Koos Dijksterhuis

Exact een maand geleden hebben metgezel en ik overnacht in een comfortabel ingerichte tent in Salland. Met eigen sanitair, kooktoestel, stromend water, een bed, stoelen en een kacheltje heeft zo’n glamourtent meer van een huisje dan van een tent.

Maar je hoort er bosgeluiden wel veel duidelijker dan in een huisje. Een vlaagje tocht zet de wanden meteen in beweging en streelt je voorhoofd. “’Tocht is wind in huis’, zei Frits”, schreef Gerard Reve. Maar in een tent tocht het voelbaarder. En hoe luxe ook, een mug hou je er niet buiten. Het assortiment geleedpotigen is in een glamourtent gegarandeerd hoger dan in een huis. …

Lees Meer Lees Meer

Rode bosbessen of vossenbessen zijn laat in de zomer en in de herfst rijp. Vossenbessen lijken meer op cranberries dan op bosbessen, al horen ze allemaal bij dezelfde familie van struikjes met vitaminerijke bessen. Vossenbessen zien er lekker uit, maar blauwe bosbessen smaken beter. De rode zijn wrang en zuur. Als gelei of compôte zijn ze wel lekker. Ook vossen eten vermoedelijk liever bos- dan vossenbessen. …

Lees Meer Lees Meer

Vliegenzwammen wisselen ondergronds voedingsstoffen uit met zowel naald- als loofbomen, zo eindigde het natuurdagboek gisteren. De zichtbare paddestoelen zijn de bovengrondse vruchtlichamen van een ondergronds gesponnen web. Deze zwamvlok, officieel het mycelium genoemd, raakt vergroeid met de haarworteltjes van bomen. …

Lees Meer Lees Meer

Zo laat als de zomer begon, zo vroeg begint de herfst. Je kunt ook zeggen dat we de zomer oversloegen maar in augustus hadden we een paar zonnige en warme periodes. Warmte ontaardt in Nederland helaas vaak in onweer met wolkbreuken. Is het eens warm, krijg je er meteen nattigheid bij.

Maar meer dan de zomer is de herfst de tijd van nattigheid. Als het niet regent wordt de lage, zich terugtrekkende zon vaak gefilterd door nevels. In dampige en vorstvrije lucht gedijen paddestoelen. Naast een overvloed aan stervende planten om van te leven, biedt de herfst zulke vochtige, warme lucht. De herfst is daarom hét paddestoelenseizoen, al zijn er ook in zomer en lente paddestoelen. En in de niet zo zomerse zomer staken herfstzwammen al vroeg hun hoed uit de grond. …

Lees Meer Lees Meer

Soms kom je in de nazomer franjepoten tegen. Meestal zijn het grauwe franjepoten. Die hebben in hun broedkleed een oranjerode hals en nek, maar heten grauw omdat rosse franjepoten nog veel roder zijn.

Maar tijdens de herfsttrek dragen beide franjepoten hun winterkleed: zwart, wit en grijs. De rosse is wat egaler grijs op zijn rug, en een tikje groter, al is zijn snavel juist net iets korter. Op beide foto’s staat de rosse op de voorgrond. …

Lees Meer Lees Meer

Vogelvriendin Saskia serveert thee in haar tuin. We nemen plaats aan de tuintafel, waarop een ensemble staat van vleesetende plantjes.

Er zijn bekerplantjes met van die tot hoge kelken gegroeide bladeren. Deze bekerplanten vangen insecten in hun kelken, die gevuld zijn met een smerig goedje waarin insecten verdrinken en verteren. De planten nemen de voedingsstoffen op, zodat ze op armzalige bodems kunnen leven. …

Lees Meer Lees Meer

Rond de ondiepe plas groeien riet en andere waterplanten, waaruit af en toe een waterral verschijnt die zich dan weer in het riet verstopt, maar zich met luid geknor verraadt. Ook scharrelen er twee porseleinhoentjes langs de rietkraag, kleine familieleden van de waterral.

Eindelijk laat vogelvriendin Saskia me haar leefomgeving zien in Waterland, ten noorden van Amsterdam. Via twee in een hoge loofboom duttende ransuilen gaan we naar IJdoorn. In die polder, met zicht op Amsterdam-IJburg, laat beheerder Natuurmonumenten water staan. …

Lees Meer Lees Meer

De vogeltrek is begonnen en langs de kust dienen de eerste jagers zich aan. Jagers parasiteren op andere meeuwen en sterns – ze pakken hun voedsel af.

Kleine jagers worden in Nederland het vaakst gezien. Kleine jagers broeden aan de kusten van Noord-Europa. Ze zijn best groot, maar lang niet zo massief als grote jagers, die ook wel te ontdekken zijn voor wie een tijd met een verrekijker over zee tuurt. Grote jagers broeden in Schotland en IJsland en zwermen ’s winters uit over zee. Dat doen alle jagers. De uitstekende vliegers zakken ver naar het zuiden af. Ik zag eens een middelste jager in Thailand. …

Lees Meer Lees Meer

Op Spitsbergen zien we rendieren. Minder dan in andere jaren, want afgelopen winter hadden ze het zwaar. Er waren perioden van dooi. Het smeltwater bevroor vervolgens weer tot een knoeperhard schild, dat de rendieren niet stuk konden trappen. Dat maakte grassen en rendiermos onbereikbaar. …

Lees Meer Lees Meer

De stuurman tuurt door zijn verrekijker over de zee vol ijs. “Polar bear”, zegt hij, “ijsbeer”. De beer steekt vuilgeel af tegen het ijs. IJsberen zijn ook niet wit, hun haren zijn doorschijnend. De huid eronder is zelfs zwart en de haren zijn hol. In die haren leven soms bruinige algen, en een berenvacht kan vies zijn van bloed en andere etensresten. …

Lees Meer Lees Meer