Koos Dijksterhuis

Sturmia, noemde mijn vader de groenknolorchis. Het was één van de twee kostbaarste kleinoden die je op Schiermonnikoog kon vinden. De andere heette herminium, honingorchis. De laatste is er nu niet meer, de eerste wel. Hij heet nu geen sturmia meer, maar Liparis loeselii. Het is een pionierplant van jonge, vochtige, kalrijke, kale strandvlakten en duinvalleien. Strandvlakten en duinvalleien blijven nooit lang kaal, er komt van alles groeien. Eerst groenknolorchis, ogentroost, dwergzegge en een paar andere orchideeënsoorten. Daarna grotere grassen, kruipwilgen en duindoorns. En dan houden de groenknolorchissen het voor gezien. Dan verhuizen ze naar andere plekken, die net zijn kaalgeslagen door zee en wind. Dat doen ze via hun ragfijne zaad, dat overal heen waait, ook naar goede gronden. …

Lees Meer Lees Meer

Zoon heeft een vriendje te logeren op Schiermonnikoog. Zoon kent de weg en troont vriendje mee op de fiets. Op Schier is verdwalen onwaarschijnlijk, er zijn weinig auto’s, en zelfs voor de grootste huismus of autofanaat is fietsen er aangenaam over de op en neer en heen en weer zwabberende schelpenpaadjes.

Zoon en vriendje zoeken sprinkhanen. Ze fietsen naar de duinen met een emmertje. Ze keren terug met het emmertje. Er zitten sprinkhanen in. Er zitten ook sprinkhanen op het stuur, op hun armen, rug en hoofd. Sprinkhanen zijn minder geneigd tot in emmertjes afwachten wat jongens van plan zijn dan de jongens denken. …

Lees Meer Lees Meer

De krant voorspelde een hele rij wolkenloze zonnetjes. Dat was nog eens goed getimed, net toen we vorige week naar Schiermonnikoog gingen! Daar bleef het echter zwaarbewolkt en in de noordenwind waren we blij met onze vesten. Brrr!

Op een zandoogje en een atalanta na vliegen er geen dagvlinders rond het huisje. De nachtvlinders houden zich ook verre van de ramen. Alleen een huismoeder overdagt in een donker hoekje. Als ze haar vleugels strekt, worden haar ondervleugels oranje vlaggen. …

Lees Meer Lees Meer

In mei vlogen ze al rond, en toen is deze foto gemaakt, maar in de loop van juli komen ze pas echt op gang. Tussendoor waren ze er even niet. In juli komt een nieuwe generatie los. Met die merkwaardige vleugels doen ze mij denken aan een ruimteschip of toch op z’n minst een stealth-vliegtuig. Ze zijn ook steels, je ziet ze zelden. Ze fladderen meestal in de schemer, en dan ook nog te hoog voor ons, rond de kruin van een eikeboom. Maar ze kunnen in beeld komen als ze uit lagere eiken opvliegen, bijvoorbeeld doordat je per ongeluk tegen de takken stoot. …

Lees Meer Lees Meer

Bovenop een duin staat een houten bank. Op het bankje zit ik. Onder me strekt zich het Cremermeer uit. De oever is links begroeid met wilgen, rechts met duindoorns. Kleine vogeltjes vliegen van wilgen naar duindoorns, andere van duindoorns naar wilgen. Ze vliegen snel. Ze zijn klein en tegen de lichte wolken lijken ze allemaal donker. Sommige zijn iets plomper, het lijken me vinken, andere zijn heel iel, dat zullen wel fitissen zijn. Wilgen aan het water, dat is vragen om fitissen.

Ik zit stil, houd de kijker paraat. Steeds meer gescharrel en gehip zie ik. Inderdaad, in de wilgen spoken fitissen rond. Daar zit er één op een uitstekende tak. Ik richt de kijker. Nee, het is geen fitis, maar een jonge pimpelmees. Een volwassen pimpelmees voegt zich erbij. …

Lees Meer Lees Meer

Het uitsterven van diersoorten wordt regelmatig weggewuifd als iets wat natuurlijk is, waar mensen niets aan kunnen doen. Er zijn in de geschiedenis van de aarde andere oorzaken voor uitsterven geweest dan menselijk handelen. Maar menselijk handelen heeft ook tot uitsterven geleid en waarschijnlijk meer dan alle komeetinslagen bijelkaar. Van het uitsterven van dodo, reuzenalk, trekduif, Koreaanse tijger, Kaspische leeuw en tientallen andere diersoorten kan niemand de menselijke oorzaak nog ontkennen. …

Lees Meer Lees Meer

Het is een vrij warme middag. Het is al juli, maar vrij warme middagen zijn er niet veel geweest. Ik schuif pen en toetsenbord opzij en pak de fiets. Bij Berg en Beek of nee, het heet Bleek en Berg, fiets ik de Kennemer Duinen in. Duin op, duin af.

Rechts aanhouden. De bermen van het fietspad zijn bedekt met wilgenpluis. Blauw-met-roze bloemen priemen erdoorheen. Ze zijn nogal draderig, die bloemen, meeldraderig. Maar mooi. Slangenkruid is het, een echte duinbloem.

Ik fiets verder, tussen twee jonge konijntjes door, elk in z’n eigen berm. Ze kijken verschrikt op, de een springt weg onder een duindoorn. Hoelang zou het duren voor ze opgegeten worden door buizerd, kiekendief, kat of vos? …

Lees Meer Lees Meer

Staatssecretaris Dijksma wil niet dat we nog langer natuur beschermen voor zeldzame dier- of plantsoorten. Bas Haring zaaide paniek door te verkondigen dat een dier- of plantsoort minder weinig uitmaakte. Louise Fresco bagatelliseerde het uitsterven van de honingbij. Dan maar geen honing meer.

Mijn dagelijks leven wordt sterker ontregeld door een lichte hoofdpijn dan door het uitsterven van de dunbekwulp. Toch vind ik het uitsterven van de dunbekwulp ernstiger dan mijn lichte hoofdpijn. Een aardbeving met duizenden doden ontregelt mijn leven ook minder dan een lichte hoofdpijn. …

Lees Meer Lees Meer

Er snorde een kolibrievlinder door mijn tuin. Bijna iedere zomer krijg ik wel een melding van zo’n zonderlinge zuiderling. Uit allerlei plaatsen komen waarnemingen, van Grevenbicht tot Vlieland, maar uit Leiden heb ik er al twee.

Nu voegt Groningen zich in de rij. Ik had er nog een in nederland gezien en was blij. Ik hoopte dat de kolibrievlinder de volgende avond weer door mijn tuin zou snorren. Drie jaar geleden namelijk kwam zo’n beest iedere avond even langs de gerania op het houten balkon van het Oostenrijkse Gasthof waar ik toen een weekje zat. Die kolibrievlinder had kennelijk een vast parcours, en dan denk je algauw dat alle kolibrievlinders dat zullen hebben. Maar in mijn tuin zag ik hem niet weer. …

Lees Meer Lees Meer

Het nieuwe natuurbeleid van staatssecretaris Dijksma lijkt een verademing na het afbraakbeleid van Bleker, maar voor opluchting is het te vroeg. Of te laat. Nu er na een eeuw van mechanisering en asfaltering geen of vrijwel geen boomkikker, kuifleeuwerik, grutto, korhoen, hondshaai, rog, wouwaapje, zilveren maan, glimworm, velduil, klapekster, duinpieper, ortolaan, griel, vuurbuikpad, sleutelbloem, orchidee, rivierprik over is, zegt Dijksma dat het niet om een plant- of diersoort meer of minder gaat. Het gaat haar om ‘robuuste’ natuur waarin gerecreërd wordt. Gratis toegang, gratis parkeerterreinen, ’s lands natuur wordt gedegradeerd tot decor voor onze uitstapjes. Zaterdag naar de V&D en de meubelboulevard, zondag de natuur in. …

Lees Meer Lees Meer