Koos Dijksterhuis

Leeft natuur? Dat hangt af van je definitie. In het Natuurdagboek schrijf ik over levende natuur, al maak ik soms een uitstapje naar niet-levende natuur. De grens tussen leven en niet-leven is onscherp; tenslotte is leven uit niet-leven ontstaan. Iets wat leeft heeft vaak een celwand of huid. Het reguleert het milieu daarbinnen. Het heeft een stofwisseling, het plant zich voort.

Natuur leeft is ook een schrijfwedstrijd van de Werkgroep Literatuurprijs Schiermonnikoog. Tot 1 september kun je met een natuurcolumn meedingen naar een dinerbon van honderd euro. Waarin een klein eiland groot kan zijn! Ook in natuurwaarden natuurlijk. Dat het eiland kan inspireren tot schrijven weet ik als geen ander. Ik heb al eens ruim 200 natuurdagboeken over Schiermonnikoog gebundeld. …

Lees Meer Lees Meer

Twee keer kreeg ik een foto toegestuurd met de vraag welke rups erop stond. Ik kwam een jongen tegen die een schepnet door een sloot haalde, en ook zo’n beest had gevangen. Hij wist niet wat het was. Mijn geliefde en ik zaten vorige week aan een vijver en zagen een merel bezig met een prooi…

Ik nam aan dat het een regenworm betrof maar door de kijker bleek het een ander schepsel Gods te zijn. Het beestje werd op merelmanier geslacht – opgepikt en op de grond gekwakt. Daar lag het in het gras. Het beklagenswaardige wezen was alleen zichtbaar tijdens oppikacties van de merel. …

Lees Meer Lees Meer

Zwaluwen zijn er nog, maar de gierzwaluwen zijn begin augustus vertrokken. Er vliegen wel doortrekkers over en soms blijven die dagen hangen boven een water of moeras, om daar op bijvoorbeeld dansmuggen te jagen. Dat doen zwaluwen ook.

Huis-, boeren- en oeverzwaluwen scheren broeder- en zusterlijk langs en door elkaar heen op plekken waar insecten te vangen zijn. Dat broeder- en zusterlijke kan schijn zijn; misschien verafschuwen ze elkaar wel, je weet het niet. …

Lees Meer Lees Meer

Op het keukenraam zit een vedermot. Altijd als ik een vedermot zie, valt me op hoe klein zo’n beestje is. Vedermotten zijn nachtvlinders en sommige vlinderkenners scharen ze onder de micronachtvlinders, de heel kleine nachtbrakers waarvan er honderden soorten rondfladderen.

Met hun kruisvorm  zijn vedermotten heel gemakkelijk van andere nachtvlinders te onderscheiden, maar niet van andere vedermotten. Er zijn tientallen soorten in Nederland, maar vele zijn even zeldzaam als de waardplant die hun rupsjes eten: zonnedauw bijvoorbeeld. Een zonnedauwvedermot of duizendguldenkruidvedermot is mijn raamzitter dan ook beslist niet. …

Lees Meer Lees Meer

Doorgaans zijn grote bonte spechten de op één na grootste geluidsbronnen onder onze tuinvogels. De laatste weken hebben ze de meerkoeten van hun akoestische toppositie verdrongen. De spechtjes staan nu op 1!

Ze roffelden maandenlang, stopten daar toen even mee, terwijl ze wel veel hamerden en naar elkaar riepen. Ze lieten uiteraard onvermoeibaar hun korte maar krachtige ‘tjik!’ horen, en voegden daar schelle kreten aan toe, vooral als ze elkaar in de weg zaten, of elkaar achterna jaagden. …

Lees Meer Lees Meer

Iedere zomer zijn de eerste, groene eikels, de eerste vallende kastanjebolsters en vooral de eerste ruiende kokmeeuwen de onherroepelijke herauten van de herfst.

Na de langste dag neemt de hoeveelheid zonlicht allengs sneller af en in augustus, hoe zomers en zonnig het ook is, raken veel planten uitgebloeid, vergeeld en verschrompeld. Er vormen zich vruchten en de kokmeeuwen verzamelen zich in groepen in weilanden. …

Lees Meer Lees Meer

Door en langs rietkragen fladdert de nieuwe generatie rietvogels. Rietgorzen, rietzangers, baardmannetjes, kleine karekieten…  Sommige lijken al volleerde vliegers, andere stuntelen wat rond.

Hoewel het broedseizoen ten einde loopt, zijn er nog vogels bezig met een derde of late tweede leg.  Kleine karekieten zijn zo onderhand wel klaar. Vanaf mei krasten ze dag en nacht hun lied vanuit het riet: ‘karrekarrekietkiet’, waarbij ze zichzelf niet of maar kort lieten zien. Ze hebben nestjes gevlochten tussen een paar rietstengels, in elf, twaalf dagen de eitjes uitgebroed, de jongen gevoerd tot die na een week of twee uitvlogen en na nog eens zo’n periode geen paplepel meer nodig hadden en zelf op jacht gingen. …

Lees Meer Lees Meer

Vaak zie ik berichten over de achteruitgang van insecten. In die berichten wordt zelden onderscheid gemaakt tussen de honderdduizenden insectensoorten. Er zijn insecten die het verrassend goed doen, eikenprocessievlinders bijvoorbeeld. Veel bijen daarentegen doen het slecht. Die hebben bloemen nodig.

Veel bloemen kunnen zonder bijen hun bestuiving wel vergeten, maar die afhankelijkheid is wederzijds. Wilde bijen kunnen het zonder bloemen ook wel schudden. Zeker kieskeurige bijensoorten waarvan de rupsen slechts één of enkele plantsoorten als voedsel verdragen zijn de klos als juist die planten verdwijnen. …

Lees Meer Lees Meer

Een gebiedje in Drachten met de naam Tussendiepen is in 1960 aangewezen als bedrijventerrein. Het bleef sindsdien ongebruikt. Nederland heeft te veel bedrijventerreinen.

Gek genoeg verrijzen overal distributiecentra, terwijl Nederland op slot zou zitten vanwege stikstof, klimaat en pfas. Er zijn al ontzettend veel van zulke gigantische loodsen, maar voor zo’n gedrocht maken we altijd plaats. Aan de zuidwestkant van Groningen verrijzen er twee, elk zo groot als een voetbalveld. In de Lutkemeerpolder, een groene wig met biologische landbouw aan de rand van Amsterdam, komt er een. En in Tussendiepen te Drachten. …

Lees Meer Lees Meer

’s Avonds zit, of staat, langs een fietspad een duif. Hij of zij wordt gepikt door een kraai. Kraaien zijn goed in het lokaliseren van kansloze tegenstanders. De duif laat zijn kopje hangen, alsof ie het heeft opgegeven.

Geliefde en ik stoppen, de kraai trekt zich terug en de duif kijkt op. Hij kan zijn kop dus wel optillen. ‘Zielig’, vindt geliefde. Ik lapte als kind soms jonge of versufte duiven op. Wij hielden ook duiven, die vrij rondvlogen. Soms voegde zich er een uitgeputte postduif bij. Onze stumperd is ook een postduif. Hij heeft een groene pootring. …

Lees Meer Lees Meer