Tientallen kool-, pimpel- en staartmezen omsingelen mij. Ah, daar zijn jullie! Afgelopen herfst trokken er heel veel mezen langs ’s lands telposten, waar vogelaars de overvliegende vogels tellen. Er was een invasie uit Scandinavië. De tuinen stroomden vol, de vetbollen waren niet aan te slepen. Een weekje, toen waren de mezen weer weg, op de lokale kostgangers na. …
´Dat is geen jeneverbes, dat is taxus´, zegt Dirk Slagter, ´die heeft groene takken.´ We wandelen door Haarlem. Biologieleraar en plantenkenner Slagter schreef en tekende een boekje om in de winter bomen, struiken en houtige klimplanten mee te determineren. Er stond vorige week een recensie van in Trouw.
Over groene takken gesproken. ´Veel loofbomen staan te boek alsof ze groene takken hebben´, vertelt hij, ´terwijl die aan de zonzijde vaak rossig zijn, je zou ze blozend kunnen noemen.´ Als voorbeeld grijpt hij een tak van een wilde kardinaalsmuts, die inderdaad rood uitgeslagen is. ´Dat staat in geen enkel ander boek. Zo vond ik meer opvallende kenmerken, waarmee je 110 soorten algemene bomen en struiken gegarandeerd op naam kunt brengen.´ …
Onder de wolken en in de vroeg vallende schemer worden bos, duin en hei gauw een beetje gloomy, unheimlich, of hoe zeg je dat in goed Nederlands? Onheilspellend, geheimzinnig, somber? Mwah, Engelsen en Duitsers zijn beter in het benoemen van stemmingen.
We zijn verrast als we in het schemerige namiddaglandschap van de duinen ineens iets sprankelends, fris, eruit zien knallen. Geel is het, eigeel, echt absurd geel, en nog glanzend ook. Dichtbij blijkt de frisse glans van een vochtige drilpudding, die op een tak gekwakt lijkt. Het is een trilzwam, een gele trilzwam om precies te zijn. In de duinen neigen gele trilzwammen vaak naar oranje, maar deze is zo geel als zijn naam belooft. …
We stallen onze fiets bij ingang Oase en kopen een toegangskaartje voor de Amsterdamse Waterleidingduinen (1,50 pp). Schuin naar rechts voert een breed zandpad ons naar een klinkerweg, langs een kanaal. Het kanaal is recht en plat, het weggetje golft over de duintoppen, die ooit verhoogd zijn met zand uit het kanaal. Het is de Dienstweg en er wandelen veel mensen. Als het even rustig is en de wandelaars wijken, passeren er zwermen zangvogels. Overal om ons heen en boven ons scharrelen, fladderen en kwetteren staartmezen, pimpelmezen, koolmezen, vinken, roodborstjes, boomklevers en een goudhaantje. Dit kleinste vogeltje van Europa fladdert driftig als een kolibri langs takken en stammen om insectjes uit kieren te plukken. …
Er komt een fietspad door de Amsterdamse Waterleidingduinen. Duinliefhebber Kees Piël wijst erop dat de Waterleidingduinen het grootste duingebied van Europa zijn, zonder auto- of fietsverkeer. Uitgerekend daar moet een pad doorheen. Met alle doodgereden diertjes, lege flessen en lawaai van dien. Hij vreest dat het natuurgebied wordt overspoeld door fietsers. …
Een algemene roestschimmel is kroonroest. Kroonroest leeft op het blad van wegedoorn en sporkehout, ook wel vuilboom genoemd. Die bomen hebben ’s winters geen blad, maar voor dat blad in de herfst viel, vormden de schimmels reeds lanceerbekertjes, waaruit sporen wegwaaiden, om op gras te overwinteren. De sporen die zich wisten te vestigen, groeiden uit tot schimmels met microscopisch kleine kroontjes. Vandaar de naam. ‘Roest’ verwijst naar de roestbruine kleur. …
De eerste dag na de opening van de Hanzelijn, treinde ik erover. Ik kwam uit Haarlem, en deed in één klap alle vijf de nieuwe stations aan: Halfweg, Almere-Oostvaarder, Dronten, Kampen-Zuid, Groningen-Euroborg. Nou ja, in één klap, dat suggereert een vaart die de vele vertragingen tekort zou doen. Bij vertrek reeds bleken uit alle richtingen de treinen te laat; ze kwamen niet, ze gingen niet, ze bleven allemaal staan. Uiteindelijk kachelde ik toch het land door. In Flevoland lagen de kleivelden er even somber bij als de Oostvaardersplassen.
De nieuwe stations lijken op elkaar. Kampen-Zuid is een winderige plek die je niet graag te voet of per fiets zou benaderen. Dat hoeft ook niet: de stationsomgeving wordt doorsneden door nieuwe autowegen. …
Als ik een stapeltje blad opraap, om in de gft-bak te gooien, blijkt er een lieve-heersbeestje onder te zitten. Qua rondingen en kleur zijn lieve-heersbeestjes zo bedeeld, dat wij mensen ze lief vinden. Ik leg de bladeren ijlings terug, als een deken over het lieve lieve-heersbeestje.
Best kans dat het lieve-heersbeestje de lente haalt. Eind maart verschijnen lieve-heersbeestjes vaak plotseling massaal. Ze hebben de winter doorgebracht in holletjes, kieren, boomstronken, onder bladeren, in schuren, kelders en op zolders. Want ook in huis brengen ze de winter door. Iedere herfst krijg ik vragen van lezers over de concentratie lieve-heersbeestjes op zolder of elders in huis. Iemand had er tientallen in de badkamer. …
Dat de paus op de hoogte is van Gods homofobie is algemeen bekend, maar nu blijkt hij (de paus) ook nog eens natuurkenner. Mensen ‘ontkennen hun natuur’, zei hij, en hoort het ‘tot het wezen van het mens-zijn dat we als man en vrouw geschapen zijn door God’.
Hier suggereert hij dat homoseksualiteit onnatuurlijk is, het versleten non-argument dat bij gebrek aan beter telkens weer wordt afgestoft. Tegelijkertijd suggereert hij dat homoseksualiteit onmenselijk is, een al even versleten argument.
Nog los van het feit dat er geen zoogdiersoort bestaat die de homoseks niet beoefent, is het de vraag of de natuur onze moraal tot voorbeeld moet dienen. Necrofilie, lijkenschennis, het langzaam opeten van (levende) kinderen van de buren, massamoord, groepsverkrachting, bedrog, diefstal… in de natuur is het schering en inslag. Maar ook genegenheid, solidariteit, eerlijk delen komen in de natuur voor. Dieren zijn net mensen, haal Bij de beesten af van Bert Haanstra er nog maar eens bij. De mens is nou eenmaal onderdeel van de natuur. …
Ze komen nog mondjesmaat voor in Zuid-Limburg, maar het scheelde niet veel of ze waren met het kleinschalige cultuurland verdwenen. Hazelmuizen leven van zaden, knoppen, bessen en insecten die in bosranden, houtwallen, hagen en geriefhout te vinden zijn. Hazelnoten vooral, hazelaars zijn bij uitstek bomen van bosranden en houtwallen. Hazelmuizen klimmen als mini-eekhoorns door de dichte takken, hun vlassige staartje zwiept mee als evenwichtsvlag. Ze vlechten bolle nesten in een dichte blader- en takkenkroon, van een meidoorn bijvoorbeeld. Daar is zo’n muizennest moeilijk te bereiken voor ongewenste buitenstaanders. Als die het al weten te vinden. Op www.ark.eu/hazelmuis is een filmpje te zien van een hazelmuis. Dat beest zit zo roerloos, dat ik dacht dat ik beetgenomen werd. Er bewogen wat blaadjes vooraan, maar ik vroeg me af of in dat filmpje niet kunstig een foto van een hazelmuis was gemonteerd, zo versteend zat het beestje in de struik. Tot ie na een hele tijd ineens bewoog. Schitterend. En knap om het diertje in het vizier te krijgen en te filmen! …