Ooit was ik erbij toen akkervogelonderzoeker Ben Koks de eerste grauwe kiekendieven met een satellietzender uitrustte. De vogels droegen hun zender mee naar Afrika. De een vloog via Gibraltar, de ander over Italië. De een overwinterde in Mali, de ander in Niger. Dit alles bleek uit de via satellieten doorgeseinde locaties. Sindsdien zijn er veel meer kiekendieven gezenderd. Ze kunnen elk moment arriveren voor een nieuw broedseizoen. …
Pinksterbloemen zijn zo mooi. Jammer dat de weilanden er niet meer lila van kleuren, zoals in de tijd voor kunst- en drijfmest. Terwijl ze makkelijk zat zijn. Langs sloten en in bermen bloeien ze nog wel massaal. Een lila sluier, in het tegenlicht van een avondzonnetje…
Ik weet iemand te wonen die graag tuiniert. Iemand die wars is van grindtegels en boeddhabeelden en tuinlampjes en andere kitsch, maar die wel tuiniert volgens het motto: nooit strak genoeg. Vorige week zag ik hem zijn gazon bemesten. De ene hand witte korrels na de andere zwiepte erover. Langs het gazon, onder de haag, maken hondsdraf, kleefkruid en andere onkruiden handig gebruik van het strooigoed. Dat hoort niet, en dus moet meneer de tuinier er met een angstaanjagend apparaat round-up op spuiten. …
Het veelbeloofde lenteweer lokt mij naar de Eempolders, waar hier en daar weilanden liggen die aan de vaart der intensiveringen zijn ontsnapt. Bij Eemnes bijvoorbeeld bewaakt Natuurmonumenten een oogstrelend weidevogelreservaat. Op een dijkje met knoestige schapen en wollige lammetjes kun je erlangs lopen en het gebied mooi overzien. Gras, pinksterbloemen, water, dotters. Veel water is er. Het glinstert in de felle zon als die tussen de duistere wolken door priemt. Het waait hard, de graspieper begint niet aan zijn baltsvluchtje, maar staat op een graspol, overziet zijn naaste omtrek en hipt dan achter een insect aan. Zo kan het marginale hoogteverschil van een graspol op de schaal van kleine vogels en insecten meer betekenen dan wij mensen bevroeden. Wij schrapen, scheren en rollen onze weilanden zo plat mogelijk. Daarom noemen we ons land ook platteland. Geen ander Europees volk heeft zo’n denigrerende benaming voor zijn leefomgeving. …
In Costa Rica reizen mijn kinderen en ik in een groepje met gids Luc Delvaux, die overal dieren weet te vinden en ze onvermoeibaar aanwijst. Aan mij heeft hij een dankbare. Ik stap uit de bus voor iedere aap, luiaard, vogel en slang, ook als het gehobbel me doet knikkebollen. De boa constrictor was de indrukwekkendste slang die we zagen. …
De lente begon vroeg en de wespen al helemaal. Christiaan Both van de Rijksuniversiteit Groningen vond maandag al een wespennestje met een koningin. Dat nestje zit in een nestkast. Wespen metselen hun nesten graag in nestkasten. Both is zoals iedere lente met medewerkers van zijn vakgroep dierecologie druk met bonte vliegenvangers. Die komen nu uit Afrika, een week eerder dan gebruikelijk, en nemen hun intrek in honderden nestkasten in Drenthe. Daar worden ze bestudeerd, onder meer naar hun mogelijke aanpassing aan verschuivende seizoenen. …
Pinksterbloemen, smeerwortel, groot hoefblad, paardebloemen, hondsdraf, kievitsbloemen… van alles begint te bloeien. Zo algemeen als hondsdraf is, zo schaars zijn kievitsbloemen, vooral witte. Beppie de Rooy stuurde mij foto’s van een nieuwe vindplaats van kievitesbloemen, ergens in de regio Zwolle-Hattem, en even later een nog blijer bericht met een foto van een witte kievitsbloem.
Die zijn nog zeldzamer dan de gebruikelijke paarse. Buiten de regio Zwolle zijn die alleen bekend van een weiland bij Haren in Groningen, en dat is een restje van de witte vlakte die er ooit moet hebben gebloeid. Vorig jaar ben ik er wezen kijken. Er waren nog maar vier plantjes over met samen twaalf bloemen. …
Gekraagde roodstaart, bonte vliegenvanger, boerenzwaluw, huiszwaluw, boompieper, visdiefje… De zomervogels keren terug uit Afrika. Boomvalk, wespendief, rietzanger, kleine karekiet en koekoek kunnen elk moment gesignaleerd worden. Tuinfluiter, nachtegaal, zomertortel en wespendief volgen in gestrekte vlerk. Wielewaal en gierzwaluw sluiten de rij.
Waarom trekken vogels? Omdat ze ’s winters vluchten voor de kou? Maar andere vogels blijven toch hier? Reigers, kraaien, meeuwen. Er zijn ook vogels die in het hoge noorden broeden en hier overwinteren: ganzen, zwanen, eenden, strandlopers, koperwieken, kruisbekken bijvoorbeeld.
De hamvraag is voedsel. Vogels overwinteren daar waar ze voedsel vinden. Het moet wel opwegen tegen een lange vliegreis. …
Op een congres over vogels vertelt vogelaar Jasmijn uit West-Friesland me het verhaal van de tortel. Een buurtgenoot van haar had een Turkse tortel. Een gewonde Turkse tortel. De borst lag open, er was bloed. Jasmijn laat de foto’s zien op haar telefoon.
Buurtgenoot had gezien hoe de duif door de tuin achternagezeten was door een snelle roofvogel. Ongetwijfeld een sperwer. De duif was niet gegrepen, de wond was niet gemaakt door een sperwerklauw. Nee, de duif was in paniek tegen de schutting geknald. Boem! Buurtgenoot erheen, sperwer weg, duivenborst kapot.
Moderne buurtgenoten weten dan wat hen te doen staat: een vogelaar bellen. Jasmijn haalde de duif en bracht hem naar dierenarts Koopman. …
Aan de rand van het Dwingelderveld staat een oud, knus huisje. Het wordt als veldstation beheerd door de Stichting Natuuronderzoek Nederland, één van de natuur-stichtingen van Lenze Hofstee. Lenze gaat erheen om de krentenboompjes te zien bloeien en nodigt me uit.
Het huisje kijkt over vroegere hooilanden heen, tussen bosranden met bloeiende krentenboompjes door, uit op hei en vennen. We struinen over het hooiland naar de bosrand. Er bloeien witte krodde, hondsdraf en akkerhoornbloem. Er zingen vinken en fitissen. Op de hei wemelt het van zingende roodborsttapuiten, zingende rietgorzen, zingende geelgorzen, zingende kneuen, zingende leeuweriken. Grauwe ganzen gakken erdoorheen, een dodaars hinnikt, een buizerd mauwt. We zouden een eerste zwaluw, de eerste koekoek, het eerste oranjetipje kunnen aantreffen. …
Gedurende drie weken reed ik vaak naar Oost-Groningen. Langs de A7 passeerde ik rond 10 maart een geel veldje. Reikhalzend reed ik erlangs. Zo te zien was het raapzaad. Koolzaad heeft dacht ik iets grotere bloemtrossen. Is raapzaad ook niet iets citroengeler en koolzaad iets eigeler? Hoe dan ook, dat was rijkelijk vroeg voor raapzaad. Het is een verwilderd landbouwgewas, waaruit olie geperst kan worden. Koolzaad is ook een verwilderd landbouwgewas, waaruit olie geperst kan worden. Hetzelfde geldt voor mosterd, en deze drie kruisbloemige planten lijken sterk op elkaar. Mosterd bloeit in mei, raap- en koolzaad vanaf april. …