Koos Dijksterhuis

Afgelopen jaar zag ik vier keer een slechtvalk. In november in de Zak van Zuid-Beveland, in januari in Arkemheen bij Nijkerk, in februari in Lappenvoort bij Paterswolde en in september op Schiermonnikoog. Vier slechtvalken! Ik besefte ineens dat ik ze had gemist. De laatste jaren zag ik ze nauwelijks.

Dat was wel eens anders. Als ik tien jaar geleden op een winterdag in het Lauwersmeer de paaltjes afspeurde, zag ik er algauw vier. Maar ook dat was wel eens anders.

Een halve eeuw eerder waren slechtvalken vrijwel uitgeroeid. Ze leden onder de insecticiden die ze met hun prooivogels binnen kregen. Na het verbod op DDT namen ze weer toe, mits ze niet werden doodgeschoten, vergiftigd of gevangen voor de valkenjacht en roofvogelshows. …

Lees Meer Lees Meer

Bij een aanpassing van de Opiumwet in 2019 werd een lijst paddenstoelen verboden. Het betreft tientallen soorten kaalkopjes met het tripmiddel psilocybe en twee amanieten met de bestanddelen muscimol en iboteenzuur: vliegenzwam en panteramaniet.

Het bezit, telen, vervaardigen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken en vervoeren van deze paddenstoelen is verboden.

Dat is nou ook wat, want één van beide amanieten tiert welig in onze tuin: de vliegenzwam. Het bekende kinderliedje over kabouter Spillebeen die zat te wippen op een grote paddenstoel, rood met witte stippen, gaat dus over verboden drugs. Wat we ons nageslacht al niet opdringen! …

Lees Meer Lees Meer

Donderdag schreef ik over onze wolvenexcursie tussen de mensen op de Veluwe. Geen wolf gezien, geen hert of zwijn. Maar het gaat om de spanning dat je ze zou kunnen zien. En je ziet altijd wel wat.

Vogels bijvoorbeeld. We hoorden diverse bonte spechten en een zwarte, en een mezenkoortje van kool-, pimpel-, staart-, kuif- en glanskop-. Een buizerd zocht een slaapboom. Twee graspiepers doken in de hei voor de nacht. Een schrale score voor ruim twee uur rondspieden. De bossen lijken leeg te lopen, of vliegen.

Toen we ’s morgens weer twee uur hadden gewandeld door het gebied waar we vooral mensen zagen, keerden we terug naar ons hotel voor een ontbijt en koffie. De grote ontbijtzaal zat vol, zoals het restaurant ’s avonds vol had gezeten. …

Lees Meer Lees Meer

Begin oktober vloog er een groep zanglijsters over mijn tuin, in zuidwestelijke richting. Ik dacht dat de lijstertrek pas twee, drie weken later piekte, maar er zijn natuurlijk altijd vroegelingen. Vreemder vind ik het dat ik eind september al grote V-formaties kolganzen over zag komen. Ooit was dat november.

Je zou denken: door klimaatverandering is de toendra langer geschikt als verblijf- en foerageerplaats. Maar in het hoge noorden heeft klimaatverandering niet zo’n eenduidig effect, integendeel.

Het weer is er wispelturiger dan ooit. De ene zomer smelt de sneeuw pas in juli, de andere zomer verdwijnt ie begin juni al voor de zon. Nu eens is het wekenlang regenachtig en bewolkt, dan weer wolkenloos en droog. Er kunnen meer of minder lemmingen zijn, minder of meer poolvossen, en dus meer of minder kansen voor kuikens. …

Lees Meer Lees Meer

Wij boekten een nacht in een hotel op de Veluwe. De namiddag voor en de ochtend na de hotelnacht maakten we wandelingen door bossen en heiden. We hoopten zwijnen te zien, herten en wolven, maar we zagen slechts een ree en een buizerd. Maar het gaat minder om het zien dan om de mogelijkheid van het zien.

De avondzon scheen laag onder een strakblauwe hemel langs de boomtoppen – het gouden uur duurde twee uur. ’s Morgens kwam de zon scharlakenrood op, achter donkere dennen. De eerste zonnestralen zetten de boomtoppen in een oranje gloed. De volgende zonnestralen toverden een regenboog tevoorschijn, zoals je maar zelden een regenboog ziet. …

Lees Meer Lees Meer

Bij Gees, Zuidoost-Drenthe, ligt de beeldentuin BigArtGarden, in eigentijds Nederlands. Ooit begon het echtpaar DeHullu met die tuin, om kunst en natuur samen te brengen. Mevrouw DeHullu was een vriendin van mijn schoonmoeder. We zeiden vaak: ‘daar moesten we eens naartoe’, maar het kwam er niet van. Intussen zijn we twee generaties eigenaars verder. De tuin is nu in bezit van vier mensen, onder wie mijn buurman Frank Smit. Hij toont me op een zonovergoten dag alle uithoeken van de tuin.

Door de lichte galerie lopen we het terrein op. Zeven hectare, nog afgezien van een net verworven maïsakker van ruim vijf hectare, die een natuurterrein wordt. Behalve de fraaie, soms buitenissige sculpturen vallen mij de vele bomen en het grote grasveld op. Mede-eigenares Esther Dokter, die de boel runt, vertelt dat er 170 boomsoorten staan, waarmee ze als arboretum (bomentuin) een ster verdienen. Ze streven naar tweehonderd soorten en een tweede ster. …

Lees Meer Lees Meer

De vogeltrek piekt en daarom groeit de kans op zeldzame dwaalgasten. Via diverse media houden vogelaars elkaar op de hoogte van zeldzaamheden, en is het de eerste waarneming sinds lange tijd, dan trekt zo’n vogel grote belangstelling. De zeldzaamheid wordt dagelijks vermeld op diverse websites, trekt allengs minder aandacht en verdwijnt vroeg of laat met stille trom van de waarnemingslijsten. Waar blijven ze? De brileidereend van Texel hield het maanden vol en verdween in juni. Maar afgelopen dinsdag dook hij weer op. Vier maanden wist ie zich ongezien te houden.

Wekenlang zat er een grijze wouw bij Peize, op fietsafstand van ons huis. Soms zat ie ook bij Assen, dus ik hoopte dat ie onderweg tussen beide jachtvelden eens het gebied aan zou doen waar ik de hond uitlaat. Maar nee. Ik zag hem althans niet. …

Lees Meer Lees Meer

Sommige vlinders (en zweefvliegen en bijen) blijven tot in de herfst rondvliegen. Dat kunnen ze omdat er laat- en doorbloeiers zijn. Een doorbloeier is Jakobskruiskruid, één van de beste insectenplanten in het universum. De meeste Jakobskruiskruiden zijn uitgebloeid, maar enkele bloeien door. Ik zie er een in herfstbloei, met een prachtig vlindertje erop, oranje met zwart en bruin, dat goed kleurt bij het geel van Jakobskruiskruid.

Het is een kleine vuurvlinder, een soort die ik nooit zoveel zie als bijvoorbeeld dagpauwogen en koolwitjes, maar die ik in de lente en zomer toch frequent tegenkom. De eerste vertoont zich aan mij altijd eind april, de laatste eind oktober. Daarna leeft de soort door als eitje en rups, om zich in april weer te verpoppen tot vlinder. …

Lees Meer Lees Meer

‘Tok!’ klinkt er. En nog eens. Op het dak, op de tuintafel, op het terras en op mijn hoofd als ik buiten ben. De enorme, honderdvijftig jaar oude beuk in onze tuin rolt een tapijt van beukennootjes uit. De ruwbehaarde napjes staan open, de vier nootjes stuiteren er meestal uit.

Het is vervelend lopen op die harde napjes, zeker op klompen. Dus veeg ik ze op. Op het gras laat ik ze vooralsnog liggen; alleen met wat er op de stoep en het terras ligt, kan ik een grote gft-bak tot de rand vullen. …

Lees Meer Lees Meer