Natuur – volgens de een is het wildernis zonder mensen en hun invloed. Ik sprak eens iemand die een ongerept en onbetreden moeras in Brazilië geen echte natuur vond omdat mensen het op plattegronden hadden ingetekend en benoemd. Anderen menen dat de mens en alle menselijke invloed onderdeel is van de natuur, omdat de mens uit de natuur voortkomt en zonder de natuur niet kan leven.

Volgens de eerste visie is door mensen gemaakte natuur geen natuur. ‘Nederland heeft geen natuur’, hoor ik vaak, ‘de hooilanden, heiden, veenplassen, weilanden en akkers zijn allemaal cultuurlandschappen en het bos is aangeplant.’ Daarin klinkt een toon van: wat stelt Nederlandse natuur nou helemaal voor? Voor natuur moet je naar Polen, naar Siberië, of Amerika, of Afrika. Want, zoals Bloem schreef: ‘wat is natuur nog in dit land?’ …

Lees Meer Lees Meer

Eindelijk weet ik hoe het heet. Op mij achtste begon ik schelpen te verzamelen. Als er met oostenwind gruis op het strand was aangespoeld, graasde ik dat af. De aflandige wind stuwde de zee weg, die over de bodem terugrolde, gruis meevoerend. Overal lagen veldjes met zandkokerwormen, goudkammetjes, verbrijzelde en nog hele schelpen. Er zaten bijzondere slakkenhuisjes tussen en jonge exemplaren van de zeldzaamste soorten. Dus schuifelde ik gehurkt over de gruisplekken, tussendoor van plek naar plek benend. …

Lees Meer Lees Meer

Blauwtjes zijn kleine maar fijne vlinders met poëtische namen. Het bekendst is het zeldzame gentiaanblauwtje, dankzij zijn aparte levenscyclus. De rups wordt door mieren geadoreerd, omdat ie een zoete lekkernij afscheidt die bovendien geurt naar larven van koninginnensnit. De rups wordt meegetroond naar het mierennest  en vertroeteld tot er een vlinder uitkomt. Die vlinder scheidt geen lekkers af en ruikt niet naar koningin en doet in niets denken aan de rups. De vlinder moet maken dat ie het nest uit komt, want anders gaat ie eraan. …

Lees Meer Lees Meer

In Glimmen bij Haren ligt de Natuurtuin, het hoofdkwartier van het gelijknamige hoveniersbedrijf. Er zijn mensen met verstand van planten telen en mensen met verstand van planten doden. Beide kunnen hovenier en kweker zijn. In de Natuurtuin doen ze aan telen. De kwekerij ligt op een terrein waar de prieeltjes, paden, weiden en perken hebzucht opwekken: zo’n tuin wil ik ook! Prachtig is het. …

Lees Meer Lees Meer

Zaterdagavond verdween de kou uit de lucht, zondagmorgen schijnt de zon vroeg en warm. De vogels zingen met ongekend elan. Het lijkt wel begin mei. Toch is het eind juni, de vogels hebben eieren of jongen. Dan kunnen ze beter geen aandacht trekken, want uit één op de drie huizen komt een kat die nesten leeghaalt en vogels pakt. Ik zag ’s nachts een kat een jong eendje grijpen. Kwaakwaakwaak. Eenden dutten aan wal. De volgende morgen was het hele eendengezin weg, tien kuikens. …

Lees Meer Lees Meer

De zwart met knalrood gekleurde vuurwantsen zijn talrijk in Zuid-Europa en worden in Nederland allengs algemener. Ze kunnen met tientallen om een lindeboom krioelen. Dan zuigen ze sappen uit de boom die daar best tegen kan, omdat de wantsen het liefst afgevallen blad en zaden uitzuigen. Vuurwantsen knabbelen ook van dode insecten, het zijn alleseters. Hun felle rood schrikt volgens de gangbare verklaring vijanden af. Rood zou vies zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Dassen. Natuurfotograaf Maarten Westmaas vroeg of ik mee wou naar een burcht. Hij was er vorig jaar geweest en had er dassen gezien. Ik had al vaker een avond bij een bewoonde dassenburcht gepost, maar nog nooit een das gezien. Geeft niet, want je ziet altijd wat: reeën, uilen, een keer een stroper met Jack-Russels: dashondjes. Er zijn altijd lieden die dassen willen doden. Laatst vond een boswachter van Natuurmonumenten een rol prikkeldraad in een dassenburcht gepropt. Toch gaat het de dassen best goed. In Noord-Nederland zijn in de jaren ’80 en ’90 heel wat oude, verlaten dassenburchten opnieuw in gebruik genomen. Tot die tijd gingen dassen met een noodgang de otters achterna, die tot de laatste toe zijn doodgereden. Dassen volgen vaste routes en als ze een nieuwe weg tegen kwamen, staken ze die over: boem. Voor nieuwe wegen werden dassenburchten weggebulldozerd. Auto’s staan op eenzame hoogte in de hiërarchie van de Nederlandse cultuur en gaan voor alles. Jaap Dirkmaat richtte Das & Boom op en zijn medewerkers melding kregen van een doodgereden das met gezwollen tepels, zochten ze naar de burcht. Grotere jongen kwamen uitgehongerd naar buiten, jammerend om hun verdwenen moeder. Ze werden opgevangen en later bij verlaten burchten uitgezet. Zo hebben zich in Drenthe en Zuidoost-Friesland heel wat dassen gevestigd. En werd de das gered. …

Lees Meer Lees Meer

Noordwaarts togen wij door Frankrijk. Het donderde en bliksemde boven Auvergne, de regen stortte neer. Het duurde niet lang, het droogde en klaarde op, de zon scheen en alles was fris. Op een bloemrijk grasveldje voor een kleine steengroeve fladderden koningspages en hee, daar had je die gekke beesten weer, die ik bij Toulouse vanaf een balcon had zien vliegen. Het leken me tussenvormen van wesp en vlinder. Ik had ze niet goed gezien. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst stond ik met een vriendin in een vogelkijkhut. Vriendin vroeg waarom vogelkijkhutten altijd aan het water staan. Ik probeerde de achterste laadjes in mijn geheugen, maar herinnerde me uitsluitend vogelkijkhutten aan het water. Misschien dat sommige laadjes klemden, de jaren verstrijken. Die kijkhutten worden trouwens meestal niet oud. Vroeg of laat worden ze door rotjochies in brand gestoken. Waarom aan het water? Je hebt bluswater bij de hand, voor als de rotjochies zijn geweest. Over het water heb je altijd uitzicht, en zicht is wat je wilt uit een kijkhut. En er zijn langs en op het water vaak vogels te zien. …

Lees Meer Lees Meer