dezelfde vrouw – wie mag er vanavond? Die mannetjes hebben grotere ballen dan polyginische en monogame mannetjes. Met die ballen maken ze meer zaad en hoe meer zaad, des te meer succes oogsten ze in de moordende spermacompetitie. …

Lees Meer Lees Meer

Een vriend stuurde me een foto van een lentevuurspin. Vriend woont op de Veluwezoom en was in de Hoge Veluwe geweest. Zowel op de Veluwezoom als op de Hoge Veluwe komen lentevuurspinnen voor. Prachtige beesten, met dal knalrode lijf en heerbeest-achtige stippen.

Lentevuurspinnen hebben zwarte poten, herfstvuurspinnen hebben rode achterpoten, zomer- en wintervuurspinnen ken ik niet. Vuurspinnen zijn niet algemeen en als ze er al zijn, leven ze ondergronds en laten ze zich niet gauw zien. Ze kunnen een jaar of drie oud worden. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn tuin staat tussen een met klimop en klimroos begroeid muurtje en een hortensia één ligusterstruik. Hoe die daar komt weet ik niet, maar hij is al twee meter hoog. Op een blaadje ervan neemt een wesp plaats. Het is geen gewone limonadewesp, hij ziet er heel anders uit: kleiner en met minder gele strepen. Het is een muurwesp, een wesp die in een gat in de muur zijn (of liever haar) nestje maakt. Het mag ook een gat in een boom of paal zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Begin juli vond ik op een gemaaid grasveld met enkele beukenbomen paddestoelen met dikke, scheve, slijmerige hoeden op rondborstige stelen. Echte zwammen, die in het bos van Olivier Bommel hadden kunnen groeien. Het waren boleten, van een minder geheimzinnige soort dan ze leken: eetbare boleten waren het, beter bekend als eekhoorntjesbrood.

Deze exemplaren leken me niet lekker meer, oud en verweerd als ze waren. Die moeten er in juni al geweest zijn. Boleten als eekhoorntjesbrood kunnen in vochtige zomers reeds hun hoeden opzetten, maar juni is wel vroeg. Het was dan ook een nat begin van de zomer. …

Lees Meer Lees Meer

De futen hebben vier grote jongen, al zijn die nog jeugdig gekleed in hun gestreepte hansopjes. Maar op de rug van papa of mama meevaren, lekker warm onder de oudervleugels, is er niet meer bij. Piepend zwemmen ze achter moeder of vader aan, als die een vis gevangen heeft. “Voer mij, voer mij!” Ze krijgen de vis ook wel, maar niet zomaar. Ze krijgen een training in zelfvoorziening. …

Lees Meer Lees Meer

Angelica archangelica heet hij in wetenschapslatijn: engelachtige aartsengel. Hoe engelachtig kan een engel zijn? De grote engelwortel, zoals ie in het Nederlands iets minder, maar toch nog behoorlijk engelachtig heet, leerde ik als vijftienjarige jongen kennen in de Nieuwkoopse plassen. Daar verbleven wij een lang weekend met de natuurclub en werden mij moeras-, water- en oeverplanten aangewezen.

De engelwortel sprak mij wel aan vanwege zijn forse postuur – engelwortel kan wel tweeënhalve meter hoog worden – en ronde schermbloemen. Die bolle bloemen maken engelwortels gemakkelijk te onderscheiden van bijvoorbeeld bereklauw, watereppe, fluitekruid en andere schermbloemigen. De stengels kunnen roodbruin kleuren. …

Lees Meer Lees Meer

Het zoemt in mijn tuin zoals je het niet vaak meer hoort zoemen. Op de gele bloempjes van jacobskruiskruid is het een komen en gaan van bijen en zweefvliegen. Er zijn kleine bijen met een oranjerode buik en nog kleinere bijen, zwart met dunne dwarsstreepjes.

Op de foto zit een behangersbij, waarschijnschijnlijk een tuinbladsnijder. Behangersbijen knagen blaadjes in stukjes en bekleden met die blaadjes hun nestholte. Ze gebruiken er ook wel bloemblaadjes voor, zodat het een fleurig nestje kan worden. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik zwem, voel ik de neiging te water geraakte, spartelende insecten te redden. Daar is meestal geen beginnen aan. Meestal red ik een paar zweefvliegen, bijen en vlinders en daarna hebben ze pech. Voor de vissen zijn ze welkome versnaperingen, sus ik mijn schuldgevoel.

Het spiegelgladde water van het meer wordt verstoord door mijn boeggolf en mijn geklots. Ik zwem een meer over. Ik ben geen goede zwemmer, ik heb niet eens een diploma. In de acht jaar dat ik op de zweterige tribune naar de zwemlessen van mijn kinderen keek, leerde ik sommige badmeesters een beetje kennen. Eén ervan, een vriendelijke Irakees, nodigde mij een keer in een les uit. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn verwilderde tuin zijn geel nagelkruid, oranje havikskruid en grootbloemige hertshooi uitgebloeid. Valeriaan en teunisbloem sputteren nog na. Nu zijn brunel, bosandoorn en moerasandoorn aan de beurt. Geel havikskruid is nog niet zo ver. Ik struin door het grasveldje en telkens springen bruine kikkers voor me weg. Ik trek paardebloemen en kleine wilgeroosjes uit en maai en hark het ruigste deel van het gras, om enkele pollen ooievaarsbekken heen. …

Lees Meer Lees Meer

Als één van ons vroeg wakker wordt en het mooi weer is, zullen we voor dag en dauw naar het duinmeer. Om zes uur word ik wakker. Geliefde kreunt dat het geen mooi weer is, maar achter de gordijnen gluurt de morgenzon vanuit een wolkenloze hemel. Het daagt in het oosten, het licht schijnt onverbiddelijk.

Uit de veren, op de fiets, sloffen door het zand. Hoewel het strandje dagelijks schoongemaakt wordt, liggen er de onvermijdelijke plastic flesjes en zelfs een spuitbus deodorant. We gooien de troep in een vuilnisbak. Terwijl ik het kraakheldere meer steeds hoger tegen mijn benen voel prikkelen, zie ik op de bodem een bierfles staan. Het losgeweekte etiket ligt er naast. …

Lees Meer Lees Meer