Koos Dijksterhuis

Zoon speelt buiten met vriendje. Ineens opgewonden geroep: ‘papa!’ Ze vonden een merelkuiken. ‘Het ligt met zijn kopje op de grond’, zegt zoon. Of ik kan komen. Ik weet immers altijd raad? Oh dear, een kopje op de grond lijkt me geen aanbeveling. Die merel heeft natuurlijk z’n nekje gebroken en ligt met half open snavel te hijgen, tot iemand hem de kop verbrijzelt. Drie keer raden wie dat mag doen.

Buiten wachten vriendje en zoon me op. Ze leiden me de bosjes in. Er zit een blakend merelkuiken, hij houdt zich roerloos. ‘Niets aan de hand’, zeg ik opgelucht, ‘als we hem met rust laten komt het goed.’ …

Lees Meer Lees Meer

Vingerhoedskruid bloeit nu al wekenlang vol overgave. In bossen en tuinen steken de digitalissen boven de struiken en andere planten uit. Ze laten zich niet zo goed overplanten, ze komen vanzelf en komen dan ook met vele. Hun roze of lila bloemen zijn niet egaal, ze zijn versierd met donkere vlekjes, roze of paars. Het is onder planten heel gewoon zich met hun bloemen verleidelijk te maken. Mensen en andere dieren versieren zich ook om die reden, maar verleiden er soortgenoten mee. Planten niet, planten kunnen geen soortgenoten verleiden. Planten zetten hun bloemen in om insecten mee te lokken. Insecten als intermediair. Bijen, hommels en andere insecten worden de kelk in gelokt, waar stuifmeel op hun lijf gestempeld wordt. …

Lees Meer Lees Meer

Vogels, zwijnen, reeën worden geteld, maar planten tellen spreekt minder vanzelf. Terwijl natuurbeheerders graag willen weten of ze vooruitgaan of achteruit. Daarbij kan een plotselinge aantalsverandering iets heel anders betekenen dan een geleidelijke. Als na hoge zeewaterstanden de oostelijke duinvalleien op Schier zeewater te verstouwen krijgen, kunnen het volgende seizoen allerlei soorten compleet ontbreken. Wanneer het in de vroege lente veel regent en sommige valleien blank staan, zijn weer andere soorten afwezig. Niet omdat ze doodgaan van zoet water, maar omdat ze verstikken of verrotten. Op Schiermonnikoog telt Wim Penning de bloemen. Dankzij hem is bekend dat bijvoorbeeld parnassia het ene jaar met duizenden groeit, en het volgende met tientallen. …

Lees Meer Lees Meer

De Allersmaborg is een geliefde fietsbestemming uit Groningen. Het stenen landhuis ligt aan het Reitdiep, in een kronkel van de bochtige rivier, aan het einde van het Allersmaweggetje. De borg is verstopt in een essenbosje. Het is het enige bosje in het weidse Grunneger laand. De wind ritselt door de kruinen, waarin nestelende reigers en roeken krijsen en krassen. Over donkere paadjes lopen we om het huis heen. Dat is alleen op afspraak te bezoeken. In het bosje ligt een oude, verwilderde boomgaard waar de appels volgens een voorlichtingsbord schutter-reinetten heten. Het gras onder de appelbomen staat kniehoog. Valerianen en smeerwortels bloeien er bovenuit: lila en paars. We zitten even op een bankje. Een specht tjikt, een boomklever roept. Daar vliegt ie, hij snort vlak langs ons en ploft in een appelboom, waar hij aan de stam kleeft. De specht vliegt langs en daar, een tweede boomklever! …

Lees Meer Lees Meer

In Noordoost-Spanje lopen we een strandje op, tussen met naaldbomen begroeide rotsen. Wat een branding, wat een blauw, wat een geel, wat een groen! Geen wonder dat de Costa Brava zo populair werd.

Hoewel de Middellandse Zee weinig tijverschil kent, reiken de golven steeds verder het strand over. De volgende dag slaan de golven niet brullend over het strand. Ze hebben een vloedlijn achtergelaten van paarsblauwe wezens. Het blijken bezaantjes te zijn. …

Lees Meer Lees Meer

In de sloot zag ik een V-vormige rimpeling, veroorzaakt door een harige, stompe snuit met twee hazetandjes. Het dier duikt onder, duikt weer op en krabbelt de oever op. Wat een koddig wezen!

Al voordat ze in de Biesbosch waren uitgezet, vertelden mensen mij soms geestdriftig dat ze een bever hadden gezien. Nooit zag iemand eens een muskusrat, hoewel die knaagdieren eruit zien als kleine bevers en hoewel ze met vele zijn.

Maar een muskusrat, daar maak je geen indruk mee. Terwijl muskusratten toch zo leuk zijn. Dat ze ‘rat’ heten, is slecht voor hun reputatie. Het Vlaamse ‘waterkonijn’ klinkt vriendelijker. …

Lees Meer Lees Meer

Schiermonnikoog heeft een rondweg gepland, tegen de files in het dorp… In de raad van ’s lands kleinste gemeente zit 1 procent van de 930 inwoners. Vijf van hen zijn voor, vier tegen een weg, die het dorp ontlasten moet van autoverkeer.

Autoverkeer? Schiermonnikoog is toch autovrij? Ja, op de bussen en taxi’s na, die zich door het dorp wurmen. Die zullen blijven, de passagiers willen naar het dorp. Naast toeristenvervoer is er vooral bouwverkeer. Aannemer en installateur zitten in het dorp en willen wel verhuizen naar het bedrijventerrein aan de zuidoostkant van het dorp. Het had beter bij de veerdam kunnen liggen, waar een tweede bedrijventerreintje is ontstaan. …

Lees Meer Lees Meer

Uit Groningen kunnen auto’s over een weg met twee rijstroken naar het noorden rijden. Daar ligt Winsum, 14 duizend inwoners. Dokkum is net zo’n metropool, maar dan in Friesland. Friesland offert het oude coulissenlandschap van de Friese Wouden op aan een snelweg naar Dokkum. In Groningen zou Winsum ook een nieuwe autoweg krijgen, dwars door het beschermde natuurgebied Koningslaagte, waar nog weidevogels broeden. Dat ging niet door, maar wegen zijn nauwelijks te stuiten. Er wordt gebroed op een ander tracé. Dat moet om Koningslaagte heen en zal dan per definitie één van de de oudste cultuurlandschappen van de provincie doorsnijden. Nu ligt daar de Wolddijk. Waarschijnlijk verwijst ‘wold’ naar het moerasbos dat op dit lage land zal hebben gegroeid, voordat het ontwaterd werd. Mijn overgrootvader heeft in deze streek geboerd. Dat was geen succes. De man was aan de drank en zocht zijn heil in aardappels, die in het zompige land verrotten. De landbouwcrisis gaf de nekslag, overgrootvader verdween in de daklozenopvang. Maar de boerderij is er nog, de Antonidahoeve. Komt daar straks een autoweg over het erf? Vijhonderd meter oostelijk ligt de Eemshavenweg al, die op een plattegrond langs een lineaal is gepland en volgens dat plan aangelegd. Een streep van stad naar wad. Er rijdt weinig. …

Lees Meer Lees Meer

Een algemeen vlindertje als het koevinkje komt op Schiermonnikoog niet voor. Zo’n vlinder moet de Waddenzee oversteken en koevinkjes houden niet van winderige vlakten. Het koevinkje staat dus niet in De Vlinders van Schiermonnikoog (€5,50), het laatste natuurgidsje van eilander natuurvriend Thijs de Boer. Deze maakte hij samen met voormalig jachtopziener Kees van der Wal. …

Lees Meer Lees Meer

Zwijnen tellen op de Veluwe. De jachtopzichter wijst naar donkere vlekken onder de bomen. Door de kijker worden het luierende zwijnen, tussen de biggen in streepjespak.

Verderop liggen veertien edelhertenbokken met enorme geweien. ‘Tank, Kandelaartje, Wodan, Vredeshert’, somt de opzichter hun namen op. We zien een ree en zes hazen op de akker. Die akker is er voor het wild. Hij is ingezaaid met een granenmengsel. ‘In de winter leeft het hier van de zangvogels’, zegt de opzichter. Nu van de zwijnen. Uit de bosrand betreedt de ene familie na de andere het veld. ‘Een rotte’, heet zo’n familie in jagerslatijn: zeugen met biggen en overlopers; eenjarigen die nog achter de matriarch aansjouwen. …

Lees Meer Lees Meer