Natuurdagboek 2024
Op zoek naar wisenten

Op zoek naar wisenten

Wisent. Foto Koos Dijksterhuis
Wisent. Foto Koos Dijksterhuis

Eelke van Wijk wacht me op in boswachterij Kootwijk. Hij is gids bij Stichting Wisent op de Veluwe, en nodigde me uit vanwege mijn Natuurdagboek laatst, over wolven en wisenten. Hij leidt regelmatig mensen rond in het voor publiek afgesloten terrein. Behalve Eelke heet een raaf me welkom: ‘krrroh’.

Eelke ziet, zegt hij, niet op alle excursies wisenten, en hij heeft nog nooit een wolf gezien. Toch leeft hier een vader wolf met drie welpen. Moeder is doodgereden. Wolven zijn voor mensen niet gevaarlijk, maar andersom ligt dat anders. Voor volwassen wisenten zijn wolven ook niet bijster gevaarlijk, maar voor een kalf wel, en de runderen verstoppen zich voor de zekerheid in het bos, waar ze zich beter op de vlakte kunnen houden dan op de vlakte.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Mooi rood, mooi rond

Mooi rood, mooi rond

Rode kelkzwammen. Foto Marijke Wempe
Rode kelkzwammen. Foto Marijke Wempe

Onze nieuwe tuin ligt grotendeels op zand met keileem, maar een deel ligt een meter lager en daar is het vochtig en venig. We hebben er afgelopen nazomer dijkviltbramen en Japanse duizendknopen weggehaald, waarna de ruimte in beslag werd genomen door Oost-Indische kers.

Dat was mooi: een lichtgroene zee met oranje bloemen. Ongelofelijk hoe snel Oost-Indische kers groeit! Na de eerste serieuze nachtvorst echter was het gedaan met het Oost-Indische veldje. Er rest een netwerk van dunne lichtbeige stengels.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Mol molt kunstgras

Mol molt kunstgras

Mollengang onder kunstgras. Foto Koos Dijksterhuis
Mollengang onder kunstgras. Foto Koos Dijksterhuis

Met mollen gaat het misschien niet zo merkbaar slecht als met egels, maar goed doen ze het niet. Ze zijn lastig te tellen want ze leven ondergronds en geven hun aanwezigheid slechts prijs in de vorm van molshopen. Die zie je juist in de winter soms veel verschijnen. De mollen graven zich dan dieper in, waar de grond minder koud en zeker niet bevroren is. Al dat zand moeten ze kwijt en zie: molshopen. De Zoogdiervereniging roept elk jaar op de hopen te tellen. Onlangs was het zo’n mollendag en werden er tachtigduizend hopen gemeld. Zelf zie ik op de meeste graslanden geen molshoop. Er zullen wel geen wormen meer zijn.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Kronen der schepping

Kronen der schepping

Wegslak. Foto Koos Dijksterhuis
Wegslak. Foto Koos Dijksterhuis

Ooit heeft een man bedacht dat hij als mens de kroon op Gods schepping was. De mens onderscheidt zich van andere dieren in arrogantie. Het is onwaar: niet de mens maar de slak is de kroon op de schepping.

In mijn tuin zie ik al een paar weken slakken. Jonge wegslakjes en aardslakjes, die grote oranjebruine respectievelijk gestreepte naaktslakken in wording, kruipen door het opkomende lentegroen. Ook vond ik al diverse levendige heesterslakken.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Fluwelen knikkers

Fluwelen knikkers

Fluweelpootjes. Foto Koos Dijksterhuis
Fluweelpootjes. Foto Koos Dijksterhuis

Tussen of op het gras ligt een bergje oranje knikkers. Het zijn jonge paddenstoeltjes. Maar ze groeien niet echt in of op dat gras. Onder de knikkers bevindt zich een rottend stronkje loofhout. Daarop groeien en daarvan leven de zwammetjes.

Zoals alle paddenstoelen hebben ze een ragfijn wortelstelsel, zwamvlok geheten. Dat zit in het dode hout. Als de omstandigheden gunstig zijn, groeien er hoeden uit. Die hoeden bevatten de lamellen waarop de sporen zich vormen. Deze knikkerzwammetjes krijgen lamellen die ver uit elkaar staan. Maar ze zijn nog bezig met het opzetten van hun hoeden – die worden wijder en platter.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Waarom trappen mensen in onzin?

Waarom trappen mensen in onzin?

Brandnetel. Foto Koos Dijksterhuis
Brandnetel. Foto Koos Dijksterhuis

Laatst raakte ik aan de praat met een meneer. Hij begon over ‘de’ politici, die ons een stikstofprobleem voor zouden liegen om ‘de prijzen’ te kunnen verhogen. Welke prijzen? ‘Benzineprijzen. Automobilistje pesten’, vond hij. ‘Ik rijd veel door de provincie en het is overal groen, stikstof is juist goed voor planten.’

Hij leek in mij een medestander te verwachten. Ik probeerde een weerwoord: ‘nou, stikstof is prima, zolang je er niet te veel van hebt. Net als met water: niks mis mee, goed voor planten en dieren, noodzakelijk zelfs, maar als er te veel van is kun je erin verdrinken.’ Maar hij had zich al van me afgewend.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Een heel vroege rups

Een heel vroege rups

Eikenbladroller rups. Foto Koos Dijksterhuis
Eikenbladroller rups. Foto Koos Dijksterhuis

Ik werkte in de tuin en vond een rupsje. Volgens mij was het de rups van een eikenbladroller. Die zal verhongeren want normaal gesproken zou ie uit zijn eitje moeten kruipen als de eiken blad vormen. Dat gebeurde altijd eind april en begin mei, de laatste jaren wat vroeger, maar nog wel in april. Ik vond de rups op 10 februari wat me idioot vroeg lijkt.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
De zeven blaadjes

De zeven blaadjes

Zwartmoeskervel. Foto Koos Dijksterhuis
Zwartmoeskervel. Foto Koos Dijksterhuis

Ik ben een slechte tuinier. Ik zaai en plant wel eens, maar het meeste verdwijnt weer. Wat blijft, doet het heel goed. Ik beweeg misschien hemel maar zeker geen aarde om een bepaalde plantensoort in de tuin te krijgen. Wat in en op de grond van ons schaduwrijke tuintje gedijt, krijgt de overhand. Ik bemest nooit, ik snoei wat en maai twee keer per jaar, en ik trek soms al te uitbundig gedijende planten uit. Daar kan ik zelfs fanatiek in zijn. In onze toekomstige tuin (we gaan verhuizen) bond ik de strijd al aan met dijkbraam en Japanse duizendknoop, in onze oude tuintje is zevenblad de vijand. Ik maakte er weleens stamppot van.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Grutto’s of koeien

Grutto’s of koeien

Grutto. Foto Koos Dijksterhuis
Grutto. Foto Koos Dijksterhuis

De film Vogels Kun Je Niet Melken is een schitterend portret van de grutto en de veehouder Bote, diens gezin en bedrijf. Filmmaakster Barbara Makkinga moet hen, en de levende have op hun land, zo vakkundig gefilmd hebben, dat de gefilmde personen en dieren haar nauwelijks opmerkten.

Bote richt een deel van zijn land in voor weidevogels. Het is er drassig, hij maait laat, en er groeit een gevarieerde grasmat met kruiden in plaats van het koeienfastfood Engels raaigras. Het is âld lân, zo legt hij zijn jongste van drie zonen uit in niet meer woorden dan nodig. Oud land. De film is Friestalig met ondertitels die soms wegvallen tegen de wolkenlucht. Maar zo moeilijk is dat Fries niet en er wordt veel gezwegen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Bevrijdende natuurclub

Bevrijdende natuurclub

CJN zomerkamp Schier 1970. Foto Marian Duisterhof
CJN zomerkamp Schier 1970. Foto Marian Duisterhof

In 1946 werd de CJN opgericht, die wortelde in de CMJN, de Christelijke Meppeler Jeugdclub van Natuurvrienden. Die Meppelaars verlieten in 1943 de NJN, omdat ze daar zondags op excursie gingen. Zaterdag verschijnt Een kleine geschiedenis van de CJN, van Jelte Rozema, Gerard Boere en Lenze Hofstee. Het bestrijkt dertig jaar tot 1976, toen de Christelijke en de Katholieke Jeugdbonden fuseerden tot de Algemeen Christelijke Jeugdbond voor Natuur- en milieustudie.

Zelf werd ik na die fusie lid. In mijn woonplaats Amersfoort kende ik mensen van de NJN, maar die gingen op zondag op pad en bij ons thuis werd de zondag geheiligd als dag waarop je je moest vervelen en lijden in de kerk. Ik ging dus bij de zaterdagse ACJN. Ik ontdekte dat er nog meer pubers waren die bossen leuker vonden dan brommers en vogels interessanter dan voetbal.

Lees Meer Lees Meer

DELEN