Koos Dijksterhuis

De velden zijn wit, de schrale oostenwind kietelt de huid dwars door jas, trui en thermohemd heen. We lopen door de polder bij Haarlemmerliede. Haarlems bedrijventerrein gaat abrupt over in veenweiden met sloten, oude huisjes en hoeven, molens en het dorpje Penningsveer, de grens tussen de wateren Binnenliede en Mooie Nel. Dwars op de Kerkweg zijn fietspaden aangelegd. De paden volgen het kavelpatroon, in haakse hoeken zigzaggen we naar de A9. Reigers kleumen bij het onder een dunne ijslaag verstopte slootwater. Mussen tjilpen op een erf. Koppels Nijlganzen en knobbelzwanen staan klaar voor de lente. Grauwe ganzen nog niet, die struinen in groepen rond en proberen gras onder de sneeuw uit te wroeten. …

Lees Meer Lees Meer

Ieder volk krijgt het landschap dat het verdient. Nederland is qua landschap kleinschalig en afwisselend. Bedrijventerreinen, nieuwbouwwijken, afgravingen, hoogspanningsmasten en bouwputten wisselen elkaar af. De landerijen bestaan uit met onkruidverdelger gesteriliseerde zandvlakten en reuzenbiljartlakens. Er staan monumentale boerderijen, maar meestal zijn ze verstopt tussen stallen van golfplaat.

Wat mooi is, stoppen we weg. Kunst – we bergen het op in depots. Landschap – het mag wat kosten als het maar lelijk wordt. Bomen weg, wegen breed, sloten dicht. Hier en daar mogen restjes cultuurland en plukjes natuur blijven, als ze maar niks kosten. Staan er bomen in de weg? Kappen! Honderden woudreuzen in Amelisweerd staan in de weg. De laatste bezuinigingen rekken hun leven nog even. Maar niet lang. We vinden wachttijden best, maar alleen in de zorg, niet op de A27. …

Lees Meer Lees Meer

Ongeveer eens per week ontvang ik bericht over een nieuw boek over een natuurgebied, over streeknatuur of over de vogels van een streek. Het zijn meestal prachtige boeken, luxe uitgevoerd, stevig ingebonden, op glossy papier vol kleurenfoto’s. Glossy papier wordt trouwens overschat, het verblindt de lezer met spiegelend lamp- of zonlicht.

De gebieden in kwestie zijn steevast een boek waard. Twee van zulke recente uitgaven gaan over de vogels van Stellingwerf en over het natuurmonument Fochteloërveen. Dat gebied ligt voor de helft in die Friese gemeente, zodat bijvoorbeeld kraanvogel en slangenarend in beide boeken staan, want die hangen nogal eens rond in het Fochteloërveen. …

Lees Meer Lees Meer

De Texelse natuurkenner Gerhard Cadee vroeg een foto van keversporen in het strandzand. Hij bereidde een lezing voor over eilander sporen. Ik dacht na over andere eilander sporen. Een schuivende zeehond, wadpier-zandhoopjes, snavelgaten van strandlopers…

Ik herinnerde me de mysterieuze cirkels die ik op Schiermonnikoog vond. In de duintjes op de Oosterkwelder stonden die haarscherp in het vochtige zand. Het was windstil, er hing een dichte mist. Ik vond de cirkels zeker zo buitenissig als de graancirkels die elke zomer het komkommernieuws halen. Toch dacht ik niet aan ruimteschepen. Als ik buitenaards was en contact zocht, zou ik niet op de oostpunt van Schiermonnikoog cirkels in het zand tekenen. Al kun je nooit weten welke kronkels die buitenaardse hersenen hebben. …

Lees Meer Lees Meer

Dat wethouder Wassink van gemeente Aa en Hunze voorstelt om water te sparen door onder de douche te plassen, is een goedbedoeld lapmiddel. In de keurigste kringen wordt wel eens stiekem onder een douche geplast, maar ik zou het niet aanbevelen, al was het maar uit hygiënische overwegingen. Het is van de gekke dat we massa’s drinkwater door de wc spoelen, maar er zijn toiletpotten op de markt, die geen druppel water gebruiken en toch niet stinken. Ik heb er jaren één gehad. De plas sijpelt door een zeef een smalle afvoer in, de grotere boodschappen worden met een treinservetje afgedekt. Daardoor wordt de massa door en door belucht, wat de zwavel- en stankproducerende bacteriën doodt. Want dat zijn anaërobe bacteriën, voor wie niets zo giftig is als zuurstof. Voor de zekerheid zit er een ventilator in de pot, die wat er nog walmt naar buiten blaast. Er is eens iemand van TV-Noord bij me geweest, die voor de camera zijn hele hoofd in de pot duwde en diep snoof en verklaarde helemaal niets te ruiken. Dit kwam op de televisie. …

Lees Meer Lees Meer

Ondanks de vorst zijn klimop, braam en kamperfoelie nog groen. Klimop is vorstvast, de leerachtige bladeren zijn een schuilplek voor insecten, die van de rijpende besjes kunnen snoepen. Braam is oud, veel takken zijn bruin en kaal, de groene bladeren hangen slap, het vocht is eruit, het zou maar bevriezen. Kamperfoelie is juist jong en fris. Eén van de eerste lentebodes. Dankzij suikerachtige stofjes die als antivries werken, doorstaan de groene blaadjes de kou. …

Lees Meer Lees Meer

Op Rottumeroog zowel als –plaat wordt heel soms een reebok gesignaleerd. Ook de mens is gezien op Rottum. Soms blijft ie een tijdje, meestal betreft het dwaalgasten. Dit zijn twee van de zoogdiersoorten in de Fauna van Rottum. Alle diergroepen komen daarin aan de orde, ook amfibieën, wormen en schelpen. Beide zoutwater-eilandjes zijn ongeschikt voor veel soorten, maar als vooruitgeschoven posten van Nederland krijgen ze de wonderlijkste vlinder-, libel- en vogelsoorten op bezoek. …

Lees Meer Lees Meer

In 2012 werd achttien keer een mens door een roofvogel aangevallen, in 2011 tien keer. Dat meldt de Takkeling, het blad van de Werkgroep Roofvogels. Het zijn altijd buizerds die aanvallen. De slachtoffers zijn meestal joggers , soms fietsers en er was één wandelaar de klos. Alle aanvallen vinden plaats in mei, juni of begin juli. Blijkbaar vinden buizerds het bedreigend wanneer iemand zomaar langs hun nest met jongen rent. Altijd valt een buizerd van achteren aan.

Ruim de helft van de aanvallen was raak: een klap tegen het hoofd. Twee hardlopers hielden er een bloedende jaap aan over.  Zij vatten het sportief op. Ten slotte liepen zij ongenood door buizerdgebied. Uw eigen buizerdaanvallen kunt u melden op www.werkgroeproofvogels.nl. …

Lees Meer Lees Meer

Gisteren schreef ik over akkerranden, waarmee grote natuurwaarde te halen valt, mits ze ergens liggen waar nog iets te halen valt en ze breed genoeg zijn.

Een patrijs wil ruigte, een leeuwerik laagte. Een bij wil bloemen, een muis korrels. Een mengsel van bloemen, maar vooral grassen en granen, zal het meest van leven gonzen. Insecten, vogels en veldmuizen nestelen zich er. Op wat ruige stukjes na mag die rand na het broeden best kort gehouden worden, het liefst een deel ervan. In lang gras leven veldmuizen en sprinkhanen, maar voor torenvalken, kiekendieven en uilen zijn die nauwelijks te vangen. Afwisseling van lang en kort gras is ideaal. Na een paar seizoenen is de akkerrand op zijn levendigst, maar dan neemt de natuurwaarde weer af. Op den duur zijn er nog maar weinig zandige plekjes en bloemen over. De grasmat wordt te dicht, het wordt tijd voor de ploeg. Akkernatuur is natuur op verstoorde grond. Voor de ploeg de zaak omkeert, moet er in de buurt wel een andere, rijpe rand liggen, waarheen de dieren kunnen uitwijken. …

Lees Meer Lees Meer

Hoopvol verhaal in Trouw laatst van Kees de Vré over bloeiende akkerranden. Die hebben de toekomst, want het Europese landbouwbeleid wordt herzien. Werd het miljardenbudget jarenlang bijna helemaal gestoken in nóg grotere en intensievere bedrijven, nu komt er een verschuiving naar plattelandsontwikkeling en vergroening. Met natuurlijke akkerranden bijvoorbeeld. Dat is mooi, want na twintig jaar akkerrandenbeheer is gebleken hoe succesvol dat kan zijn. De Werkgroep Grauwe Kiekendief heeft dat onderzocht. Als je 7 procent van het akkeroppervlak als natuur wilt inrichten, en Europa wil dat, is het effect groter als je daar een raster van akkerranden van maakt, dan wanneer je hier en daar een los perceel braak legt. Maar dan moeten die randen wel breed genoeg zijn: zeker een meter of tien. …

Lees Meer Lees Meer