Koos Dijksterhuis

Vanaf mijn elfde liet ik vaak twee honden uit bij Amersfoort. Eerst wandelde ik met ze naar Klein Zwitserland, het door de snelweg geflankeerde bosje. Ik bezocht het onlangs. De bomen waren ouder geworden, maar verder was er weinig veranderd.

Nee, dan de Hoge Klei, een deel van landgoed Den Treek aan de overkant van de snelweg, en destijds weinig bezocht door hondenuitlaters. Algauw liep ik daar met de honden heen. Er was een enorme zandafgraving waar je niet in mocht. Er waren duistere percelen jonge sparren, er waren grillige eiken en er was een monumentale beuk van hoge leeftijd, met een stam die wel een meter dik was. …

Lees Meer Lees Meer

In Amersfoort bezocht ik de bossen waar ik als kind en puber rondstruinde. Ik bouwde hutten en raapte tamme kastanjes in Klein Zwitserland, een klein honden-uitlaatbos met vooral loofbomen. Het werd tijdens de crisis in de dertiger jaren aangelegd door werklozen, voor rijke villabewoners die er gingen wandelen. Het bosje ligt op de helling van de veertig meter hoge Amersfoortse Berg. Vanwege het bergachtige karakter werd het naar Zwitserland genoemd, zoals bijna alle hobbelige terreinen. Veertig jaar na de aanleg liet ik er met mijn buurjongen diens hond uit, en hoorde en zag ik er bosuilen. …

Lees Meer Lees Meer

De scholeksters verzamelen zich in hun sociëteiten. In de buurt van onze vorige woonplek bevond zich zo’n soos, een soort wachtkamer voor de territoria. Tientallen scholeksters verzamelden zich daar in februari, om banden te smeden, hiërarchieën te bepalen en vrijgekomen territoria te verdelen. Vanuit de soos verspreidden ze zich over de omgeving, om die territoria in te nemen. …

Lees Meer Lees Meer

Eind jaren zeventig was de veldleeuwerik een van onze vijf talrijkste vogels, samen met algemeenheden als huismus, merel, spreeuw en koolmees. Je kon bijna overal leeuweriken zien en vooral horen. Sindsdien hebben we die soort nagenoeg uit weten te roeien: best een knappe prestatie. Waarin een klein land groot kan zijn! …

Lees Meer Lees Meer

Sommige zingen rond Kerst al, maar de meeste merels beperken zich dan tot mompelend geneurie, en gaan pas los in februari. Nu gaf de plotselinge overgang van vriespunt naar lenteweer het startsein. Merelzang is waarschijnlijk de bekendste vogelzang. Merels komen voor in bijna iedere woonwijk – het moet wel een heel stenig, ontbladerd stadsdeel zijn waar ze ontbreken. Ze komen voor in ieder dorp, ieder park, ieder bos en op vrijwel elk erf. Alleen op het uitgestrekte, boomloze, eentonige boerenland ontbreken ze. …

Lees Meer Lees Meer

In de velden bij ons dorp liggen enkele drukbelopen wandelpaden. Op een mistige dinsdagochtend wandelt er bijna niemand. De meeste hondenuitlaters zijn rond het krieken van de dag al geweest, en hond en ik gaan een uurtje later op pad. Door de mist is er weinig te zien maar evenmin veel te horen. De mist legt het geraas van de snelweg het zwijgen op en er klinken in de verte geen (vuurwerk?)knallen of bladblazers. Maar dan zwelt dreigend geraas aan. …

Lees Meer Lees Meer

Deel 7 in de reeks vogelgeluiden gaat over de zanglijster. Ik hoorde de eerste op Valentijnsdag, maar Grietje Bethlehem uit Groningen hoorde ze al twee weken eerder. Dat is vroeg, want de meeste van onze zanglijsters overwinteren in Frankrijk, en die keren eind februari terug. Vele trekken dan door naar Scandinavië.

Een zanglijster die in Nederland wil broeden, begint algauw te zingen. In bossen, parken en tuinen zijn dan de meest gevarieerde klanken te horen. Geen vogel kan tippen aan de muzikale omlijsting van de zanglijster! …

Lees Meer Lees Meer

Als de natuur in Nederland ergens vrij spel heeft, is het wel de oostpunt van Schiermonnikoog. ‘Punt’ klinkt klein maar in dit geval is dat het halve eiland. Voorbij paal 10 zijn er nauwelijks paden en moet je je over het strand of door de kwelder begeven, een lange, soms zware tocht. Ik kom mijn hele leven al vaak op Schiermonnikoog, en mijn vader bracht er in de jaren dertig reeds vakanties door. Toen hield het eiland op bij paal 16.6, tien kilometer ten oosten van het huidige strandpaviljoen. Intussen is er vierenhalve kilometer bijgekomen: een strandvlakte met geulen en jonge duinen, natte en droge, begroeide en kale delen. Op het verste punt, het eindpunt zeg maar, komen Waddenzee en Noordzee elkaar tegen. De vaak kolkende, soms verstilde zeewateren daar zijn het domein van zeehonden, zeevogels en zeevissen. …

Lees Meer Lees Meer

Beginnen zanglijsters in februari te zingen, en schrapen merels dan hun keel, hun grote neef doet dan al volop auditie voor de rol als goede echtgenoot en vader. De grote lijster is nummer 6 in mijn lentereeks over vogelzang.

Een grote lijster lijkt qua verschijning op een zanglijster. Een grote lijster is echter groter, staat rechter op, is bleker, heeft rondere vlekken op zijn of haar buik en witte stroken op de staart. Qua vocalises lijkt een grote lijster op een aarzelende merel: zingt een merel soms lang achtereen, een grote lijster begint trillerig, en net als je denkt dat ie op gang komt, stopt ie alweer. Toch is het lied van de grote lijster onder vogelaars en natuurliefhebbers heel geliefd. Misschien juist omdat het wat subtieler is. Is de merel Chopin, dan is de grote lijster Satie. …

Lees Meer Lees Meer

Tegen de ochtend begon het te sneeuwen. Het schemerde nog, maar door de sneeuw was het licht in het bos. Hond en ik lieten op sommige paadjes de eerste sporen na. Op de meeste paden waren anderen ons voor. Ik keek goed naar sporen, maar zag alleen de zoogdier-top-3: mens, hond en kat.

Hond zocht ook sporen, al keek ze niet, ze rook. Dat doet ze altijd, ze schuimt als een stofzuiger de grond af, de pollen, de molshopen. Nu ook, maar de meeste sporen gingen schuil onder de witte deken. Ze is nog jong, ze heeft vorig jaar als jong hondje één keer sneeuw meegemaakt, maar dat is ze vast vergeten. Uitgelaten huppelt en graaft ze in de zachte massa die als een suikerspin verdwijnt wanneer je erin hapt. Niet dat ze suikerspinnen kent. …

Lees Meer Lees Meer