Natuurdagboek
Staartmezen op de blikvanger
In een tuin met vetbollen en pindasnoeren zijn kool- en pimpelmezen vaak de eerste bezoekers. Er zijn er veel van, ze leven in woonwijken, ze zijn niet verlegen en niet bang voor andere vogels. Merels en huismussen zijn ook in bijna iedere tuin te zien. Voor vinken en roodborstjes is evenmin veel nodig.
Ietsepietsie minder voor de hand liggen groenlingen en staartmezen. Groenlingen zijn vrij forse vinken, groenig van kleur met gele randen langs hun vleugels. Altijd leuk om ze in de tuin te zien. Ze komen op zaad af. …
Het saprotrofe klokje
Het brandnetelklokje is geen campanula-bloem uit de klokjesfamilie maar een klein paddestoeltje. Brandnetelklokjes groeien op brandnetelstengels, vooral op dode. Ook op andere dode planten kunnen ze groeien, maar het liefst hebben ze brandnetel. Bij uitzondering willen ze ook wel eens op dood hout groeien.
Dood doet leven, daarom laat ik in mijn tuin de afgestorven planten staan en gevallen bladeren liggen. In holle stengels schuilen beestjes, eitjes, larfjes. Heggemussen, winterkoningen en mezen plukken die eruit. Roodborstjes en merels woelen het blad om, waaronder wormen en larven zich verstopten. En al het dode, bruine ex-groen is voedsel voor schimmels en zwammen. Die schimmels noemt men saprotroof. Dat betekent ‘van dood organisch materiaal levend’. Volgens die definitie zijn wij mensen dus sapotroof, hoewel we weleens anorganisch materiaal eten (kunstmatige toevoegingen met E-nummers) en soms levend organisch materiaal, oesters ofzo. …
Winter, welke winter?
Mevrouw Pasman uit Heerlen gaf via de redactie telefonisch door dat ze in haar tuin madeliefjes zag. Ja, madeliefjes bloeien in zachte winters maar door, evenals maagdenpalm. Maar nu bloeit er nog veel meer. Op mijn opmerking dat je in Groningen sneeuwklokjesgewijs geen vroege-bloei-record kunt verwachten, stroomden de reacties binnen uit het hele land, maar vooral uit Groningen. In het door aardbevingen beroemd geworden Loppersum bijvoorbeeld, blijken ze al weken te bloeien, meldt J. Wierenga. En Clara Ritzema-Feijen zag ze in de Hortus in het van dat Facebook-feest bekende Haren (Gn.). Uit het van de moord in Woensdag gehaktdag bekende Ganzedijk in Oost-Groningen meldt Herman Bieshoven bloeiende rode dovenetel. …
Schokkend waterhoen
Vrijdag schreef ik over meerkoeten in een Amsterdamse gracht. Terwijl die koeten met plankjes stoeiden, zwom er een waterhoen naar de kade onder mij. Het waterhoen zwom met een schokkende hals, het deed me denken aan zo’n spoorwegkarretje waarmee Buster Keaton zich door zijn stomme films repte. Door een hendel op en neer te duwen, reed hij het karretje voort. Of een waterhoen zich met zijn hals voortbeweegt, weet ik niet, maar het zal best helpen, zoals het tegen de wind fietsend helpt als je je bovenlijf meebeweegt. Een schokkende waterhoen vind ik een aandoenlijk gezicht. …
Meerkoeten in balans
Al een maand zingen mezen en merels, koeren duiven en roepen uilen. Eenden maken elkaar kopknikkend het hof, futen vormen harten met hun halzen, meerkoeten jagen andere watervogels weg. Het broedseizoen is begonnen.
Ik logeer in Amsterdam. Ontbijtend kijken gastheer en ik op naar boomkruinen met eksters, mezen, parkieten en een houtduif. Meer nog kijken wij neer op een gracht. Er zijn kok- en zilvermeeuwen, wilde eenden, soepganzen, waterhoentjes en meerkoeten. …
Klokjes in het park
De winter mag dan zacht zijn, sneeuwklokjes lieten op zich wachten. Soms bloeien ze in december al, maar nu vond ik de eerste op maandag 13 januari. In Groningen kun je het wel schudden dat je de eerste bloem vindt, Groningen ligt immers in het noorden, maar ik was in Amsterdam en in het Vondelpark vond ik drie sneeuwklokjes. Eén stond in volle bloei, één stond op het punt van het openen van zijn witte klok en de derde was in dat stadium omgeknakt. …
Wilde zwanen
Wilde zwanen leven in het wild, maar knobbelzwanen eveneens. Wilde zwaan is een soortnaam. Ik heb ze nog nooit in parken gezien. Knobbelzwanen wel.
Knobbelzwanen zijn er veel. Ze zijn groot en hebben een veugelspanwijdte van wel twee meter. Ze zijn wit met een oranjerode snavel, waar een knobbel op zit. Wilde zwanen zijn er weinig. Ze zijn even groot als knobbelzwanen. Maar ze hebben een rechte snavel zonder knobbel en hun snavel is geel met een zwarte punt. Kleine zwanen hebben ook een gele snavel met een zwarte punt. Kleine zwanen zijn kleiner, maar van een afstandje is in het veld moeilijk te schatten hoe groot zwanen zijn. Kleine zwanen hebben meer zwart en minder geel aan hun snavel dan wilde. …
Geelvleugelara en Blauwgele ara
Op reis door Costa Rica stopte de bus bij een restaurant. We stortten ons niet meteen op de bakbananen, maar liepen langs het gebouw naar de schaduw van een eenzame woudreus. Daar kwamen opgewonden keelklanken de kruin: laag geklak, maar vooral hoog gegil. Lange, rode staarten staken uit het gebladerte. Rode papegaaien waren het, in het Nederlands vreemd genoeg geelvleugelara’s geheten, omdat ze ook wat geel op de vleugel hebben.
Geelvleugelara’s zijn niet algemeen, maar algemener dan andere soorten ara’s. Al die papegaaien zijn in trek bij papegaaienhouders en –handelaars. Hoe zeldzamer ze worden, hoe meer eraan een levende papegaai kan worden verdiend. Ze worden illegaal gevangen, in lege frisdrankflessen gepropt en daarin naar de VS, Europa en Azië gesmokkeld. De meeste gaan onderweg dood, maar de paar overlevers brengen genoeg op om een Mercedes van te kopen. …
Op de voedertafel
Afgelopen weekend was het tuinvogeltelling en riep Vogelbescherming op tot een half uur tuinvogels tellen. Om tuinvogels te zien is een voedertafel handig. In Costa Rica zaten we op een terras. Het lag in de schaduw en zag uit op een grasveldje aan een bosrand.
Ik trok de halve schil van twee bananen en legde ze neer op een tafeltje op het gras. Nog voor ik op het terras zat, plofte er al een grote kiskadie op. Dat is een gele vliegenvanger met zwart-wit gestreepte kop. Amerikaanse vliegenvangers gedragen zich zoals Europese. Van hun uitkijkpost vliegen ze een stukje om een insect op te pikken. Maar Amerikaanse vliegenvangers zijn genetisch niet verwant aan Europese, dat gedrag is op beide continenten los van elkaar ontstaan. De grote kiskadie eet naast insecten blijkbaar ook banaan. …