Trouw Archieven - Pagina 8 van 11

Lente in het Haaksbergerveen

10 april 2014 Koos Dijksterhuis

Vorige week liep ik met twee vrienden door het Haaksbergerveen in Twente. De zon straalde uit een wolkenloze hemel en we hoorden overal fitissen. De eerste van het jaar. Ze zijn terug uit West-Afrika. Fitissen zijn algemeen.

Lente in Oost-Nederland – we hoopten op overtrekkende wouwen, visarenden en kraanvogels. Vogels lijken precies te weten waar je op hoopt en dat krijg je niet te zien. Wel zie je altijd andere leuke soorten. Behalve de fitissen zagen we minstens vier blauwborstjes. Eén ervan zat lange tijd uit volle blauwe borst te zingen, zonnetje erop, een kleurrijk tafereel van tropische allure. Ze komen dan ook uit Afrika, hoewel sommige blauwborstjes in Spanje of Portugal overwinteren. …

Lees Meer Lees Meer

Oude dijk door het land

8 april 2014 Koos Dijksterhuis

In West-Friesland, Noord-Holland ligt ’s lands oudste dijk. De Omringdijk stamt uit 1200. De dijk is 126 kilometer lang en omringt het gebied tussen Enkhuizen en Alkmaar. Hij houdt het IJsselmeer buiten de deur, maar het grootste deel doorsnijdt het land. Je mag erop wandelen, fietsen en zelfs autorijden. Ik ben daar een paar jaar geleden op beland geraakt, niet wetende dat ik op zo’n oude, lange dijk reed. Het weggetje wrong zich in bochten om oude dijkdoorbraken, waar nu nog ronde meertjes liggen: wielen, kleine natuurparadijsjes. Van de dijk af had ik een prachtig uitzicht op die wielen, op weiden en akkers en die karakteristieke, piramidevormige stolpboerderijen. …

Lees Meer Lees Meer

Tureluurs en de andere drie

7 april 2014 Koos Dijksterhuis

De eerste grutto roept boven het natuurmonumentje Kardinge ten oosten van Groningen. Kieviten buitelen boven de aangrenzende, extensief beboerde weilanden en akkers. Scholeksters scharrelen langs de oevers van de plas en ja hoor, daar zie ik tureluurs door het gras stappen. Algauw vliegen er een paar op met hun oranjerode poten gestrekt naar achteren. Ze roepen zacht hun drietoon: tjuu-uu-uu. Tureluur dus. Prachtige beestjes. …

Lees Meer Lees Meer

Sleedoorn

4 april 2014 Koos Dijksterhuis

Wat een weertje. Ik laat het werk alleen en wandel even door het Natuurmonumentje Kardinge bij Groningen. Overal bloeien speenkruid, paardebloem, kleine veldkers. Ik vind bloeiende ereprijs en paarse dovenetel. Gele dovenetel zit nog in de knop. Bosanemonen bloeien en het eerste fluitekruid is zijn tijd vooruit.

Maar het opvallendst zijn de witte bloempjes van de sleedoorn. De bosranden worden steeds mooier. De witte sleedoorns, rode kornoeljes en groene meidoorns maken er een tricolore van. Sleedoorns bloeien op de kale takken, en als de bloemen er zijn, voegen de bladeren zich erbij. …

Lees Meer Lees Meer

Mannelijke katjes

3 april 2014 Koos Dijksterhuis

Even maar liggen ze op de weg, op het pad, op het gras: vuurrode… het lijken wel dikke borstelwormen. Maar het zijn de katjes van populieren. Mannelijke populieren. Populieren hebben vrouwelijke bomen en mannelijke. Tweehuizig noemen botanici dat. De mannenkatjes hebben hun stuifmeel geloosd en zijn verder overbodig. Weg ermee.

De populierenvrouwen bewaren hun katjes nog twee maanden. Ze worden bevrucht door het aanwaaiend stuifmeel. In mei of juni is het zaad rijp en zullen de zaaddozen openbarsten. De zaadjes dwarrelen weg op de wind, dankzij hun pluizige parachute. Dat pluis kan het gazon volledig bedekken. Zomersneeuw. …

Lees Meer Lees Meer

Het liefdesleven van strandlopers

2 april 2014 Koos Dijksterhuis

Drieteenstrandloper met kuiken. Foto Jeroen Reneerkens

Qua liefdesleven zijn drieteenstrandlopers veelzijdig. Hèt broedsysteem bestaat niet. Dat publiceren biologen Jeroen Reneerkens, Pieter van Veelen en collega’s vandaag in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift The Auk: Ornithological Advances.

Reneerkens hoopte op Groenland de gangbare ideeën over het broedsysteem van drieteenstrandlopers te bewijzen. In vogelboeken staat dat het mannetje in zijn eentje de eerste vier eitjes uitbroedt, waarna het vrouwtje opnieuw met hem paart en haar tweede leg zelf uitbroedt, eveneens alleen. Reneerkens zag op de toendra wel éénoudergezinnen, maar of het vrouwtje een tweede leg had? En of die eventuele tweede leg van dezelfde vader was? Op de meeste nesten broedden beide ouders om en om. …

Lees Meer Lees Meer

Wildernis is menselijk

1 april 2014 Koos Dijksterhuis

Hooiland in beekdal, door mensen gemaakt natuurlandschap. Foto Koos Dijksterhuis

Vaak wordt beweerd dat er in Nederland geen echte natuur meer is. Daarachter schuilt het idee dat natuur een wildernis is, volkomen losstaand van de mens. Dan is er op de hele wereld geen natuur meer. Tot Antarctica is de zee vervuild met plastic, de lucht met rookdeeltjes, wordt vis uitgeroeid, doen onderzoekers metingen en kijken toeristen naar pinguins en albatrossen, zolang die er nog zijn.

In Nederland zijn al duizenden jaren mensen actief. Mensen waren jagers-verzamelaars, net als beren. Ze wisten Nederland ongetwijfeld te waarderen, toen het een koude, maar grazige vlakte was met reuzenherten, oerossen en paarden. Elfduizend jaar geleden werd het warmer, raakte Nederland bebost en werden graseters schaarser. Mensen vestigden zich in nederzettingen. De landbouw begon, al bleef dat nog heel lang een extensieve landbouw. Mensen bleven vanuit hun hoeves en dorpen jagen en verzamelen. …

Lees Meer Lees Meer

Roestige tapijtschelp

31 maart 2014 Koos Dijksterhuis

Grijze tapijtschelp. Foto Koos Dijksterhuis

Op het strand kun je tapijtschelpen vinden. Ze waren jarenlang behoorlijk zeldzaam, maar maken een bescheiden come-back. Sinds een paar jaar spoelen er regelmatig doubletten aan, dubbele schelpen, soms doosjes genoemd. Dat bewijst dat er niet ver van Nederland tapijtschelpen leven. Het zijn tweekleppigen, de kleppen zitten aan elkaar vast met een slotje. Als het schelpdier sterft en vergaat, blij dat slotje nog een tijd intact. …

Lees Meer Lees Meer

De smienten zijn er nog

27 maart 2014 Koos Dijksterhuis

Als het in maart lente-achtig is en zonnig, is het moeilijk te beseffen dat het nog winter is. De vogels maken er ook een potje van – tjiftjaffen en zwartkoppen zijn al uit Zuid-Europa, fitissen komen uit Afrika terug. De bij ons overwinterende vogels daarentegen maken nog geen aanstalten om broedwaarts te reizen. Onze winterse ganzen, miljoenen zijn het er onderhand, blijven tot in mei hangen. Eerder hebben ze ook maar weinig op de toendra te zoeken. De kans is groot dat daar te veel sneeuw is en te weinig te eten, om aan eieren te kunnen beginnen. Smienten blijven ook hier tot in mei. Nou ja, sommige smienten dan, andere gaan in april. …

Lees Meer Lees Meer

Hutten bouwen, vuurtje stoken

26 maart 2014 Koos Dijksterhuis

Als vader zie ik mijn kinderen liever buiten dan kromgebogen over een beeldscherm. Ik speelde vroeger buiten, klom in bomen, maakte hutten en liet honden uit in de bossen bij Amersfoort. Die lol gun ik mijn kinderen ook en ik denk dat het beter voor ze is. Daarbij: alle natuurbeschermers zijn begonnen met hutten bouwen, struinen en bomen klimmen.

Instemmend lees ik de column van Johan ten Hove, die de krant zo nauwkeurig leest en kritisch tegen het licht houdt. Hij schrijft fijne stukjes. Nu, maandag, noemt hij de graanvelden, weilanden, sloten en houtwallen waar hij als kind viste, hutten bouwde, nestjes uithaalde en vuurtjes stookte. Dat deed hij met zijn grote broer die alles kon. Die broer is pas overleden, maar toen ’was niemand te dik en niemand ging er dood’. …

Lees Meer Lees Meer