Koos Dijksterhuis

Eens vroeg een vriend me mee voor een duik. Hij was duikinstructeur. Ik had nog nooit gedoken, ik had (heb) niet eens een zwemdiploma. Niet dat badmeesters me er ooit naar vragen. In het Overijssels Kanaal zijn geen badmeesters. Op een paar geïsoleerde petgaten en afgravingen na, was dat het dichtstbijzijnde water dat vriend wist, met meer dan een halve meter zicht. Honderd kilometer van Groningen.

We oefenden in het zwembad. Hij legde uit dat ik door ergens in te knijpen, iets opblies, terwijl ik het door in iets anders te knijpen, weer uitblies. Zo kon ik mij laten zakken, zweven of stijgen. Ik was loodzwaar, met die zuurstofflessen. Ik ging te water, zonk en kwam op de bodem op mijn rug te liggen. Ik spartelde als een kever, maar kreeg er geen beweging in. Wacht, ik moest hem knijpen. Ik kneep en pompte en warempel, daar zweefde ik omhoog. …

Lees Meer Lees Meer

Het mag dan winter zijn geworden, de vogels hadden de lente al in hun kop en die laten ze zich niet afpakken. Tijdens de sneeuwstorm en de vorst tortelden de tortels gewoon door. ‘Roe koe koe’, soms afgewisseld met ‘koe roe roe’. Altijd drie oe-klanken. Zijn er vijf oe’s, dan koert er een houtduif. Duiven broeden soms ’s winters al, en voor wat flirterig gekoer draaien ze al helemaal hun vleugel niet om. …

Lees Meer Lees Meer

Op 6 januari zag ik elzenbomen in volle bloei. In de haven van Spaarndam was het, het naburige terras zat vol. De lente ging vooraf aan de winter, na twee weken winter volgde de herfst. Of de elzenkatjes de vorst overleefden? Als ze maar op tijd hun stuifmeel loosden. Hooikoorts! Volgens het boekje horen elzen in februari of maart te bloeien. Klimaatverandering? De mannelijke katjes worden in de herfst al gevormd, maar bloeien dan nog niet. Die hangende slurfjes zijn mannetjes. Hazelaars en wilgen hebben ook mannelijke katjes. Wilgen hebben ook vrouwelijke, maar bij hazelaars en elzen zou ik de vrouwtjes eerder bloempjes noemen. Piepklein maar vuurrood bloeien die boven hun kattige wederhelften aan de tak. …

Lees Meer Lees Meer

Je zou het haast vergeten, maar een week voor de winter inviel was het al lente. Ik wandel op een stralende zondag door de Houtrakpolder, halfweg Amsterdam en Haarlem. Er wandelen twee oude vrienden mee, één is al 50! Uit station Halfweg benen we langs een recreatiebosje en een golfterrein over een oude dijk. Hier klotste vroeger het IJ, het Spaarne stroomde er langs, er was eb en vloed, er zwom van alles uit zee binnen, tot bruinvissen aan toe. Die kwamen via de Zuiderzee. Nu is de Noordzee dichterbij, maar bruinvissen passeren de sluizen van IJmuiden niet. Het IJ is ingepolderd, het landschap zit klem tussen rechte paden, rechte snelwegen, rechte kanalen en rechte hoogspanningsleidingen. Alleen de oude dijk kronkelt. …

Lees Meer Lees Meer

U heeft vast wel eens een torenvalk zien bidden. De kleine roofvogel klapwiekt dan snel tegen de wind en blijft op dezelfde plaats in de lucht hangen. Hij speurt de bodem af op prooi, hij bidt voor het eten. Als hij een muis ziet, stort hij zich erop. Hij kijkt niet zomaar wat, hij houdt de muizensporen in de gaten. In kort gras zijn die sporen ook voor het onscherpe mensenoog zichtbaar, vooral als dat gras twee weken onder de sneeuw lag. Dan maken veldmuizen gangen onder de sneeuw, maar op de bevroren grond. Als de sneeuw door mensen is platgetrapt en een muis het pad wil oversteken, waagt hij zich bovensneeuws. Ook dan is zijn spoor voor mensenogen duidelijk te zien. Het is een geel urinespoor, het zigzagt naar de overkant, waar het via een graspol onder de sneeuw verdwijnt.

…

Lees Meer Lees Meer

Tijdens de vorst kan ik het drinkbakje voor de vogels wel blijven verversen; het bevriest onder mijn handen. Zoon zegt dat warm water geen zin heeft, dat warm water sneller bevriest. Dat hoorde hij op school. Het is een mythe, een onuitroeibare mythe, die iedereen gelooft.

Volgens juf bevriest warm water sneller, doordat er meer bacteriën inzitten, zei zoon. Dat is wél nieuw voor mij. Vroeger kwam het doordat warme water minder zuurstof bevatte, nu ligt het aan bacteriën. Weer wat geleerd!

Kokend water zou het snelst moeten bevriezen, maar bevat nauwelijks bacteriën. Zuurstof lijkt me reëler. Het zou kunnen dat warm water nadat het is afgekoeld, sneller hard wordt dan koud water. Maar het water moet wel eerst afkoelen tot 0 graden en hoe warmer het water, des te langer dat duurt. …

Lees Meer Lees Meer

De namiddagzon spiegelt zich in het ijzige wad. Ik loop van oude naar nieuwe steiger, langs de dijk langs de polder van Schiermonnikoog. De dijk is een scherpe, rechte grens tussen één van de meest intensief bewerkte gronden van Nederland en één van de meest natuurlijke. Er zijn vogels die daarbij gedijen, ’s winters althans. Ganzen schuimen de weilanden af.

Rotganzen, brandganzen en grauwe ganzen. In gemengde groepen marcheren ze over het gras, met regelmaat keutels lossend. Soms vliegen ze op. Het wolkt even rond, de lucht vult zich met gegak van grauwe ganzen, gekef van brandganzen, gegorgel van rotganzen. Dan strijken ze weer neer. …

Lees Meer Lees Meer

In een Natuurbericht las ik over een gulzige snoek, die gestikt was in zijn te grote prooi. Die stak uit de opengesperde snoekenmuil. Deze krant nam het bericht over. Ik dacht meteen: wedden dat die prooi een snoekbaars is? En jawel, het bleek een snoekbaars. Soms haalt een vergelijkbaar bericht de krant over aalscholvers. Die rotten langzamer weg dan snoeken en worden vaker gevonden. Uit de opengesperde aalscholversnavel steekt de staart van een snoekbaars. Er staat bij dat de aalscholver te gulzig was, net als de snoek. …

Lees Meer Lees Meer

Ooit kwarteleitjes gegeten? Ik wel, in de soep die ik met stokjes naar binnen werkte. Het was in Laos, waar de zachtaardige mensen vrijwel al het dierlijk leven door de soep roeren, van ratten tot boomkakkerlakken. De eitjes waren van Japanse kwartels, die in Oost-Azië voorkomen. Maar de eitjes kwamen van gehouden kwartels. Japanse kwartels worden ook in Nederland veel gehouden.

Japanse kwartels zie je net als onze eigen kwartels zelden, want kwartels zijn schuw en hebben een goede schutkleur. Ook hun eieren hebben een goede schutkleur. Kwarteleieren zijn beige met donkere vlekken. Kwartels leggen eieren op de grond en op die grond zijn hun eitjes vrijwel onzichtbaar. Nu legt de ene Japanse kwartel eieren met meer vlekken dan de andere. Wat voor het ene ei de perfecte camouflage is, is dat voor het andere ei niet. Het hangt maar net af hoe lichtbruin of vlekkerig de ondergrond en achtergrond van de eitjes is. …

Lees Meer Lees Meer